---------------------------------------------------------------
     © Copyright Arkadij Strugackij, Boris Strugackij
     Prevod: Simeon Vladimirov, 1981
     OCR: Mandor
     Origin: http://members.xoom.com/sf_bg/authors/_Co/AStrugacki_BStrugacki/bulg/XXII/Trudno_bytx_bogom.zip
---------------------------------------------------------------


     Arkadij Strugackij
     Boris Strugackij
     Trudno byt' bogom


     Tova byaha dni, kogato az razbrah
     kakvo znachi da stradash, kakvo znachi
     da se sramuvash, kakvo znachi da se otchaesh.
     Pier Abelar

     Tryabva da vi predupredya za slednoto:
     kogato izp®lnyavate zadachata si, tryabva da
     imate or®zhie za avtoritet. No pri nikakvi
     obstoyatelstva ne vi se razreshava da go
     upotrebyavate. Pri nikakvi obstoyatelstva.
     Razbrahte li me?
     ¬rnst Heminguej




     Lozhata  na  Ankiniya  arbalet  beshe  napravena  ot  cherna  plastmasa, a
tetivata  byaha ot hromova stomana i se izp®vaha s edno dr®pvane na bezshumno
pl®zgashchata se r®chka. Anton ne priznavashe novov®vedeniyata. Toj imashe solidno
bojno  or®zhie v stila na marshal Toc - kral Pic P®rvi, obkovano s cherna med,
s makara,  na  koyato  se  namotavashe  shnur  ot volski zhili. A p®k Pashka vze
pnevmatichna  karabina.  Ponezhe  beshe m®rzeliv i ne go bivashe v d®rvodelskiya
zanayat, toj smyatashe arbaletite za detstvo na chovechestvoto.
     Te  spryaha  lodkata  na  severniya bryag, k®deto ot zh®ltata pyas®chna urva
st®rchaha  razkriveni  koreni  ot  borove. Anka ostavi kormilnoto veslo i se
ogleda.  Sl®nceto  veche  beshe  se izdignalo nad gorata i vsichko beshe sin'o,
zeleno  i  zh®lto  -  sinya  m®glata nad ezeroto, t®mnozeleni borovete i zh®lt
otv®dniyat bryag. A nebeto beshe yasno, beleznikavosin'o.
     - Nishcho  nyama tam - kaza Pashka. Mladezhite sedyaha, navedeni nad borda, i
gledaha v®v vodata.
     - Gramadna shchuka - uvereno kaza Anton.
     - Ej s takiva plavnici, nali? - popita Pashka.
     Anton  ne  otgovori.  Anka  s®shcho  pogledna  v®v  vodata,  no vidya samo
sobstvenoto si otrazhenie.
     - Da  byahme  se  izk®pali - kaza Pashka, kato potopi r®kata si do lak®t
v®v vodata. - Studena e - s®obshchi toj.
     Anton  se premesti na nosa i skochi na brega. Lodkata se zaklati. Anton
se  hvana  za  borda  i s ochakvane pogledna Pashka. Togava Pashka se izpravi,
slozhi  vesloto na ramo kato kobilica i izvivajki dolnata chast na tyaloto si,
izdeklamira:

     Stari shkiper Viclipucli.
     Ti, priyatelyu, ne chu li?
     Pogledni, k®m teb se nosyat
     stado pecheni akuli.

     Anton m®lchalivo dr®pna lodkata.
     - Ej, ej! - razvika se Pashka i se hvana za borda.
     - Zashcho pecheni? - popita Anka.
     - Ne znaya - otv®rna Pashka. Vsichki se izm®knaha ot lodkata. - No nali e
hubavo? Stado pecheni akuli.
     Te  zapochnaha  da  izteglyat  lodkata na brega. Krakata im zat®vaha v®v
vlazhniya  pyas®k, celiyat pokrit s izs®hnali borovi iglichki i shisharki. Lodkata
beshe tezhka i hl®zgava, no te ya izm®knaha do samata k®rma i spryaha zad®hani.
     - Kraka  si  premazah  -  kaza  Pashka  i  vze  da  si opravya chervenata
prevr®zka  na  glavata.  Toj vnimavashe v®zel®t na prevr®zkata da b®de tochno
nad  dyasnoto  uho, kakto u d®lgonosite irukanski pirati. - ZHivot®t pet pari
ne struva, hej! - zayavi toj.
     Anka s®sredotocheno si smucheshe pr®sta.
     - Ubode li se? - popita Anton.
     - Ne. Odraskah se. Nyakoj ot vas e s takiva nokti...
     - YA pokazhi!
     Tya go pokaza.
     - Da - kaza Anton. - Travma. E, kakvo shche pravim?
     - Na ra-a-mo i pokraj brega - predlozhi Pashka.
     - Zashcho togava tryabvashe da slizame ot lodkata? - kaza Anton.
     - Na  lodka  i  baba  znae  -  obyasni  Pashka. - A po brega: p®rvo, ima
tr®stiki, vtoro - urvi, treto - virove. S sharani. I somove ima.
     - Stada pecheni somove - kaza Anton.
     - A ti k®pal li si se v®v vir?
     - K®pal s®m se, razbira se.
     - Ne s®m vizhdal. Ne mi se e sluchvalo da vidya.
     - Ti mnogo neshcha ne si vizhdal.
     Anka  se ob®rna s gr®b k®m tyah, vdigna arbaleta i strelya v edin bor na
dvajsetina krachki. Posipa se kora.
     - Otlichno  - kaza Pashka i vednaga strelya s karabinata. Toj se celeshe v
Ankinata strela, no ne uluchi. - Ne spryah dishaneto - opravda se toj.
     - A ako go beshe spryal? - popita Anton. Toj gledashe Anka.
     Anka  s®s  silno  dvizhenie op®na r®chkata na tetivata. Muskulite j byaha
otlichni.  Anton  s udovolstvie vidya kak pod murgavata kozha se t®rkulna kato
tv®rda topka biceps®t.
     Anka  mnogo  vnimatelno se priceli i strelya oshche vedn®zh. Vtorata strela
shumno se zabi v d®nera malko po-nisko ot p®rvata.
     - Ne biva taka - kaza Anka, otpuskajki arbaleta si.
     - Zashcho? - popita Anton.
     - Zashchoto  razvalyame  d®rvetata.  Vchera edin hlapak strelya s l®k v edno
d®rvo i az go nakarah da izvadi strelata s®s z®bi.
     - Pashka - kaza Anton. - YA iztichaj, ti imash hubavi z®bi.
     - Ediniyat mi z®b ima dupka - otv®rna Pashka.
     - Dobre - kaza Anka. - Hajde neshcho da pravim.
     - Ne mi se kateri po urvite - kaza Anton.
     - I na mene. Da v®rvim napravo.
     - K®de? - popita Pashka.
     - K®deto ni vidyat ochite.
     - E? - kaza Anton.
     - Znachi  v sajvata - kaza Pashka. - Toshka, da idem na Zabravenoto shose.
Pomnish li go?
     - Kak da ne go pomnya.
     - Znaesh li, Anechka... - zapochna Pashka.
     - Ne  s®m  ti Anechka - ryazko kaza Anka. Tya ne mozheshe da ponasya, kogato
ne ya narichaha Anka, a drugoyache.
     Anton beshe go zapomnil dobre. Toj b®rzo kaza:
     - Zabravenoto  shose.  Po nego nikoj ne minava. I na kartata go nyama. I
nikoj ne znae nak®de vodi.
     - Ami vie hodihte li tam?
     - Hodihme, no ne uspyahme da go izsledvame.
     - P®t otnik®de zanik®de - izreche Pashka, kato se okopiti.
     - Idealno  -  kaza  Anka. Ochite j svetnaha kato cherni cepnatinki. - Da
v®rvim. Do dovechera shche stignem li?
     - Ti p®k! Do dvanajset sme tam.
     Te se zakateriha po urvata. Na kraya na urvata Pashka se ob®rna. Dolu se
vizhdashe  sin'oto  ezero s zh®ltenikavi goli plitchini, lodkata v®rhu pyas®ka i
golemi  razshiryavashchi  se  kr®gove v®rhu spokojnata maslena voda kraj brega -
sigurno  beshe  podskochila  onazi  s®shchata  shchuka.  I  Pashka  pochuvstvuva onzi
neopredelen  v®ztorg, kojto go obzemashe vinagi, kogato s Toshka ofejkvaha ot
internata  i  pred  tyah se otkrivashe cyal den p®lna nezavisimost s nepoznata
mesta s gorski yagodi, s goreshchi bezlyudni livadi, s®s sivi gushcheri, s ledenata
voda  na  nepoznati  izvori.  I  kakto  vinagi,  doshchya  mu se da izvika i da
podskochi  visoko.  I nezabavno go napravi. Anton go pogledna zasmyan i Pashka
pozna  po  ochite  mu,  che toj nap®lno go razbira. A Anka p®hna dva pr®sta v
ustata si i silno izsviri.
     Gorata  beshe borova i ryadka, krakata im se pl®zgaha po okapalite igli.
Mezhdu  pravite  d®neri  padaha  polegati  sl®nchevi  l®chi i cyalata zemya beshe
pokrita  s®s  zlatni  petna.  Uhaeshe  na  smola, na ezero i yagodi; nyak®de v
nebeto cv®rchaha nevidimi ptichki.
     Anka  v®rveshe  otpred,  stisnala  arbaleta  pod mishnica, i ot vreme na
vreme  se  navezhdashe  da  si  otk®sne  k®rvavi, syakash lakirani yagodi. Anton
v®rveshe  zad  neya, naramil solidnoto bojno or®zhie na marshal Toc. Kolchan®t s
tezhkite streli t®po go udryashe po zadnika. Toj v®rveshe i poglezhdashe Ankinata
shiya,  zagoryala,  pochti cherna, s izp®knali preshleni. Ponyakoga se obr®shchashe da
pot®rsi  Pashka,  no Pashka ne se vizhdashe, samo ot vreme na vreme tu otdyasno,
tu  otlyavo  plamvashe na sl®nceto chervenata mu prevr®zka. Anton si predstavi
kak  Pashka  bezshumno  se prom®kva mezhdu borovete s gotova za strelba pushka,
protochil  napred  hishchnoto si m®rshavo lice s obelen nos. Pashka se prom®kvashe
kradeshkom  prez  sajvata,  a s®s sajvata shega ne biva. Sajvata, dragi, mozhe
vseki  moment  da ti zadade v®pros i tryabva vednaga da j otgovorish, pomisli
si  Anton  i  ponechi da se navede, no pred nego beshe Anka i tya mozheshe da se
ob®rne. SHCHeshe da izleze neshcho glupavo. Anka se ob®rna i go popita:
     - Vie tiho li se izm®knahte?
     Anton svi ramene.
     - CHe koj se izm®kva shumno?
     - Az,  struva  mi  se,  vse  pak  vdignah shum - zagrizheno kaza Anka. -
Izpusnah  kanata  i  izvedn®zh po koridora se chuha st®pki. Sigurno beshe Deva
Katya,  dnes  tya  e  dezhurna. Tryabvashe da skocha v lehata. Kak mislish, Toshka,
kakvi sa tiya cvetya v tazi leha?
     Anton smr®shchi chelo.
     - Pod tvoya prozorec li? Ne znaya. Zashcho pitash?
     - Mnogo  uporiti  cvetya. "Nito vyat®r gi previva, nito burya gi povalya."
Nyakolko godini veche skachame v tyah, a te pet pari ne davat.
     - Interesno  -  kaza  Anton  seriozno. Toj si spomni, che i pod negoviya
prozorec  ima  leha  s  cvetya,  koito  "nito vyat®r gi previva, nito burya gi
povalya". No toj nikoga ne im beshe obr®shchal vnimanie.
     Anka sprya, pochaka go i mu podade shepa yagodi. Anton si vze samo tri.
     - Vzemi si oshche - kaza Anka.
     - Blagodarya  - otv®rna Anton. - Obicham da gi bera edna po edna. A Deva
Katya, obshcho vzeto, si ya biva, nali?
     - Zavisi  - kaza Anka. - Kogato vsyaka vecher na edin chovek mu se kazva,
che krakata mu sa tu kalni, tu prashni...
     Tya  ml®kna. Beshe mu chudno hubavo da v®rvi s neya, da b®dat ramo do ramo
iz gorata, da ya dokosva s goli lakti i da ya gleda - kolko e krasiva, sr®chna
i neobichajno druzhelyubna i kakvi golemi sivi ochi s cherni migli ima.
     - Da  -  kaza Anton i protegna r®ka da svali edna blesnala na sl®nceto
payazhina.  - Nali nejnite kraka nikoga ne sa prashni. Razbirash li, ako i tebe
te nosyat na r®ce prez lokvite, i ti nyama da se okalyash...
     - CHe koj ya nosi?
     - Henrih  ot meteorologicheskata stanciya. Poznavash go, edin zdravenyak s
beli kosi.
     - Vyarno li?
     - Kakvo se chudish? I dechurligata znayat, che sa vlyubeni.
     Te  pak  ml®knaha.  Anton pogledna Anka. Ochite na Anka byaha kato cherni
cepnatinki.
     - I koga ya e nosil? - popita tya.
     - Prez edna lunna noshch - bez vsyakakvo zhelanie otv®rna Anton. - No da ne
vzemesh da se razdr®nkash.
     Anka se usmihna.
     - Nikoj ne te e bil prez ustata, Toshka - kaza tya. - Iskash li yagodi?
     Anton  mashinalno sgrabchi yagodite ot izcapanata s®s sok malka dlan i gi
nap®ha  v  ustata  si.  Ne obicham d®rdorkovcite, pomisli si toj. Ne moga da
ponasyam plyampalata. Izvedn®zh nameri argument.
     - I  tebe  nyakoga  shche  te  vlachat  na r®ce. Priyatno li shche ti b®de, ako
horata zapochnat da pleshchyat za tova?
     - Otk®de  ti  skimna, che smyatam da dr®nkam? - razseyano kaza Anka. - Az
izobshcho ne obicham d®rdorkovcite.
     - Slushaj, kakvo si naumila?
     - Nishcho  osobeno - Anka svi ramene. Sled malko poveritelno mu s®obshchi: -
Znaesh li, uzhasno mi e omr®znalo vsyaka vecher po dva p®ti da si miya krakata.
     Gorkata Deva Katya, pomisli si Anton. Tova ne ti e sajvata.
     Te  izlyazoha na edna p®techka. P®techkata vodeshe nadolu i gorata stavashe
vse  po-t®mna  i  po-t®mna.  Tuk bujno rasteshe paprat i visoka tuchna treva.
D®nerite  na  borovete  byaha  pokriti  s m®h i beli kato pyana lishei. No s®s
sajvata  shega  ne  biva. Edin pregraknal glas, v kojto nyamashe nishcho choveshko,
neochakvano izreva:
     - Stoj! Hv®rlyaj or®zhieto - ti, blagorodni done i ti, dona.
     Kogato  sajvata  pita  neshcho,  tryabva  vednaga  da i otgovorish. S tochno
dvizhenie  Anton s®bori Anka v papratta, t®rkulna se i zalegna zad edin gnil
p®n. Pregraknaloto eho oshche k®nteshe po d®nerite na borovete, a p®tekata beshe
veche pusta. Nastana tishina.
     Anton,  legnal  nastrani, v®rteshe makarata i op®vashe tetivata. Iztreshchya
izstrel i v®rhu nego se posipya smet. Pregraknaliyat nechoveshki glas s®obshchi:
     - Don®t e uluchen v petata.
     Anton zap®shka i vdigna krak.
     - Ne v tazi, v dyasnata - popravi go glas®t.
     CHuvashe  se  kak Pashka se kiska. Anton predpazlivo nadnikna izzad p®na,
no v polut®mnata zelena kasha nishcho ne se vizhdashe.
     V tozi moment se chu ostro izsvirvane i shum, syakash padna d®rvo.
     - Uau... - spodaveno zavika Pashka. - Milost! Milost! Ne me ubivajte!
     Anton  vednaga  skochi.  Nasreshcha  mu iz paprata zadnishkom izleze Pashka.
R®cete mu byaha vdignati nad glavata. Ankinmyat glas popita:
     - Toshka, vizhdash li go?
     - Kato  na  dlan - odobritelno otv®rna Anton. - Ne se obr®shchaj! - vikna
toj na Pashka. - R®cete na tila!
     Pashka pokorno slozhi r®ce na tila i zayavi:
     - Nishcho nyama da kazha.
     - Kakvo tryabva da pravim s nego, Toshka? - popita Anka,
     - Sega  shche  vidish  -  kaza  Anton  i  sedna udobno na p®na, kato slozhi
arbaleta na kolene. - Imeto! - izdzhavka toj s glasa na Heksa Irukanski.
     Pashka  napravi  s gr®b znak na prezrenie i nepodchinenie. Anton strelya.
Tezhkata strela s tryas®k se zabi v klona nad glavata na Pashka.
     - Oho! - izvika Ankiniyat glas.
     - Kazvam  se  Bon  Sarancha - prizna si Pashka s polovin usta. - "I tuka
sigurno shche padne toj - edin ot tezi, deto byaha s nego".
     - Izvesten  nasilnik  i  ubiec - poyasni Anton. - No toj nikoga nishcho ne
pravi darom. Koj te izprati?
     - Izprati me don Satarina Bezposhchadniyat - izl®ga Pashka.
     Anton prezritelno kaza:
     - Ej  tazi  r®ka  slozhi kraj na smradliviya zhivot na don Satarnna predi
dve godini v obrochishcheto "Tezhkite mechove".
     - Daj az da mu zabiya edna strela - predlozhi Anka.
     - S®vsem  zabravih  -  b®rzo  kaza  Pashka. - Izprati me vs®shchnost Arata
Krasiviyat. Obeshcha mi sto zh®ltici za glavite vi.
     Anton se plesna po kolenete.
     - Ama  che l®zhec! - v®zklikna toj. - Nima Arata shche se zalavya s negodnik
kato tebe.
     - Vse pak da mu zabiya li edna strela? - kr®vozhadno popita Anka.
     Anton demonichno se zakikoti.
     - Vprochem - kaza Pashka - prostrelyana e dyasnata ti peta. Vreme e kr®vta
ti da izteche.
     - A, drug p®t! - v®zrazi Anton. - P®rvo, az neprek®snato d®vcha kora ot
byalo d®rvo i vtoro, prekrasnite varvarki veche prev®rzaha ranata mi.
     Papratite  se razm®rdaha i Anka izleze na p®techkata. Na buzata j imashe
draskotina, a kolenete j byaha izcapani s kal i zelenilo.
     ~ Vreme  e  da  go hv®rlim v blatoto - zayavi tya. - Kogato vrag®t ne se
predava, toj se unishchozhava.
     Pashka pusna r®cete si.
     - Ti izobshcho ne igraesh po pravilata - kaza toj na Anton. - Spored tebe,
vse izliza, che Geksa e dob®r chovek.
     - Mnogo razbirash! - kaza Anton i s®shcho izleze na p®tekata. - Sajvata ne
se sheguva, mr®sen naemniko.
     Anka v®rna na Pashka karabinata.
     - Vie vinagi li taka se strelyate? - popita tya s®s zavist.
     - Ami  kak?  -  uchudi  se  Pashka.  -  Da  ne vzemem da kreshchim: "Kh-kh.
Bum-bum?" V igrata tryabva da ima element na risk.
     Anton nehajno kaza:
     - Naprimer chesto si igraem na Vilhelm Tel.
     - Reduvame  se  -  dobavi Pashka. - Vedn®zh az stoya s yab®lkata, drug p®t
toj.
     - Taka li? - bavno kaza tya. - Interesno shche b®de da vi pogledam.
     - S udovolstvie - ehidno kaza Anton. - No nyama yab®lka.
     Pashka  se  usmihvashe  do  ushite.  Togava  Anka  sm®kna  ot  glavata mu
piratskata k®rpa i b®rzo ya napravi na tri®g®len v®zel.
     - YAb®lkata  e  prosto uslovnost - kaza tya. - Eto vi otlichna mishena. Da
poigraem na Vnlhelm Tel.
     Anton  vze  cherveniya v®zel i vnimatelno go ogleda. Posle hv®rli pogled
k®m  Anka  - ochite j prilichaha na cepnatinki. A Pashka se zabavlyavashe - beshe
mu veselo. Anton mu podade v®zela.
     - "Ot trijset krachki karta shche ulucha - s raven glas kaza toj. - Razbira
se, s poznati pistoleti".
     - "Naistina  li?  -  kaza Anka i se ob®rna k®m Pashka: - I ti li, druzhe
moj, ot trijset krachki karta shche uluchish?"
     Pashka namestvashe shapkata na glavata si.
     - "Vse  nyakoga  shche  se  opitam  -  kaza  toj i z®bite mu l®snaha. - Na
vremeto ne strelyah losho".
     Anton se ob®rna i tr®gna po p®techkata, kato broeshe na glas krachkite:
     - Petnajset... shestnajset... sedemnajset...
     Pashka  kaza  neshcho  -  Anton ne go chu i Anka se razsmya visoko. Nyakak si
tv®rde visoko.
     - Trijset - kaza Anton i se ob®rna.
     Ot trijset krachki Pashka izglezhdashe s®vsem m®nich®k. CHervenoto tri®g®lno
v®zelche  st®rcheshe  na  glavata mu kato shapka na palyacho. Pashka se usmihvashe.
Vse oshche ne igraeshe. Anton se navede i zapochna bavno da izp®va tetivata.
     - Blagoslavyam  te,  tatko  Vnlhelm! - vikna Pashka. - I ti blagodarya za
vsichko, kakvoto i da se sluchi.
     Anton  postavi  strelata  i  se  izpravi.  Pashka i Anka go gledaha. Te
stoyaha  edin  do  drug.  P®tekata prilichashe na t®men i vlazhen koridor mezhdu
visoki  zeleni  steni.  Anton vdigna arbaleta. Bojnoto or®zhie na marshal Toc
stana  neobichajno  tezhko.  R®cete  mi  treperyat,  pomisli  si  Anton. Losho.
Glupavo. Toj si spomni kak prez zimata s Pashka cyal chas zamervaha s®s snezhni
topki  edna  chugunena  topka v®rhu st®lba na ogradata. Hv®rlyaha ot dvadeset
krachki,  ot petnadeset, ot deset i vse ne mozheha da uluchat. A posle, kogato
im  omr®zna i si tr®gnaha, Pashka nebrezhno i bez da gleda, hv®rli poslednata
topka  i  uluchi.  Anton s vsichka sila pritisna priklada k®m ramoto si. Anka
stoi  mnogo  blizo,  pomisli  si  toj.  Ponechi  da j vikne da se dr®pne, no
razbra,  che  shche b®de glupavo. Po-visoko... Oshche po-visoko... Oshche... Izvedn®zh
go  obhvana  uverenostta,  che dori da se ob®rne g®rbom k®m tyah, tezhkata cyal
funt  strela  shche  se  zabie  v  cheloto na Pashka, mezhdu veselite zeleni ochi.
Otvori ochi i pogledna Pashka. Pashka veche ne se usmihvashe. A Anka bavno-bavno
vdigashe  r®ka  s razpereni pr®sti i liceto j beshe napregnato i mnogo staro.
Togava  Anton vdigna arbaleta oshche po-vnsoko i natisna spus®ka. Ne vidya k®de
otide strelata.
     - Ne uluchih - kaza toj mnogo visoko.
     I tr®gna s vd®rveni kraka po p®techkata. Pashka izb®rsa s cherveniya v®zel
liceto  si,  tr®sna  go,  za  da go razg®ne, i zapochna da vr®zva k®rpata na
glavata  si. Anka se navede i vze arbaleta si. Ako tya me prasne s tova neshcho
po  glavata,  shche  j  kazha  blagodarya,  pomisli si Anton. No Anka dori ne go
pogledna.
     Tya se ob®rna k®m Pashka i popita:
     - Tr®gvame li?
     - Sega - kaza Pashka.
     Toj pogledna Anton i m®lchalivo pochuka s pr®st po cheloto si.
     - A ti veche beshe se izplashil - kaza Anton.
     Pashka oshche vedn®zh pochuka s pr®st po cheloto i tr®gna sled Anka. Anton se
vlacheshe podire im i se m®cheshe da potisne s®mneniyata si.
     I kakvo  vs®shchnost  napravih,  s  ogorchenie  si  misleshe  toj. Kakvo se
naduha?  Pashka,  razbiram,  uplashi se. Samo che oshche ne se znae koj poveche se
uplashi  - Vilhelm-bashchata ili Tel-sin®t. Anka p®k za kakvo se s®rdi? Sigurno
se  e uplashila za Pashka. Ami az kakvo tryabvashe da pravya? Vlacha se podire im
kato  rodnina. SHCHe se mahna. SHCHe sviya sega nalyavo, tam ima hubavo blato. Mozhe
da  hvana  nyakoya  sova.  No  toj  dori  ne  zabavi  krachkata si. Tova znachi
zavinagi, pomisli si toj. Beshe chel, che chesto se sluchva taka.
     Izlyazoha  na  izostavenoto  shose dori po-rano, otkolkoto predpolagaha.
Sl®nceto  se  beshe  izdignalo visoko, beshe goreshcho. Borovite igli bodyaha v®v
vratovete  im.  SHoseto  beshe  betonno, ot dva reda sivor®zhdivn plochi. Mezhdu
plochite  rasteshe  g®sta  suha  treva. Kanavkite byaha g®sto obrasli s prashni
repei. Nad shoseto br®mchaha i prelitaha br®mbari i edin ot tyah nahalno chukna
Anton pravo po cheloto. Beshe tiho i zadushno.
     - YA vizhte! - kaza Pashka.
     Nad  p®tya  beshe  op®nat  tel i tochno na sredata visenn tenekien disk s
olyushchena  boya.  Po  vsichko licheshe, che na diska e narisuvan zh®lt pravo®g®lnik
v®rhu cherven fon.
     - Kakvo e tova? - bez osoben interes popita Anka.
     - P®ten znak - kaza Pashka. - "Vlizaneto zabraneno".
     - "Tuhla" - poyasni Anton.
     - I za kakvo sluzhi? - popita Anka.
     - Znachi natat®k ne mozhe da se p®tuva - kaza Pashka.
     - Togava za kakvo e shoseto?
     Pashka vdigna ramena.
     - Tova e mnogo staro shose - kaza toj.
     - Anizotropno  shose  -  zayavi  Anton.  Anka  stoeshe g®rbom k®m nego. -
Dvizhenieto e razresheno samo v edna posoka.
     - Umni  sa  bili  pradedite  ni  -  zamisleno kaza Pashka. - P®tuvash si
stotina-dvesta  kilometra  i  izvedn®zh  -  pras!  -  "stop".  Nito mozhesh da
prod®lzhish, nito ima ot kogo da poiskash razreshenie.
     - Predstavyash  li si kakvo mozhe da ima zad tozi znak?- kaza Anka. Tya se
oz®rna.  Naokolo  na  mnogo  kilometri se prostirashe bezlyudna gora i nyamashe
kogo  da popitat kakvo ima zad tozi znak. - Ami ako tova izobshcho ne e "stop"
- kaza tya. - Boyata s®vsem se e olyushchila...
     Togava Anton vnimatelno se priceli i strelya. Idealno shcheshe da b®de, ako
strelata  prek®sneshe  zhicata  i  znak®t  padneshe  pred  krakata na Anka. No
strelata  uluchi  gornata chast na znaka, probi r®zhdivata tenekiya i po zemyata
se posipa samo izs®hnala boya.
     - Glupak - kaza Anka, bez da se obr®shcha.
     Tova  beshe p®rvata duma, koyato tya kaza na Anton sled igrata na Vilhelm
Tel. Anton prestoreno se usmihna.
     - "And  enterprises  of great pitch and moment - proiznese toj, - with
this regard their crent turn away and loose the name of action".*
     [*  "I  nachinaniyata, izdignali se moshchno, promenyat svoya hod, zagubvajki
imeto i dejstvieto" (SHekspir).]
     Verniyat Pashka se razvika:
     - Priyateli,  tuk  e  minala kola! Sled buryata e minala! Eto, trevata e
smachkana. I eto...
     V®rvi  mu  na Pashka, pomisli si Anton. Toj vze da razglezhda sledite na
shoseto  i  s®shcho vidya smachkanata treva i chernata ivica ot gumite na myastoto,
k®deto pred edna dupka shof'or®t beshe udaril spirachkite.
     - Aha! - kaza Pashka. - Izskochil e izpod znaka.
     Za vsichki beshe yasno, che e taka, no Anton v®zrazi:
     - Nishcho podobno, idval e ot drugata strana.
     Pashka go pogledna s uchudeni ochi.
     - Da ne bi da si oslepyal?
     - Idval  e  ot  drugata strana - uporito povtori Anton. - Da v®rvim po
sledata.
     - Gluposti  dr®nkash! - v®zmuti se Pashka. - P®rvo, nikoj svesten shof'or
nyama  da  mine pod "stop". Vtoro, gledaj: eto ti dupkata, eto ti sledata ot
spirachkata... Togava otk®de e idval?
     - Kakvo me interesuvat tvoite svestni shof'ori. Az lichno ne s®m svesten
i shche mina pod znaka.
     - V®rvi, k®deto shchesh! - kaza toj, kato leko zaekna. - Glupcho! S®vsem si
se pob®rkal ot zhegata.
     Anton  se ob®rna i zagledan pravo pred sebe si, mina pod znaka. Iskashe
mu se samo edno: da nameri napred nyakoj vdignat v®v v®zduha most i da stane
nuzhda  da  se prehv®rlya ottat®k. Kakvo me interesuva tozi svesten - misleshe
si  toj.  -  Da  v®rvyat, k®deto shchat... s nejniya Pashenka. Spomni si kak Anka
sryaza Pavel, kogato ya nareche Anechka, i malko mu poolekna. Ob®rna se.
     Vednaga  s®zrya  Pashka: Bon Sarancha, svit na dve, v®rveshe po sledite na
tajnstvenata  kola.  R®zhdiviyat  disk nad shoseto lekichko se poklashchashe i prez
dupchicata  prozirashe  sin'oto  nebe.  A  kraj kanavkata sedeshe Anka, opryala
lakti na golite si kolena i slozhila brada na svitite si yumruci.
     ...  Kogato  se vr®shchaha, veche se zdrachavashe. Momchetata grebyaha, a Anka
sedeshe  na  kormiloto. Nad chernata gora se izdigashe chervenata luna i zhabite
yarostno kryakaha.
     - Vsichko  beshe  zamisleno  taka  hubavo  - t®zhno kaza Anka. - E, kakvi
ste...
     Momchetata ne otgovoriha. Posle Pashka tihichko popita:
     - Toshka, ami kakvo imashe tam, zad znaka?
     - Razrushen  most  -  otv®rna  Anton.  - I skelet na fashist, prikovan s
verigi  za kartechnicata. - Pomisli malko i dobavi: - Kartechnicata cyalata se
beshe zabila v zemyata...
     - M-da...  -  kaza  Pashka.  -  Sluchva se. A p®k az pomognah na edin da
popravi kolata si.




     Kogato  Rumata  otmina groba na sveti Mika - sedmi pored i posleden na
tova  shose,  beshe  veche s®vsem t®mno. Prehvaleniyat hamaharski zhrebec, kojto
beshe  spechelil na karti ot don Tameo, izleze s®shchinski bokluk. Pluvna v pot,
podbi  si  krakata i se dvizheshe s otvratitelen klatushkashch se tr®s. Rumata go
bl®skashe  s  kolena v h®lbocite, shibashe go s r®kavica mezhdu ushite, no konyat
ne  se  zab®rzvashe,  samo  unilo klateshe glava. Kraj p®tya se redyaha hrasti,
koito prilichaha na k®lba zastinal dim. Neponosimo br®mchaha komari. Tuk-tame
po  m®tnoto  nebe  trepkaha  zvezdi. Na v®lni - na v®lni l®hashe slab vyat®r,
top®l  i studen ednovremenno, kakto vinagi naesen v tazi krajmorska strana,
k®deto vecherite byaha zadushni, prashni i malko studeni.
     Rumata  se  zag®rna  hubavo  s  plashcha i pusna yuzdite. Nyamashe smis®l da
b®rza.  Do  polunoshch  imashe  cyal  chas, a H®lcashchata gora veche se pokazvashe na
horizonta  kato cherna naz®bena ivica. Ot dvete strani se prostiraha izorani
nivi,  bleshchukaha  pod  zvezdite  blata, koito vonyaha na gniloch, t®mneeha se
mogili  i  izgnili d®rveni kreposti ot vremeto na Nahluvaneto. Daleche vlyavo
plamvashe  i  gasneshe  mrachno  siyanie,  sigurno  goreshe  nyakoe selo, edno ot
bezbrojnite i ednoobrazni Leshoyadki, Besilkovci, Grabezhnikovci, preimenuvani
neotdavna  s  kralski  ukaz v ZHelano, Blagodatno i Angelsko. Tazi strana se
prostirashe  na  stotici  mili  - ot Protoka do Sajvata na H®lcashchata gora, -
pokrita  s  oblaci  ot  komari,  nabrazdena  na  dolishcha,  udavena  v blata,
boleduvashcha ot treska, mor i smradliva hrema.
     Na edin zavoj ot hrastite se otdeli t®mna figura. Konyat vdigna glava i
uplasheno  se  dr®pna  vstrani.  Rumata  hvana  yuzdite,  pozapretna po navik
dantelata  na  desniya  r®kav  i slozhi r®ka v®rhu dr®zhkata ka mecha. Vzrya se.
CHovek®t, kojto stoeshe kraj p®tya, svali shapka.
     - Dob®r vecher, blagorodni don - tiho kaza toj. - Molya da me izvinite.
     Rumata se zaslusha i popita:
     - Kakvo ima?
     Bezshumni  zasadi  ne  s®shchestvuvaha.  Sk®rcaneto  na  tetivata izdavashe
razbojnicite,  sivite  shchurmovaci  neud®rzhimo  se origvaha ot izpitata bira,
baronskite  vojskari  lakomo  sumtyaha  i  dr®nchaha s zheleznite si or®zhiya, a
monasite,  lovci na robi, shumno se chesheha. No v hrastite beshe tiho. CHovek®t
yavno  ne  beshe  pomagach  na razbojnici. P®k i ne prilichashe na pomagach, beshe
nis®k, p®len grazhdanin s evtin plashch.
     - SHCHe mi pozvolite li da ticham kraj vas? - kaza toj, kato se klanyashe.
     - Tichaj  -  kaza Rumata, kato podr®pna yuzdite. - Mozhesh da se hvanesh za
stremeto.
     Grazhdanin®t  tr®pna  redom s nego. Toj d®rzheshe shapkata si, v r®ka i na
temeto  mu  l®shcheshe  dosta  golyama pleshivina. T®rgovec e, pomisli si Rumata.
Sigurno  obikalya  baronite i t®rgovcite na edro i zakupuva len ili k®lchishcha.
Smel  t®rgovec  obache...  A p®k mozhe i da ne e t®rgovec. Mozhe bi e knizhnik.
Beglec.  Prokuden.  Sega  noshchem  po p®tishchata gi ima mnogo takiva, poveche ot
t®rgovcite... A p®k mozhe da e i shpionin.
     - Koj si ti i otk®de idvash? - popita Rumata.
     - Kazvam se Kiun - t®zhno kaza grazhdanin®t. - Idvam ot Arkanar.
     - Byagash ot Arkanar - kaza Rumata, kato se navede.
     - Byagam  -  t®zhno  se s®glasi grazhdanin®t. Nyakak®v chudak e, pomisli si
Rumata. Ili vse pak e shpionin? Tryabva da proverya... Ami za kakvo vs®shchnost e
neobhodimo?  Komu e pritryabvalo? Kak®v s®m az, che da go proveryavam? Dori ne
zhelaya  da  go  proveryavam.  Zashcho  p®k  prosto  da  ne mu povyarvam? V®rvi si
grazhdanin®t, lichi si, che e knizhnik, byaga, spasyava zhivota si... CHuvstvuva se
samoten,  strah  go  e,  slab  e,  t®rsi  zakrila...  I sluchajno sreshcha edin
aristokrat.  Aristokratite  poradi  glupost  i  visokomerie  ot politika ne
razbirat,  no  imat  d®lgi  mechove i ne obichat sivite. Zashcho p®k grazhdanin®t
Kiun  da  ne nameri bezkoristna zashchita ot edin glupav i nadut aristokrat! I
kraj.  Nyama  da  go  proveryavam.  Nyama  za  kakvo  da  go proveryavam. SHCHe si
dogovorim, shche si ubiem vremeto i shche se razdelim kato priyateli...
     - Kiun...  -  reche  toj.  -  Poznavah  edin  Kiun. T®rgovec na bilki i
alhimik ot Tenekedzhijskata ulica. Da ne si negov rodnina?
     - Uvi,  da  -  kaza  Kiun.  -  Naistina  dalechen  rodnina, no te karat
nared... do deveto kolyano.
     - I zak®de byagash, Kiun?
     - K®deto  i  da  e...  Samo  po-daleche.  Mnozina byagat v Irukan. SHCHe se
opitam i az da stigna v Irukan.
     - Da, taka znachi - reche Rumata. - I ti si v®obrazyavash, che blagorodniyat
don shche te prevede prez posta?
     Kiun ne otgovori.
     - Ili   mozhe   bi  si  misilsh,  che  blagorodniyat  don  ne  znae  kakvo
predstavlyava alhimik®t Kiun ot Tenekedzhijskata ulica?
     Kiun  m®lcheshe. Maj ne kazvam kakvoto tryabva, pomisli si Rumata. Toj se
ponadigna  na  stremenata  i  podrazhavajki  na glashataya ot Kralskiya ploshchad,
izvika:
     - Obvinyava  se  i  e  vinoven  v  neprostimi prest®pleniya protiv boga,
koronata i spokojstvieto.
     Kiun m®lcheshe.
     - Ami  ako  blagorodniyat  don bezumno obozhava don Reba? Ami ako ot vse
s®rce  e  predan  na  sivoto  slovo  i  sivoto  delo? Ili smyatash, che tova e
nev®zmozhno?
     Kiun  m®lcheshe.  Ot t®mninata vdyasno ot p®tya iznikna prechupen siluet na
besilka.  Pod naprechnata greda se beleeshe edno golo tyalo, obeseno s glavata
nadolu.  E-e,  pak  nishcho  ne  izlyaza, pomisli si Rumata. Toj dr®pna yuzdata,
hvana Kiun za ramoto i go izv®rna s lice k®m sebe si.
     - Ami  ako  blagorodniyat don oshche sega te okachi do tozi skitnik? - kaza
toj,  kato  se  vzirashe  v  byaloto  lice s t®mni ochni dupki. - Sam. B®rzo i
lovko.  S  edno  zdravo arkanarsko v®zhe. V imeto na idealite. Kakvo m®lchish,
gramatiko Kiun?
     Kiun  m®lcheshe.  Z®bite  mu  trakaha  i toj leko se g®rcheshe v r®kata na
Rumata  kato  nast®pen gushcher. Izvedn®zh neshcho padna s plyas®k v kanavkata kraj
p®tya i vednaga, syakash za da zaglushi plyas®ka, Kiun otchayano izvika:
     - Besi me de! Besi me, predatel!
     Rumata si poe d®h i pusna Kiun.
     - Posheguvah se - kaza toj. - Ne se boj!
     - L®zha, l®zha!... - s h®lcane m®rmoreshe Kiun. - Navsyak®de l®zha...
     - Stiga,  ne  se  s®rdi - kaza Rumata. - Po-dobre priberi onova, koeto
hv®rli tam, shche se namokri...
     Kiun  postoya malko, kato se olyulyavashe i h®lcashe, posle bezcelno potupa
s dlani  po  plashcha si i vleze v kanavkata. Rumata chakashe, umoreno preg®rben
na  sedloto.  Znachi  samo  taka  tryabva,  misleshe si toj, znachi drugoyache ne
biva... Kiun izleze ot kanavkata, kato krieshe v pazvata si nyakak®v paket.
     - Knigi, razbira se - kaza Rumata.
     Kiun kimna otricatelno s glava.
     - Ne - kaza toj s presipnal glas. - Samo edna kniga. Moyata kniga.
     - I za kakvo pishesh?
     - Strahuvam se, che nyama da vi b®de interesno, blagorodni don.
     Rumata v®zd®hna.
     - Hvani se za stremeto - kaza toj. - Tr®gvame.
     D®lgo vreme te m®lchaha.
     - Slushaj, Kiun - kaza Rumata. - Posheguvah se. Ne boj se ot men.
     - Slaven  svyat  -  progovori  Kiun. - Vesel svyat. Vsichki se sheguvat. I
vsichki se sheguvat po edin i s®shchi nachin. Dori blagorodniyat don Rumata.
     Rumata se uchudi.
     - Ti znaesh imeto mi?
     - Znaya  go  -  kaza  Kiun.  -  Poznah  vi po obr®cha na cheloto. Taka se
zaradvah, kogato vi sreshchnah po p®tya...
     Sigurno  tochno tova e imal predvid, kogato me nareche predatel, pomisli
si Rumata i kaza:
     - Vizh kakvo, misleh, che si shpionin. Az vinagi ubivam shpionite.
     - SHpionin...  - povtori Kiun. - Da, razbira se. V nashe vreme e tolkova
lesno  i  dohodno  da  b®desh  shpionin. Nashiyat orel, blagorodniyat don Reba e
zagrizhen  da  znae  kakvo govoryat i mislyat podanicite na kralya. SHCHe mi se da
b®da  shpionin. Obiknoven donoschik v kr®chmata "Siva radost". Kolko e hubavo,
kolko  pochteno.  V  shest chasa vecherta vlizam v salona i syadam na masata si.
S®d®rzhatelyat  b®rza  da  mi  donese  p®rvata  chasha. Moga da piya, kolkoto si
iskam,  za pieneto plashcha don Reba - po-tochno, nikoj ne plashcha. Syadam, piya si
birata  i  slusham.  Ponyakoga  si  davam  vid,  che  zapisvam  razgovorite  i
naplashenite  horica se strupvat okolo mene, predlagat mi priyatelstvo, pari.
V ochite  im  vizhdam  samo  onova,  koeto  iskam da vidya: kucheshka predanost,
pochtitelen  strah  i  v®zhititelna  bezsilna  omraza.  Moga  beznakazano da
zakacham  momichetata  i  da natiskam zhenite pred m®zhete im i tezi yaki m®zhagi
samo  podlizurski shche se hilyat. Kakvo prekrasno razs®zhdenie, blagorodni don,
nali?  CHuh  go  ot  edin  petnadesetgodishen hlapak, student v Patriotichnoto
uchilishche...
     - I kakvo mu kaza ti? - lyubopitno popita Rumata.
     - Kakvo  mozheh da mu kazha? Nyamashe da razbere. I mu razkazah, che horata
na  Vaga  Koleloto,  kogato  hvanat donoschik, razparyat korema mu i posipvat
v®treshnostite  mu s piper... A piyanite vojnici nap®hvat donoschika v chuval i
go udavyat v nuzhnika. I tova e samata istina, no toj ne povyarva. Kaza mi, che
v uchilishcheto  takova  neshcho  ne  sa uchili. Togava az izvadih hartiya i zapisah
nashiya  razgovor.  Tryabvashe mi za moyata kniga, a toj, gorkiyat, smetna, che shche
pravya donos i se napika ot strah...
     Otpred  pred  hrastalaka  zableshchukaha  svetlinnite  v kr®chmata "Skelet
Bako". Kiun se sp®na i ml®kna.
     - Kakvo stana? - popita Rumata.
     - Tam ima siv patrul ~ prom®rmori Kiun.
     - Kakvo ot tova? - kaza Rumata. - YA po-dobre chuj oshche edno razs®zhdenie,
uvazhaemi  Kiun. Nie obichame i cenim tezi prosti i grubi momcheta, nashiya boen
dobit®k.  Te  sa  ni potrebni. Zanapred vseki ot prostolyudieto tryabva da si
sviva  ezika,  ako ne iska da uvisne na besilkata. - Toj se razsmya na glas,
zashchoto beshe kazano idealno - v naj-dobrite tradicii na sivite kazarmi.
     Kiun nastr®hna i sgushi glava mezhdu ramenete si.
     - Ezik®t  na prostolyudieto tryabva da si znae myastoto. Bog s®vsem ne mu
e dal  ezik,  za  da  pleshchi, a da lizhe botusha na gosporadya si, a na nego ot
veki vekov mu se polaga gospodar...
     Pri  konev®rza  pred  kr®chmata stoyaha osedlanite kone na siviya patrul.
Prez  otvoreniya  prozorec se chuvaha nev®zd®rzhani psuvni, trakaha zarove. Na
vratata,  preprechil  p®tya  s  chudovishchnoto si shkembe, stoeshe Skelet Bako s®s
sk®sana  kozhena  kurtka  i  zapretnati  r®kavi. V kosmatata si r®ka d®rzheshe
sat®r  -  licheshe, che toku-shcho e ryazal kucheshko za chorba, izpotil se i izlyaz®l
da  si  otd®hne.  Na  st®lbishcheto sedeshe s klyumnala glava edin siv shchurmovak,
slozhil  bojnata  bradva  mezhdu  kolenata  si.  Dr®zhkata  na  bradvata  beshe
izkrivila  fizionomiyata  mu  nastrani.  Licheshe  si, che mu beshe priloshalo ot
prepivane.  Kogato  zabelyaza konnika, toj izb®rsa slyunkite si i pregraknalo
izreva:
     - S-stoj! Koj si ti?... Ti, bla-gorodni...
     Vdignal glava, Rumata mina kraj nego, bez dori da go pogledne.
     -...  A ako ezik®t na prostolyudieto lizhe nepodhodyashchiya botush - govoreshe
toj  visoko,  -  tozi  ezik tryabva da se iztr®gne, zashchoto e kazano: "Ezik®t
tvoj e vrag moj..."
     Kiun  se  krieshe  zad  tulovishcheto na konya i v®rveshe s shiroka krachka, s
krajcheca na okoto si Rumata vidya, che golata mu glava l®shchi ot pot.
     - Stoj, ti kazvam! - revna shchurmovak®t.
     CHuvashe  se  kak  se  t®rkalya po st®lbite, kak bradvata mu dr®nchi i toj
psuva ednovremenno boga, dyavola i cyalata blagorodna paplach.
     Petima  sa maj, pomisli si Rumata, kato podr®pvashe manshetite si. Piyani
kasapi. Gluposti.
     Te otminaha kr®chmata i sviha k®m gorata.
     - Moga  da v®rvya po-b®rzo, ako tryabva - kaza Kiun s neestestveno tv®rd
glas.
     - Gluposti!  -  kaza  Rumata  i  sprya  konya. - Bi bilo skuchno chovek da
izmine  tolkova  mili i nito vedn®zh da ne se bie. Nima nikoga ne ti se iska
da se biesh, Kiun? Vse razgovori, razgovori...
     - Ne - kaza Kiun. - Nikoga ne izpitvam zhelanie da se biya.
     - T®kmo  tam  e bedata - prom®rmori Rumata, kato obr®shchashe konya i bavno
navlichashe r®kavicite si.
     Ot zavoya izskochiha dvama konnici i kato go vidyaha, vednaga spryaha.
     - Ej  ti,  blagorodni  don!  -  izvika ediniyat. - YA si pokazhi otkritiya
list.
     - Prostaci!  -  s  leden  glas  kaza Rumata. - Nali ste negramotni, za
kakvo vi e otkrit list?
     Toj  udari  konya s kolyano i s tr®s se nasochi k®m shchurmovacite. Strah gi
e,  pomisli  si toj. Kolebayat se... Pone dva shamara da im zashiya. Ne... Nishcho
nyama  da izleze. Taka mi se shche da izleya omrazata, natrupana prez poslednoto
denonoshchie, no, struva mi se, nishcho nyama da izleze. Da si ostanem humanni, na
vsichki  da  prostim  i  da  b®dem  spokojni  kato  bogove.  Neka te kolyat i
bezchinstvuvat,  nie  shche b®dem spokojni kato bogove. Bogovete nyama zak®de da
b®rzat, tyah gi chaka vechnostta...
     Toj  se  priblizhi do tyah. SHCHurmovacite neuvereno vdignaha bradvite i se
st®pisaha.
     - E? - kaza Rumata.
     - Kakvo  znachi tova? - smuteno kaza p®rviyat shchurmovak. - Znachi tova bil
blagorodniyat don Rumata?
     Vtoriyat  shchurmovak vednaga ob®rna konya i prepusna. P®rviyat prod®lzhavashe
da otst®pva, otpusnal bradvata.
     - Molim  za  proshka,  blagorodni  don  -  b®rzo-b®rzo  govoreshe toj. -
Pripoznahme  se.  Greshka  stana.  D®rzhavna  rabota,  vinagi  mozhe  da stane
greshchica.  Momchetata malko si pijnaha, izgaryat ot staranie... - Toj zapochna
da  se  otdalechava  poluob®rnat.  -  Sami razbirate, vremeto e tezhko. Lovim
beg®lci gramatici. Dano blagorodniyat don nyama oplakvaniya...
     Rumata se ob®rna g®rbom k®m nego.
     - Priyaten  p®t  na  blagorodniya  don  -  s oblekchenie izvika podire mu
shchurmovak®t.
     Kogato toj si otide, Rumata tihichko povika:
     - Kiun.
     Nikoj ne se obadi.
     - Ej, Kiun.
     Pak nikoj ne se obadi. Rumata se zaslusha i sred br®mcheneto na komarite
dolovi  shumolene  na  hrasti.  Kiun  zab®rzano se prom®kvashe prez poleto na
zapad,  natat®k,  k®deto  na dvadesetina mili minavashe irukanskata granica.
Sv®rsheno,  pomisli  si Rumata. Cyalata istoriya sv®rshi. Vinagi po edin i s®shchi
nachin.  Proverka,  predpazlivo razmenyane na dvusmisleni prikazki... Po celi
sedmici  se  bl®skash  s  glupavi br®tvezhi s razni otrepki, a kogato sreshchnesh
istinski  chovek, nyama vreme da si pogovorish s nego. Tryabva da go ukriesh, da
go  spasish,  da go izpratish na bezopasno myasto, a toj si otiva, bez dori da
razbere  dali  e imal rabota s priyatel ili s nyakoj kaprizen chudak. P®k i ti
nishcho ne si nauchil za nego. Kakvo iska, kakvo mozhe, za kakvo zhivee...
     Toj  si  spomni  za  Arkanar vecher. Solidnite kamenni k®shchi na glavnite
ulici,  veseloto  fenerche  nad vhoda na kr®chmata, dobrodushni, siti t®rgovci
piyat  bira  okolo  chisti  masi i razs®zhdavat, che svet®t s®vsem ne e losh, che
cenata  na hlyaba namalyava, a cenata na bronite se pokachva, che zagovorite se
razkrivat  navreme,  mag'osnicite  i  podozritelnite knizhnici se pobivat na
kol,  a  kralyat,  kakto  vinagi, e velik i chestit, a don Reba e bezgranichno
umen  i  vinagi  nashchrek. "Sednali da izmislyat!... Svet®t bil kr®g®l. Spored
mene,  dori  kvadraten  da  e,  nyama  zashcho  da  m®tish uma na horata..." "Ot
uchenieto,  ot  uchenieto  idva  vsichko,  bratya!  SHCHastieto  ne bilo v parite,
selyak®t  s®shcho  bil  chovek,  dori  neshcho poveche - obidni stihcheta, i bunt®t e
gotov..."  "Vsichki na kol da gi nabiyat, bratya... Ako mene pitaha, kakvo shchyah
da  pravya. Napravo shchyah da pitam: "Gramoten li si! Na kol! Stihove li pishesh?
Na  kol!  Tablicata  za  umnozhenie  znaesh?  Mnogo  znaesh,  na kol!", "Bnna,
sladurcheto  mi,  oshche  tri  halbi  bira i porciya zadushen zaek!" A po ulichniya
kald®r®m  -  rrrrp,  rrrrrrp,  rrrrp  - chatkat s podkovani botushi pleshchesti,
chervendalesti  mladezhi  s®s  sivi  rizi,  s  tezhki  bradvi na dyasnoto ramo.
"Bratya!  Eto  gi  nashite  zashchitnici!  Nima  te shche dopusnat? Nikoga! I moyat,
moyat...  Na  desniya  flang.  Do  vchera go perdasheh. Da, bratya, nyama go veche
razmirnoto    vreme.    Stabilen   prestol,   nepoklatimo   spokojstvie   i
spravedlivost.  Ura,  sivi  roti!  Ura,  don Reba! Slava na nashiya kral! Eh,
bratya, kak®v prekrasen zhivot nastana!..."
     A po  t®mnata ravnina na Arkanarskoto kralstvo, ozarena ot siyanieto na
pozharite  i iskrite na borinite, po p®tishcha i p®techki, izpohapani ot komari,
s razk®rvaveni  kraka,  pot®nali v pot i prah, izm®cheni, izplasheni, smazani
ot  otchayanie,  no tv®rdi kato stomana v svoeto edinstveno ubezhdenie, byagat,
v®rvyat,  lutat  se,  zaobikalyat postovete stotici neshchastnici, obyaveni izv®n
zakona samo zashchoto znayat i iskat da lekuvat i uchat svoya iztoshchen ot bolesti,
zat®nal  v  nevezhestvo  narod; zashchoto podobno na bogove s®zdavat ot glina i
kam®k  vtora priroda, za da ukrasyat zhivota na nepoznavashchiya krasotata narod;
zashchoto  pronikvat  v  tajnite  na  prirodata s nadezhda, che shche postavyat tezi
tajni  v  sluzhba  na  svoya neopiten, naplashen ot drevnoto sueverie narod...
Bezzashchitni, dobri, nepraktichni, dalech izprevarili svoya vek...
     Rumata svali r®kavicata, zamahna i prasna s neya zhrebeca mezhdu ushite.
     - Dij, kranto! - kaza toj po ruski.
     Beshe veche polunoshch, kogato vleze v gorata.

     Sega nikoj ne mozheshe da kazhe tochno otk®de beshe proizlyazlo tova stranno
ime  -  H®lcashchata  gora.  S®shchestvuvashe  oficialno predanie, che predi trista
godini  zheleznite  roti  na  marshal  Toc, po-k®sno pr®v Arkanarski kral, si
probival  p®t  prez  sajvata, presledvajki otst®pvashchite ordi na mednokozhite
varvari  i  tuk  prez  pochivkite  vareli ot korata na belite d®rveta pitie,
koeto  predizvikvalo  neud®rzhimo  h®lcane.  Spored  predanieto, marshal Toc,
obikalyajki  edna  sutrin lagera, namr®shchil aristokraticheskiya si nos i kazal:
"Naistina neponosimo. Cyalata gora h®lca i se e vmirisala na pivo." Ottogava
uzh gorata zapochnala da se naricha H®lcashcha.
     T®j ili inache, tova beshe s®vsem obiknovena gora. V neya rastyaha ogromni
d®rveta  s  tv®rdi  beli  d®neri,  kakvito  ne  se  byaha  zapazili nik®de v
imperiyata - nito v Irukanskoto hercogstvo, nito p®k v t®rgovskata republika
Soan,  koyato  otdavna  veche  beshe  prev®rnala  vsichkite  si  gori v korabi.
Govoreshe  se,  che  imalo  mnogo  takiva gori zad CHervenata severna veriga v
stranata  na  varvarite,  no  kakvi li ne neshcha se razkazvaha za stranata na
varvarite...
     Prez  gorata minavashe p®t, prokaran predi okolo dva veka. P®tyat vodeshe
k®m  sreb®rnite  rudnici i spored feodalnoto pravo prinadlezheshe na baronite
Pampa,  potomci  na  edin  ot spodvizhnicite na marshal Toc. Lennoto pravo na
baronite Pampa struvashe na arkanarskite krale dvanajset tovara chisto srebro
godishno,  zatova  vseki  nov  kral,  shchom se v®zkacheshe na prestola, s®birashe
armiya  i poteglyashe da prevzema zam®ka Bau, k®deto zhiveeha baronite. Stenite
na  zam®ka  byaha  yaki,  baronite  hrabri  i vseki pohod izlizashe po trijset
tovara srebro. Sled zavr®shchaneto na razbitata armiya arkanarskite krale vseki
p®t  otnovo  potv®rzhdavaha  lennoto pravo na baronite Pampa nared s drugite
privilegii,  kato naprimer da si choplyat nosa na kralskata trapeza, da hodyat
na  lov  zapadno  ot Arkanar i da se obr®shchat k®m princovete napravo po ime,
bez da izrezhdat titlite i zvaniyata im.
     H®lcashchata  gora beshe p®lna s nerazgadani tajni. Denem po p®tya na yug se
tocheha  obozi  s  obogatena  ruda,  a noshchem p®tyat beshe pust, zashchoto malcina
smelchacn se reshavaha da minat po nego pri zvezdna svetlina. Govoreshe se, che
noshchem ot D®rvoto-bashcha se obazhdala pticata Siu, koyato nikoj ne beshe vizhdal i
ne mozheshe da vidi, zashchoto beshe neobiknovena ptica. Govoreshe se, che golemite
kosmati  payaci  skachali  ot  klonite  v®rhu  shiite na konete i mignoveno im
pregrizvali  zhilite,  zadavyajki se s kr®v. Govoreshe se, che iz gorata skital
ogromniyat  dreven  zvyar Peh, pokrit s lyuspi, kojto dava potomstvo vedn®zh na
dvanadeset  godini  i  vlachi  podire  si  dvanadeset opashki, ot koito blika
otrovna   pot.  A  nyakoj  bil  vidyal  kak  posred  byal  den  presyak®l  p®tya
prok®lnatiyat  ot  sveti  Mika gligan ¬ - edno svirepo zhivotno, neuyazvimo za
zhelyazo, no lesno probivano s kost.
     Tuk  mozheshe  da  se  sreshchne  i  rob  beglec  s®s smolesto klejmo mezhdu
pleshchite, m®lchaliv i bezposhchaden kato kosmatiya payak kr®vopiec. I preg®rben do
zemyata  mag'osnik,  kojto s®bira tajni g®bi za mag'osnicheskite si otvari, s
koito  mozhe  da  stane  nevidim,  da  se prev®rne v nyakoe zhivotno ili da si
napravi  vtora syanka. Skitaha noshchem kraj p®tya i momchetata na Vaga Koleloto,
i beg®lci  ot  sreb®rnite  rudnici  s  cherni  dlani i beli, prozrachni lica.
Znaharite  se s®biraha tuk za svoite noshchni bdeniya, a bujnite lovci na baron
Pampa pecheha po redkite polyani kradeni volove, nabucheni celi na shishove.
     A pochti  v sredata na gorata, naokolo edna milya ot p®tya, pod gramadno,
izs®hnalo  ot starost d®rvo, se namirashe shlupena koliba ot gramadni gredi,
zaobikolena  s®s  stena  ot  debeli kolove. Tya si stoeshe tuk ot nezapomneni
vremena,  vratata  j beshe vinagi zatvorena, a pred poluizgniloto preddverie
st®rchaha  razkriveni  idoli, izryazani ot celi d®neri. Tazi koliba beshe edva
li ne naj-opasnoto myasto v H®lcashchata gora. Govoreshe se, che t®kmo tuk vedn®zh
na dvanadeset godini idval drevniyat Peh, za da rodi potom®ka si, i pak tuk,
p®hvajki  se  pod  kolibata, toj izd®hval, taka che mazeto pod kolibata bilo
p®lno  s  cherna  otrova.  A  kogato otrovata potechala nav®n, shchyal da nast®pi
krayat na vsichko. Govoreshe se, che v burni noshchi idolite sami se otkopavali ot
zemyata, izlizali na p®tya i davali znaci. Govoreshe se s®shcho taka, che ponyakoga
ot  m®rtvite  prozorci plamvala nechoveshka svetlina, chuvali se zvuci i dim®t
ot komina se izdigal kato st®lb chak do nebeto.
     Naskoro  nepieshchiyat  selski idiot Irma Kukata ot mahala Blagovonno (ili
prosto  kazano  -  Sm®rdan) ot glupost edna vecher se zalutal k®m kolibata i
nadniknal  prez  prozoreca.  V  k®shchi  se v®rnal nap®lno pob®rkan, a kato se
pookopitil  malko,  razkazal,  che  v  kolibata svetela yarka svetlina i kraj
grubata  masa  sedyal  s  kraka  na  skamejkata chovek i piel ot b®chva, koyato
d®rzhal  s edna r®ka. Liceto na choveka stigalo chak do poyasa i cyaloto bilo na
petna.  YAsno  e,  che  tova e bil samiyat sveti Mika, predi da prieme vyarata,
mnogozhenec,  piyanica i bogohulnik. CHovek mozhel da go gleda samo kato nadvie
straha  si.  Ot  prozorcheto  l®hal  priyaten  upoitelen  miris i po okolnite
d®rveta  se dvizheli senki. Ot cyalata okolnost idvali hora da slushat razkaza
na  smahnatiya.  No  vsichko sv®rshilo s pristiganeto na shchurmovacite, koito mu
v®rzali  r®cete  otzad i go otkarali v grad Arkanar. V®preki tova horata ne
prestanaha  da govoryat za kolibata i veche ya narichaha ne drugoyache, a Piyanata
b®rloga.
     Sled  kato  se  prom®kna  prez g®stalacite ot gigantska paprat, Rumata
sleze ot konya pred vratata na Piyanata b®rloga i zav®rza povodite za edin ot
idolite.  V kolibata sveteshe, vratata beshe otvorena i viseshe na edna panta.
Otec  Kabani  sedeshe  na  masata v p®lna apatiya. V stayata silno mirisheshe na
spirt,  na  masata  mezhdu  oglozganite kosti i parcheta varena ryapa st®rcheshe
ogromna pr®stena chasha.
     - Dob®r vecher, otec Kabani - kaza Rumata, kato prekrachvashe praga.
     - Pozdravyavam  vi  -  obadi  se otec Kabani s pregraknal kato boen rog
glas.
     SHporite  na  Rumata  izdr®nchaha,  toj  priblizhi  do  masata, hv®rli na
skamejkata  r®kavicite si i otnovo pogledna otec Kabani. Otec Kabani sedeshe
nepodvizhno,  podpryal  podpuhnaloto  si  lice s r®ce. Kosmatite mu proshareni
vezhdi visyaha nad buzite kato suha treva nad urva. Ot nozdrite na pokritiya s
edri  pori  nos  pri  vsyako izdishvane s®s svirene izlitashe v®zduh, propit s
alkohol.
     - Az  sam  go  izmislih!  -  kaza  toj  izvedn®zh, kato s usilie vdigna
dyasnata  vezhda  i  pogledna  Rumata s m®tnoto si oko. - Sam! Zashcho?... - Toj
izm®kna  izpod buzata dyasnata si r®ka i zapochna da v®rti kosmatiya si pr®st.
- I  vse  pak  ne  s®m  vinoven... Hem go izmislih... i hem ne s®m vinoven,
a?!...  Taka  e - ne s®m vinoven... I izobshcho nie ne izmislyame, a dyavol znae
kakvo...
     Rumata razkopcha kolana si i izm®kna prezglava prezramkite s mechovete.
     - Hajde, hajde! - kaza toj.
     - Sand®k! - kresna otec Kabani i zad®lgo zam®lcha, kato praveshe stranni
dvizheniya s buzite si.
     Rumata,  bez  da  svalya pogled ot nego, prehv®rli prez pejkata krakata
si,  obuti v®v visoki prashni kavalerijski botushi, sedna i slozhi mechovete do
sebe si.
     - Sand®k... - povtori otec Kabann s otpadnal glas. - Prikazvame si, che
izmislyame.  Vs®shchnost  vsichko mnogo otdavna e izmisleno. Nyakoj mnogo otdavna
vsichko e izmislil, slozhil e vsichko v sand®k, prev®rtyal na kapaka dupka i si
otish®l...  Otish®l  da  spi . . Togava kakvo? Idva otec Kabani, zatvarya ochi,
p®ha  r®ka  v dupkata. - Otec Kabani pogledna r®kata si. - Ho-op! Izmislil.
Az,  kazva,  s®m  izmislil  tova... A kojto ne vyarva, toj e glupak... P®ham
r®kata  -  hop!  Kakvo?  Bodliva  tel.  Za  kakvo?  Da si ograzhdam obora ot
v®lci... YUnak! P®ham r®kata - hop! Kakvo? Hitro neshcho - naricha se mashinka za
melene  na  meso.  Za kakvo? Ekstra kajma... YUnak! P®ham r®ka - hop! Kakvo?
Goryashcha voda... Za kakvo? Da si razpalvam surovite d®rva... A?
     Otec Kabani ml®kna i zapochna da se navezhda napred, syakash nyakoj go beshe
hvanal  za  vrata  i go natiskashe. Rumata vze chashata, nadnikna v neya, posle
izlya  nyakolko  kapki  v®rhu  opakoto  na  r®kata  si. Kapkite byaha lilavi i
mirisheha  na  fuzelovo maslo. Rumata grizhlivo izb®rsa r®kata si s dantelena
k®rpichka.  V®rhu  k®rpichkata  ostanaha  mazni petna. Roshavata glava na otec
Kabani se doprya do masata i vednaga se dr®pna.
     - Kojto  e slozhil vsichko v sand®ka, toj e znael za kogo e izmisleno...
Bodliva  tel sreshchu v®lci?! Az, glupak®t, kazvam - sreshchu v®lci... Rudnicite,
rudnicite  tryabva  da  se  zagradyat s tazi bodliva tel... Za da ne byagat ot
rudnicite  prest®pnicite.  A  az ne iskam. Az samiyat s®m prest®pnik. A mene
pitali  li  sa  me? Pitali sa me! Bodliva tel, vikat. Sreshchu v®lci, vikat...
Dobre,  yunak,  vikat. SHCHe zagradim rudnicite... Samyat don Reba gi zagradi. I
melachkata  mi  zadigna.  YUnak,  vika!  Pipe imash, vika!... I sega znachi v®v
Veselata kula ekstra kajma pravi... Ekstra raboti, vika...
     Znaya, misleshe si Rumata. Vsichko znaya. I kak si vikal v kabineta na don
Reba,  i  kak si p®lzyal v krakata mu, kak si go molil: "V®rni mi ya, ne mi ya
vzemaj!" No k®sno. Zav®rtya se tvoyata melachka...
     Otec  Kabani  grabna  chashata  i zalepi do neya kosmatata si mucuna. Toj
g®ltashe  otrovnata smes i r®mzheshe kato gligana ¬. Sled tova butna chashata na
masata i vze da d®vche parche ryapa. Po buzite mu p®lzyaha s®lzi.
     - Goryashcha voda! - obyavi toj naj-posle s presipnal glas. - Za razpalvane
na  ogn'ove i pravene na veseli fokusi. No kakva goryashcha voda e, shchom mozhe da
se  pie?  Ako  ya smesish s birata, cena nyama da ima. Ne ya davam. Sam shche si ya
izpiya... I piya. Denem piya. Noshchem. Celiyat podpuhnah. I postoyanno padam. Nyama
da  povyarvash,  don Rumata, odeve se priblizhih do ogledaloto i se uplashih...
Gledam  - pazil me gospod, - k®de e otec Kabani?! S®shchinski oktopod - celiyat
s®m  stanal  na  cvetni petna. Tu cherven, tu sin. I az s®m izmislil voda za
fokusi...
     Otec  Kabani  plyu  na masata i razm®rda krak pod skamejkata, vze da go
razritva. Posle izvedn®zh popita:
     - Kak®v den sme dnes?
     - Utre sme Kata Pravednika - kaza Rumata.
     - Ami zashcho nyama sl®nce?
     - Zashchoto e noshch.
     - Pak noshch... - t®zhno kaza otec Kabani i zabi nos v ogrizkite.
     Izvestno  vreme  Rumata  go  gleda,  kato si svirkashe prez z®bi. Posle
stana ot masata i otide v kilera. V kilera mezhdu kupchinata ryapa i kupchinata
talash  bleshchukaha st®klenite tr®bichki na tromaviya spirtovaren aparat na otec
Kabani - chudno tvorenie na inzhener po rozhdenie, himik po instinkt i majstor
st®klar.  Rumata  obikoli  dva  p®ti  "adskata  mashina", sled tova napipa v
t®mninata  edin  lost  i  nyakolko  p®ti zamahna i udari, k®deto mu padne. V
kilera   se   raznese  dr®nchene,  zv®ntene,  b®lbukane.  V  nosa  go  udari
otvratitelna mirizma na prokisnalo dzhibre.
     Schupenoto  st®klo zahruska pod botushite. Rumata otide v otsreshchniya ®g®l
i zapali   elektricheskoto  fenerche.  Tam  pod  kamara  vehtorii  v  solidna
silikatna  kasa  se  namirashe miniatyuren pohoden sintezator "Midas". Rumata
razhv®rlya vehtoriite, nabra na diska kombinaciya ot cifri i vdigna kapaka na
kasata.  Dori  na  byalata  elektricheska  svetlina  sred razhv®rlyaniya bokluk
sintezator®t  izglezhdashe  stranno.  Rumata  hv®rli v priemniya otvor nyakolko
lopati  st®rgotini  i  sintezator®t  tihichko  zapya, kato avtomatichno vklyuchi
indikatornoto  tablo.  S  v®rha  na  botusha  butna  do  izhodniya  ulej edna
r®zhdyasala  kofa.  I vednaga s t®n®k zv®n v®rhu smachkanoto tenekieno d®no se
posipaha  zh®ltite  kolelca s aristokraticheskiya profil na Pic SHesti, kral na
Arkanar.
     Rumata   prenese  otec  Kabani  v®rhu  sk®rcashchite  narove,  sm®kna  mu
botushite,  ob®rna  go  na  desniya  h®lbok  i go zavi s proskubanata kozha na
nyakakvo otdavna izcheznalo zhivotno. Dokato zavivashe otec Kabani, onzi za mig
se  s®budi,  no  ne  mozheshe da se pomr®dne, nito razbirashe neshcho. Prom®rmori
samo  nyakolko  stiha  ot  zabraneniya  svetski romans: "Az s®m cvete aleno i
nezhno v tvoite dlani nezhni", sled koeto shumno zah®rka.
     Rumata  razchisti masata, izmete poda i izb®rsa st®kloto na edinstveniya
prozorec,  pochernyalo  ot  mr®sotiya  i  himicheskite eksperimenti, koito otec
Kabani  beshe pravil na pervaza. Zad olyushchenata pechka nameri bure s®s spirt i
go izlya v edna misha dupka. Sled tova napoi hamaharskiya zhrebec, sipa mu oves
ot  torbata na sedloto, izmi se i sedna da chaka, zagledan v dimnoto plam®che
na maslenata lampa. SHesta godina veche toj zhiveeshe tozi stranen, dvoen zhivot
i na  pr®v  pogled  s®vsem  beshe sviknal s nego, no ot vreme na vreme, kato
sega  naprimer,  izvedn®zh  go  obzemashe  mis®lta,  che vs®shchnost nyama nikakva
organizirana  varvarshchina  i  nast®pvashcha  sivota,  a  se  razigrava  stranno
teatralno  predstavlenie,  v  koeto toj, Rumata, igrae glavnata rolya, che ej
sega  sled  nyakoya  negova  spoluchliva  replika  shche  gr®mnat r®koplyaskaniya i
cenitelite  ot  Instituta  za  eksperimentalna  istoriya  s v®zhishchenie shche se
razvikat ot lozhite: "Idealno, Antone! Idealno! YUnachaga si, Toshka!" Toj dori
se  oz®rna,  no prep®lnenata zala lipsvashe, imashe samo pocherneli, obrasli s
m®h steni ot goli gredi, omacani s nasloena chernilka.
     Na  dvora  hamaharskiyat zhrebec izcvili i zachatka s kopita. CHu se nisko
ravno  br®mchene,  koeto  mu  beshe  strashno  poznato,  no tuk zvucheshe prosto
neveroyatno.  Rumata  se vslusha s®s zyapnali usta. Br®mcheneto sprya, plam®cheto
nad  svetilnika  se  razlyulya  i plamna po-yarko. Rumata vze da se nadiga i v
s®shchiya  moment  ot  noshchniya  mrak  v  stayata vleze don Kondor, glaven s®diya i
pazitel   na  golemite  d®rzhavni  pechati  na  t®rgovskata  republika  Soan,
viceprezident  na  Konfederaciyata  na  dvanadesette angrosisti i nositel na
imperskiya orden na Milos®rdnata desnica.
     Rumata skokna i za malko ne s®bori skamejkata. Beshe gotov da se hv®rli
k®m  nego,  da go preg®rne, da go razceluva po dvete buzi, no krakata mu po
silata   na  etiketa  sami  se  previha  v  kolenata,  shporite  t®rzhestveno
izdr®nchaha,  dyasnata  mu  r®ka  opisa  shirok polukr®g ot s®rceto vstrani, a
glavata mu se svede taka, che bradata mu pot®na v k®lchishcheno-dantelenata yaka.
Don Kondor svali kadifenata si bareta s obiknoveno p®tnichesko pero i b®rzo,
syakash  se  braneshe  ot  komari, mahna na Rumata, a posle hv®rli baretata na
masata  i  s  dve  r®ce  razkopcha do shiyata zakopchalkite na plashcha si. Plashch®t
bavno  se  svlichashe ot g®rba mu, a toj veche sedeshe na skamejkata, razkrachil
kraka,  opryal  lyavata  si  r®ka  na h®lboka, a s®s svobodnata si dyasna r®ka
hvanal  efesa  na  pozlateniya  si mech, zabit v izgnilite d®ski na poda. Toj
beshe  dreben i slab, s golemi izp®knali ochi na tyasno bledo lice. CHernite mu
kosi  byaha  pribrani  s®shcho  kakto pri Rumata s masiven zlaten obr®ch s golyam
zelen kam®k na cheloto.
     - Sam li ste, don Rumata? - popita toj otsecheno.
     - Da, blagorodni don - t®zhno otv®rna Rumata.
     Otec Kabani izvedn®zh visoko i trezvo kaza: "Blagorodni don Reba... Vie
ste hiena i nishcho drugo." Don Kondor ne se ob®rna.
     - Az doletyah - kaza toj.
     - Da se nadyavame, che ne sa vi videli - kaza Rumata.
     - Edna  legenda  poveche  ili po-malko nyama znachenie - razdrazneno kaza
don  Kondor.  -  Nyamam  vreme da p®tuvam s kon. Kakvo se e sluchilo s Budah?
K®de izchezna? No, don Rumata, sednete, molya vi se. Boli me shiyata.
     Rumata poslushno sedna na skamejkata.
     - Budah izchezna - kaza toj. - CHakah go na obrochishcheto "Tezhkite mechove".
No  dojde  samo  edin  ednook  dripl'o,  kaza parolata i mi predade torba s
knigi.  CHakah  oshche dva dni, sled tova vlyazoh v®v vr®zka s don Gug i don Gug
mi  s®obshchi,  che e izpratil Budah chak do granicata i che Budah se pridruzhaval
ot nyakak®v blagoroden don, na kogoto mozhelo da se vyarva, zashchoto bil izgubil
na  karti vsichko do grosh i se prodal na don Gug telom i duhom. Sledovatelno
Budah e izcheznal nyak®de tuk, v Arkanar. Tova e vsichko, koeto znaya.
     - Malko znaete - kaza don Kondor.
     - Rabotata  ne e v Budah - v®zrazi Rumata. - Ako e zhiv, shche go namerya i
shche  go  ot®rva.  Tezi  neshcha mi idvat otr®ki. No az iskah da govorya s vas za
drugo.  Iskam  oshche  vedn®zh  da vi ob®rna vnimanie, che polozhenieto v Arkanar
izliza ot ramkite na bazisnata teoriya... - Na liceto na don Kondor se poyavi
kisel  izraz.  - Molya vi, izslushajte me - tv®rdo kaza Rumata. - CHuvstvuvam,
che  po  radioto  nikoga  nyama  da  se razberem s vas. A v Arkanar vsichko se
promeni.  Poyavi  se  nov,  sistematichno dejstvuvashch faktor. I kato che li don
Reba s®znatelno nas®skva protiv uchenite cyalata sivota v kralstvoto. Vsichko,
koeto  pone  m®nichko  se  izdiga  nad  srednoto sivo ravnishche, se okazva pod
zaplaha.  CHujte  me,  don  Kondor, tova ne sa emocii, a fakti. Ako si umen,
obrazovan,  ako  se  s®mnyavash  i  govorish ne kato drugite, dori ako ne piesh
vino,  veche  si  zastrashen.  Vseki  kr®chmar  ima pravo da te prebie dori do
sm®rt.  Stotici i hilyadi hora sa obyaveni izv®n zakona. SHCHurmovacite gi lovyat
i besyat  pokraj  p®tishchata.  Goli,  nagore s krakata... Vchera na moyata ulica
st®pkaha  edin  starec,  zashchoto nauchili, che e gramoten. T®pkali go celi dva
chasa,  t®pi,  s  potni,  zverski  mucuni...  -  Rumata  se ovladya i zav®rshi
spokojno:  - S edna duma, skoro v Arkanar nyama da ostane nito edin gramoten
chovek. Kakto v oblastta na Svetiya orden sled Barkanskoto klane.
     Prehapal ustni, don Kondor vtoracheno go gledashe.
     - Ne mi haresvash, Antone - kaza toj po ruski.
     - I  na  mene  mnogo  neshcha ne mi haresvat, Aleksand®r Vasilevich - kaza
Rumata.  -  Ne  mi  haresva,  che  s®s  samoto postavyane na problema sami si
v®rzahme  r®cete  i  krakata.  Ne  mi  haresva, che toj se naricha Problem za
bezkr®vnoto  v®zdejstvie. Zashchoto pri moite usloviya tova e nauchno obosnovano
bezdejstvie.  Znaya  vsichkite  vi v®zrazheniya. I az poznavam teoriyata. No tuk
nyama nikakvi teorii, tuk ima tipichno fashistka praktika, tuk zverovete vseki
mig  ubivat  hora.  Tuk  vsichko e bezpolezno. Ne dostigat znaniya, a zlatoto
gubi cenata si, zashchoto zak®snyava.
     - Antone  -  kaza don Kondor. - Ne se goreshchi. Vyarvam, che polozhenieto v
Arkanar  e izklyuchitelno, no s®m ubeden, che ti nyamash nito edno konstruktivno
predlozhenie.
     - Da  -  s®glasi se Rumata, - nyamam konstruktivni predlozheniya. No mi e
mnogo trudno da se vladeya.
     - Antone - kaza don Kondor. - Tuk, na cyalata planeta, nie sme dvesta i
petdeset  dushi.  Vsichki  se  vladeyat  i  za  vsichki  tova  e  mnogo trudno.
Naj-opitnite  zhiveyat  tuk  veche  dvadeset  i dve godini. Doletyaha samo kato
nablyudateli.  Zabraneno  im  beshe izobshcho da predpriemat, kakvoto i da bilo.
Predstavi  si samo za mig: zabraneno izobshcho. Te ne biha imali pravo dori da
spasyat Budah. Dori Budah da b®de t®pkan s kraka pred ochite im.
     - Ne biva da govorite s mene kato s dete - kaza Rumata.
     - Vie ste net®rpeliv kato dete - reche don Kondor. - A tryabva da b®dete
mnogo t®rpeliv.
     Rumata gorchivo se usmihna.
     - A  dokato  nie  izchakvame  -  kaza  toj,  -  dokato  se primervame i
pricelvame, zverovete vseki den, vseki chas shche unishchozhavat hora.
     - Antone - kaza don Kondor. - V®v vselenata ima hilyadi planeti, k®deto
oshche ne sme stignali i k®deto istoriyata si v®rvi po svoya p®t.
     - No tuk veche sme pristignali!
     - Da,  pristignali  sme. No za da pomognem na tova chovechestvo, a ne da
zadovolyavame spravedliviya si gnyav. Ako si slab, otivaj si. V®rni se v k®shchi.
V kraya na kraishchata ti naistina ne si dete i znaeshe kakvo shche vidish tuk.
     Rumata  m®lcheshe.  Don  Kondor,  nyakak  si  omeknal i izvedn®zh ostaryal,
vlachejki  mecha  si  za  efesa  kato  toyaga,  se razhodi pokraj masata, kato
pechalno klateshe glava.
     - Vsichko razbiram - kaza toj. - Vsichki tezi neshcha veche s®m gi prezhivyal.
Imashe  vreme,  kogato  tova  chuvstvo  za bezsilie i sobstvena podlost mi se
struvashe  naj-strashno.  Nyakoi,  po-slabite,  se  pob®rkvaha ot tova, nie gi
izprashchahme  na  Zemyata  i  sega  gi lekuvat. Tryabvaha mi petnadeset godini,
priyatelche,  za  da  razbera koe e naj-strashnoto. Antone, naj-strashnoto e da
zagubish  choveshkiya  si  lik.  Da  om®rsish dushata si, da se ozlobish. Nie tuk,
Antone,  sme  bogove  i  tryabva  da b®dem po-umni ot bogovete ot legendite,
koito  tukashnite  hora  s®zdavat  gore-dolu  po svoj obraz i podobie. A nie
v®rvim  po krajcheca na tresavishcheto. St®pish li nakrivo, otivash v kalta i cyal
zhivot  ne  mozhesh  da  se  izmiesh.  Goran  Irukanski  e  pisal v "Istoriya na
prishestvieto":  "Kogato  bog  sleze  ot  nebeto  i  izleze  pred  naroda ot
Pitanskite blata, krakata mu byaha pokriti s kal".
     - I za koeto Goran beshe izgoren - mrachno kaza Rumata.
     - Da,  izgoriha  go.  A tova beshe kazano za nas. Az s®m tuk petnadeset
godini. Az, priyatelyu, prestanah dori da s®nuvam Zemyata. Kogato vedn®zh roveh
knizhata  si,  namerih  snimka na zhena i d®lgo ne mozhah da se setya koya e tya.
Ponyakoga  izvedn®zh  s®s strah razbiram, che otdavna veche ne s®m s®trudnik na
Instituta,  a eksponat ot muzeya na tozi Institut, glaven s®diya na t®rgovska
feodalna  republika, i v muzeya ima zala, k®deto tryabva da me slozhat. Tova e
naj-strashnoto  -  da  se vzhiveesh v rolyata si. V®v vseki ot nas blagorodniyat
prest®pnik  se bori s komunarya. I vsichko okolo nas pomaga na prest®pnika, a
komunaryat  e  sam-samich®k  - do zemyata ima hilyadi godini i hilyadi parseka*.
Don Kondor pom®lcha malko, kato gledashe kolenata si. ~ Tova e, Antone - kaza
toj s®s zatv®rdyavashch glas. - Da si ostanem komunari.
     [*  Parsek  (paralaks-sekunda)  astronomicheska  myarka  3,26  svetlnnni
godini.]
     Toj ne razbira. P®k i kak mozhe da razbere? Na nego mu prov®rvya, toj ne
znae  kakvo  znachi  siv teror, kakvo znachi don Reba. Vsichko, na koeto e bil
svidetel  prez  petnajsette godini rabota na tazi planeta, t®j ili inache se
pobira  v ramkite na bazisnata teoriya. I kogato az mu govorya za fashiz®m, za
sivi  shchurmovaci,  za  zasilvaneto  na  esnafshchinata,  toj  priema  tova kato
emocionalni   izrazi.   "Ne   se   sheguvajte   s   terminologiyata,  Antone.
Terminologichnata  b®rkanica  ima  opasni  posledici." Toj s®vsem ne mozhe da
razbere,  che  normalnoto  ravnishche  na srednovekovnoto varvarstvo e shchastlivo
minalo  za  Arkanar.  Za  nego  don Reba e neshcho kato hercog Rishel'o, umen i
dalnoviden  politik,  kojto  zashchishchava absolyutizma ot feodalniya separatiz®m.
Samo  az na cyalata planeta vizhdam strashnata syanka, koyato vse poveche pokriva
stranata,  no  t®kmo az ne moga da razbera chiya e tazi syanka i zashcho... I kak
shche  moga da go ubedya, kogato po ochite mu vizhdam, che e gotov vseki moment da
me izprati na Zemyata da se lekuvam.
     - Kakvo pravi uvazhaemiyat Sinda? - popita toj.
     Don  Kindor  prestana  da  go pronizva s pogled i izm®nka: "Blagodarya,
dobre e". Posle kaza:
     - V  kraya  na  kraishchata  yasno tryabva da razberesh, che nito ti, nito az,
nikoj  ot  nas  nyama da vidi realno osezaemi plodove ot rabotata si. Nie ne
sme  fizici,  nie  sme  istorici.  Za nas edinicata vreme ne e sekundata, a
vek®t  i  nashite  dela  ne  sa  dori seitba, nie samo podgotvyame pochvata za
seitba.  A p®k ponyakoga ot Zemyata pristigat... entusiasti, dyavol gi vzel...
Sprint'ori na k®si razstoyaniya...
     Rumata  se  usmihna  gorchivo i bez osobena nuzhda vze da op®va botushite
si. Sprint'ori. Da, imashe sprint'ori.
     Predi  deset  godini  Stefan  Orlovski  ili  don  Kanada,  komandir na
arbaletnata  rota na negovo imperatorsko velichestvo, po vreme na publichnoto
m®chenie  na  osemnadesette  estorski  veshchici  zapovyada  na  vojnicite si da
otkriyat og®n po palachite, s®seche imperskiya s®diya i dvama s®debni pristavi i
beshe  nabuchen  na  kopiyata  na dvorcovata ohrana. G®rchejki se v predsm®rtni
m®ki,  toj  kreshcheshe:  "Nali  ste hora! Bijte gi, bijte gi!" No sred reva na
t®lpata: "Na kladata! Na kladata!" - malcina go chuvaha.
     Pochti  po  s®shchoto  vreme  v  drugoto poluk®lbo Karl Rozenberg, edin ot
naj-golemite poznavachi na selskite vojni v Germaniya i Franciya, izvesten oshche
kato t®rgoveca na v®lna Pani-Pa, vdigna v®stanie na muriskite selyani, zavze
s shchurm  dva  grada  i  kogato se opita da prekrati grabezhite, beshe ubit s®s
strela  v  tila.  Toj  beshe  oshche zhiv, kogato pristignaha s helikopter da go
vzemat,  no ne mozheshe da govori i samo gledashe vinovno i uchudeno s golemite
si sini ochi, ot koito neprek®snato techaha s®lzi...
     A malko  predi  pristiganeto  na  Rumata  velikolepno zakonspiriraniyat
doverenik  na  kajsanskiya tiranin (Dzheremi Tafnat, specialist po istoriya na
agrarnite  reformi) izvedn®zh ni v klin, ni v r®kav napravi dvorcov prevrat,
uzurpira  vlastta  i  v  prod®lzhenie  na dva meseca praveshe opiti da v®vede
Zlaten vek. Toj uporito ne otgovaryashe na yarostnite zapitvaniya na s®sedite i
Zemyata, zasluzheno si specheli slava na lud, shchastlivo izbyagna osem atentata i
naj-posle  beshe zadignat ot avarijnata komanda na s®trudnicite ot Instituta
i s podvodnica prehv®rlen v ostrovnata baza kraj YUzhniya polyus.
     - Predstavi  si  samo!  -  prom®rmori  Rumata. - Dosega cyalata Zemya si
v®obrazyavashe, che s naj-slozhnite problemi se zanimava nula-fizikata...
     Don Kondor vdigna glava.
     - O, naj-posle! - kaza toj tiho.
     Zachatkaha kopita, zlobno i pisklivo zacvili hamaharskiyat zhrebec, chu se
energichno  proklyatie  s®s  silen irukanski akcent. Na vratata se pokaza don
Gug,   starshi  kamerdiner  na  negova  svetlost  hercog  Irukanski,  debel,
chervendalest, s yunashki zasukani mustaci, s usmivka do ushite, s malki veseli
ochichki  pod  buklite  na  kestenyavata  peruka. I Rumata otnovo ponechi da se
hv®rli  i  go  preg®rne,  zashchoto  tova  beshe  Pashka, no don Gug izvedn®zh se
izp®na,  na p®lnichkata mu fizionomiya se poyavi sladnikavo lyubezno izrazhenie,
toj  leko se preg®na v kr®sta, pritisna shapkata do g®rdite si i svi ustnite
si  na funijka. Rumata mimohodom pogledna Aleksand®r Vasilievich. Aleksand®r
Vasilievich  beshe  izcheznal. Na skamejkata sedeshe Glavniyat s®diya i Pazitelyat
na golemite pechati - razkrachil kraka, slozhil lyavata si r®ka na h®lboka, a s
dyasnata hvanal efesa na pozlateniya si mech.
     - Mnogo zak®snyahte, don Gug - kaza toj s nepriyaten glas.
     - Mnogo  se  izvinyavam!  - izvika don Gug, kato plavno se priblizhavashe
k®m  masata.  -  K®lna  se  v  rahita  ia  moya  hercog,  che imashe s®v®rsheno
nepredvideni  obstoyatelstva.  CHetiri  p®ti  me  spiraha patrulite na negovo
velichestvo  arkanarskiya  kral  i  dva p®ti se bih s nyakakvi prostaci. - Toj
graciozno  vdigna  lyavata  si  r®ka,  omotana  s  ok®rvaven parcal. - No da
popitam, blagorodni donove, chij e tozi helikopter zad k®shchata?
     - Helikopter®t  e  moj - svadlivo kaza don Kondor. - Az nyamam vreme da
se biya po p®tishchata.
     Don Gug priyatno se usmihna i kato yahna skamejkata kato kon, kaza:
     - Znachi,   blagorodni   donove,  prinudeni  sme  da  konstatirame,  che
mnogoucheniyat  doktor  Budah  tajnstveno e izcheznal nyak®de mezhdu irukanskata
granica i obrochishcheto "Tezhkite mechove"...
     Otec Kabani izvedn®zh se razm®rda v postelyata si.
     - Don Reba - debelo kaza toj, bez da se s®buzhda.
     - Ostavete Budah na mene - otchayano kaza Rumata - i se opitajte vse pak
da me razberete...




     Rumata  trepna  i otvori ochi. Veche beshe se st®mnilo. Pod prozorcite na
ulicata stavashe skandal. Nyakoj, yavno voenen, reveshe: "Mr®snik! SHCHe oblizhesh s
ezik  tazi mr®sotiya! ("Dobro utro!" - pomisli si Rumata.) Ml®k!... K®lna se
v groba  na  sveti  Mika,  shche  me  izkarash  ot  kozhata!"  Drug glas, grub i
pregraknal,  boboteshe,  che na tazi ulica chovek tryabva da gleda k®de st®pva.
"Sutrinta  valya  d®zhd,  a  znaete li oshche koga e nastilana?..." - "Toj shche mi
zapovyada  k®de da gledam!..." - "Po-dobre me pusnete, blagorodni doi, ne me
d®rpajte za rizata" - "Toj shche mi zapovyadva!..." CHu se zv®nko plyaskane. YAvno
- vtori  shamar,  p®rviyat  beshe  s®budil  Rumata. "YA ne me bijte, blagorodni
don..." - boboteshe dolu.
     Glas®t  beshe poznat, koj li mozheshe da b®de? Maj don Tameo. Tryabva dnes
da mu v®rne na karti hamaharskata kranta obratno. Interesno, dali nyakoga shche
se  naucha  da  razbiram ot kone? Naistina nie, estorskite Rumatovci, otkraj
vreme ne razbirame ot kone. Nie sme poznavachi na bojnite kamili. Dobre che v
Arkanar  pochti  nyama  kamili.  Rumata  s  pukane  oe  protegna,  napipa  do
v®zglavnicata  koprineniya  shnur  i  nyakolko  p®ti go dr®pna. V®tre v k®shchata
zazv®ntyaha  zv®nchetata.  Hlapeto,  razbira  se,  zyapa  skandala, pomisli si
Rumata.  Mozheshe  da  stane  i  da  se obleche sam, no pak shchyaha da se pr®snat
izlishni  sluhove.  Toj  se  zaslusha  v psuvnite pod prozoreca. Ama che silen
ezik.  Neveroyatna  entropiya.  Da  ne  go  zakoli  don Tameo... Naposled®k v
gvardiyata  se  byaha  poyavili  lyubiteli,  koito zayavyavaha, che ediniyat mech im
sluzhi  samo  za  blagoroden  boj,  a drugiya upotrebyavat za ulichnata paplach,
koyato  blagodarenie  grizhite na don Reba strashno se bila nav®dila v slavniya
Arkanar.  Vprochem don Tameo ne beshe ot tyah. Strahliv si e nashiyat don Tameo,
p®k e i izvesten politik...
     Otvratitelno  e,  kogato  denyat  zapochva  s don Tameo... Rumata sedna,
obhvanal  s r®ce kolenata si pod hubavoto m®hnato odeyalo. Izpita chuvstvoto,
che  go  pritiska oloven mrak, iskashe mu se da navede glava i da misli kolko
slabi i nishchozhni sme pred obstoyatelstvata... Na Zemyata takova neshcho dori prez
um ne ni minava. Tam sme zdravi i samouvereni momcheta, uchili psihologichesko
kondicioniraie  i  gotovi  na  vsichko.  Imame  otlichni  nervi:  umeem da ne
izvr®shchame   glava,   kogato  pred  ochite  ni  biyat  i  ekzekutirat  nyakogo.
Pritezhavame  nechuvano  samoobladanie, sposobni sme da izd®rzhim izliyaniyata i
na  naj-beznadezhdnite  kreteni. Zabravihme da se gnusim, mozhem da si sluzhim
s®s  s®dove, koito spored obichaya se davat na kuchetata da gi oblizhat, a sled
tova  se  iztrivat  za krasotata s mr®snata pola na drehata. Nie sme veliki
impersonatori, dori nas®n ne govorim na ezicite na Zemyata. Imame bezuprechno
or®zhie  -  bazisnata  teoriya  za  feodalizma,  razrabotena  v  tishinata  na
kabinetite i laboratoriite, kraj prashni razkopki i v solidni diskusii...
     Edno  e  zhalko,  che  don Reba si nyama ponyatie ot tazi teoriya. ZHalko che
psihologicheskata   podgotovka  izchezva  ot  nas  kato  zagara,  myata  se  v
krajnosti,  prinudeni  sme  da  se zanimavame s neprek®snato prezakalyavane:
"Stisni  z®bi i pomni, che ti si zamaskiran bog, che te ne znayat kakvo pravyat
i pochti  nikoj  ot  tyah ne e vinoven i zatova si dl®zhen da b®desh t®rpeliv i
toleranten..."  Izliza,  che  kladencite ot humaniz®m, koito na Zemyata ni se
struvaha bezd®nni, pres®hvat s®s zastrashitelna b®rzina. Sveti Mika, tam, na
Zemyata,  nie  byahme  istinski humanisti, humanizm®t beshe skelet na naturata
ni,  v  preklonenieto si pred CHoveka, v lyubovta si k®m CHoveka, stignahme do
antropocentrizma,  a  tuk  izvedn®zh  se  ulavyame v misli, che sme obichali ne
CHoveka, a samo komunarya, zemyanina, ravniya na nas... Vse po-chesto se ulavyame
v misli  kato  tezi:  "Stiga,  ta  tova  hora li sa? Nima ne sa sposobni da
stanat hora pone s techenie na vremeto?" I togava si spomnyame za takiva kato
Kira, Budah, Arata G®rbaviya, za velikolepniya baron Pampa i ni hvashcha sram, a
tova  e  s®shcho  taka  neprivichno  i nepriyatno za nas i naj-vazhnoto, to ne ni
pomaga...
     Stiga za tova, pomisli si Rumata. Pone sutrin ne! Dano se provali tozi
don  Tameo!...  V  dushata se e natrupala gorchilka i nyama k®de da ya izhv®rli
chovek  v tazi samota. Tochno taka, v samota. Dali sme mislili nie, zdravite,
uverenite,  che  shche  izpadnem  tuk  v samota? Nikoj nyama da povyarva. Antone,
priyatelyu,  kakvo  stava  s teb? Na zapad ot teb, na tri chasa s helikopter e
dobryak®t,  umniyat  Aleksand®r  Vasilievich,  na iztok e Pashka, veren i vesel
priyatel,  sedem  godini  ste  sedeli  na  edin chin. Prosto si se razmeknal,
Toshka.  ZHalko, razbira se, smyatahme, che si po-silen, no s kogo ne se sluchva
tova?  Rabotata  e adska, razbirame. YA se v®rni na Zemyata, pozanimavaj se s
teoriya, p®k posle shche vidim...
     A Aleksand®r  Vasilievich  vprochem  e  s®shchinski dogmatik. SHCHom bazisnata
teoriya  ne  predvizhda sivite ("Az, milich®k, za petnadeset godini rabota maj
ne  s®m  zabelyazval  takiva otkloneniya ot teoriyata..."), znachi sivite mi se
privizhdat. SHCHom mi se privizhdat, znachi nervite mi ne sa v red i tryabva da me
izpratyat  na pochivka. "Dobre togava, obeshchavam vi da vidya sam i da vi s®obshchya
mnenieto  si.  No zasega, don Rumata, molya vi, nikakvi ekscesi..." A Pavel,
negov  priyatel  ot  detinstvo,  erudit, poznavach, izvor na informaciya... se
zarovi  bezrazs®dno  v istoriyata na dvete planeti i lesno dokaza, che sivoto
dvizhenie  e  chisto  i  prosto  obiknoveno  dvizhenie  na  grazhdanite  protiv
baronite.  "Vprochem tezi dni shche se otbiya pri tebe i shche vidya. CHestno kazano,
malko  mi  e neudobno za Budah..." Blagodarya i za tova. I stiga tolkova. SHCHe
se zalovya s Budah, shchom kato veche za nishcho drugo ne s®m sposoben.
     Ucheniyat   doktor   Budah.   Korenyak   irukanec,  golyam  medik,  kogoto
irukanskiyat  hercog  za  malko ne udostoi s dvoryansko zvanie, no razmisli i
reshi  da  go  zatvori  v  edna kula. Naj-golemiyat specialist v imperiyata po
otrovolechenie.  Avtor  na  shirokoizvestniya  traktat  "Za  trevite i drugite
bilki,  koito  tajnstveno  mogat  da  b®dat  prichina  za  skr®b,  radost  i
uspokoenie,  a  s®shcho  taka  za  slyunkata i sokovete na vlechugite, payacite i
goliya  gligan  ¬,  koito  pritezhavat  s®shchite  i  mnogo drugi kachestva". Bez
s®mnenie  zabelezhitelen chovek i inteligent, ubeden humanist i bezparichnik -
cyaloto  mu  imushchestvo  se s®stoi ot edin chuval knigi. No komu si pritryabval
ti,  doktor  Budah,  v  tazi  mrachna  i nevezha strana, zat®nala v k®rvavoto
tresavishche na zagovorite i koristolyubieto?
     Da  predpolozhim,  che  si  zhiv  i se namirash v Arkanar. Ne e izklyucheno,
razbira  se,  da  sa  te zalovili varvarite, slezli ot chukarite na CHerveniya
severen  hrebet. V tozi sluchaj don Kondor ima namerenie da vleze v®v vr®zka
s nashiya  priyatel  SHushtuletidovodus,  specialist  po istoriya na p®rvobitnite
kulturi, kojto raboti sega kato mag-epileptik pri edin vozhd s chetirideset i
pet  srichno  ime.  Ako  ti  vse  pak  si v Arkanar, naj-veroyatno e da sa te
zadignali  noshchnite  rabotni  dobicheta  na Vaga Koleloto. I dori da ne sa te
zadignali,  a  prosto  da sa te zad®rzhali, zashchoto za tyah glavnata plyachka bi
bil  tvoyat  pridruzhvach,  blagorodniyat,  zagubil  na  karti, don. No t®j ili
inache,  te nyama da te ubiyat - Vaga Koleloto e tv®rde golyam sk®pernik, za da
napravi takova neshcho.
     Mozhe  da  te e zadignal i nyakoj glupak baron. Bez vsyakak®v z®l umis®l,
prosto  ot skuka i hipertrofirano gostopriemstvo. Doshchyalo mu se e da pogulyae
s edin blagoroden s®besednik, postavil na p®tya svoi vojskari i e otm®knal v
zam®ka  si  tvoya  pridruzhvach.  I ti shche sedish v smradlivata staya na slugite,
dokato  donovete ne se napiyat do oglupyavane i ne se razdelyat. V tozi sluchaj
tebe s®shcho nishcho ne te zaplashva.
     No  nyak®de  v  Gnilovrazhie vse oshche ima ostat®ci ot neotdavna razbitata
selska  armiya  na  don  Ksi  i  Perta  Gr®bnaka, koito nashiyat orel don Reba
tihom®lkom  podpomaga,  zashchoto  tv®rde  v®zmozhno  e  da  ima  uslozhneniya  s
baronite.  A  te  ne znayat poshchada i po-dobre da ne mislya za tyah. S®shchestvuva
oshche  don  Satarina,  edin  ot  naj-znatnite imperski aristokrati, sto i dve
godishen,  s®vsem pob®rkan. Toj e v rodova vrazhda s irukanskite hercozi i ot
vreme  na vreme se aktivizirashe i zapochvashe da lovi vsichki, koito presichaha
irukanskata  granica.  Toj  e  mnogo  opasen,  zashchoto  poradi prist®pite na
holecistit  beshe  sposoben  da  izdava  takiva  zapovedi,  che  grobarite ne
uspyavaha da izkarvat trupovete ot negovite t®mnici.
     I naj-posle  -  glavnoto. Glavnoto, ne zashchoto e naj-opasno, a zashchoto e
naj-veroyatno.  Sivite  patruli na don Reba. SHCHurmovacite po golemite p®tishcha.
Mozhe  da  si  popadnal  v r®cete im sluchajno i togava tryabva da razchitash na
s®obrazitelnostta  i  hladnokr®vieto  na  pridruzhvacha.  Ami  ako don Reba e
zainteresovan  da  si  v  r®cete  mu?  Don  Reba proyavyava takiva neochakvani
interesi... V®zmozhno e shpionite da sa mu donesli, che shche minesh prez Arkanar,
izpratena  e  bila  da  te  prichaka  grupa  pod komandata na staratelen siv
oficer,  izd®nka  na  drebni feodali, i ti sega lezhish v nyakoj kamenen chuval
pod Veselata kula...
     Rumata  otnovo net®rpelivo dr®pna shnura. Vratata na spalnyata se otvori
s otvratitelno  sk®rcane  i vleze momcheto sluga, slabichko i mrachno. Kazvashe
se  Uno  i  s®dbata  mu mozheshe da posluzhi za tema na balada. Na praga to se
pokloni  i kato t®treshe sk®sanite si obuvki, priblizhi do krevata i slozhi na
masichkata  podnos  s  pisma,  kafe  i  parche  aromatichna d®vkatelna kora za
chistene i zazdravyavane na z®bite. Rumata s®rdito go pogledna.
     - YA kazhi, molya ti se, shche smazhesh li nyakoga tazi vrata?
     Momcheto  gledashe  v  poda,  bez  da otgovori. Rumata otmetna odeyaloto,
spusna golite si kraka ot legloto i protegna r®ce k®m podnosa.
     - Mi li se dnes? - popita toj.
     Momcheto  prist®pi  ot  krak  na  krak  bez da otgovori neshcho, tr®gna iz
stayata da s®bira razhv®rlyanite drehi.
     - Struva  mi  se,  che  te  popitah  dali si se mil dnes ili ne? - kaza
Rumata, kato razpechatvashe p®rvoto pismo.
     - Grehovete  s  voda  ne  se izmivat - prom®rmori momcheto. - Da ne s®m
blagorodnik, ta da se miya?
     - Kakvo ti razkazvah za mikrobite? - kaza Rumata.
     Momcheto  slozhi na oblegalkata na kresloto zelenite pantaloni i napravi
znak s golemiya pr®st, syakash p®deshe dyavola.
     - Tri p®ti prez noshchta se molih - kaza toj. - Kakvo oshche tryabva?
     - Glupcho si ti - kaza Rumata i zapochna da chete pismoto.
     Pisheshe  mu  dona  Okana,  dvorcova dama, novata favoritka na don Reba.
Predlagashe mu dovechera da poseti neya, "nezhno stradashchata". V postskriptuma s
obiknoveni  dumi  beshe  napisano  kakvo  vs®shchnost  ochakva tya ot tazi sreshcha.
Rumata   ne  izd®rzha  -  izchervi  se.  Pogledna  kradeshkom  k®m  hlapeto  i
prom®rmori:  "Ami  vs®shchnost..." Tryabvashe da se pomisli za tova. Protivno mu
beshe  da  hodi, no da ne otide beshe glupavo - dona Okana znaeshe mnogo. Izpi
kafeto navedn®zh i slozhi v ustata si d®vkatelnata kora.
     Vtoriyat  plik  beshe  ot  debela  hartiya,  pechat®t ot cherven vos®k beshe
razmazan;  licheshe  si,  che pismoto e otvaryano. Pisheshe mu don Ripat, otyavlen
karierist,  lejtenant  ot  sivata  rota na galanteristite. Razpitvashe go za
zdraveto  mu, izrazyavashe uverenost v pobedata na sivoto delo i go moleshe da
otsrochi d®lga mu, kato se opravdavashe s glupavi motivi. "Dobre, dobre..." -
prom®rmori  Rumata,  slozhi pismoto nastrana, vze otnovo pismoto i s interes
go razgleda. Da, byaha zapochnali da rabotyat po-t®nko. YAvno po-t®nko.
     V tretoto pismo mu predlagaha da se duelira s mechove zaradi dona Pifa,
no  se  s®glasyavaha  da  otteglyat  predlozhenieto si, ako don Rumata lyubezno
predstavi  dokazatelstva, che toj, blagorodniyat don Rumata, ne e imal i nyama
nishcho  obshcho s dona Pifa. Pismoto beshe standartno: osnovniyat tekst beshe pisan
ot  kaligraf,  a  v ostavenite promezhdut®ci nesr®chno, s gramaticheski greshki
byaha vpisani imenata i srokovete.
     Rumata zahv®rli pismoto i pochesa izpohapanata si ot komari lyava r®ka.
     - Daj da se izmiya! - zapovyada toj.
     Momcheto  izchezna  zad  vratata i skoro se v®rna, vlachejki zadnishkom po
poda  d®rveno  korito  s  voda.  Posle oshche vedn®zh izleze ticheshkom i dom®kna
prazno korito i g®rne.
     Rumata  skochi  na  poda,  sm®kna prezglava starata si pizhama s izkusna
r®chna  broderiya  i s®s zv®n izm®kna ot nozhnicite mechovete, koito visyaha nad
v®zglavnicata  mu. Momcheto ot predpazlivost zastana zad kresloto. Sled kato
se  pouprazhnyava  desetina  minuti  v  napadenie  i  otbrana, Rumata zaprati
mechovete  v  stenata,  navede  se nad praznoto korito i zapovyada: "Sipvaj!"
Losho  beshe  bez  sapun, no Rumata veche beshe sviknal. Momcheto izlivashe g®rne
sled g®rne na g®rba, na shiyata, na glavata mu i m®rmoreshe: "Vsichki hora kato
hora,  samo  nie...  K®de se e vidyalo chovek da se mie v dva s®da. V klozeta
izmislil nyakakvo g®rne... Vseki den chista k®rpa... I oshche ne se e pomolil, a
gol razmahva mechovete..."
     Kato se raztrivashe s k®rpata, Rumata kaza pouchitelno:
     - Az  rabotya  v  dvoreca,  ne s®m nyakak®v si v®shliv baron. Pridvorniyat
tryabva da b®de chist i da blagouhae.
     - Negovo  velichestvo si nyama drugi grizhi, osven da vi mirishe - v®zrazi
mu  momcheto  - Vsichki znayat, che negovo velichestvo den i noshch se moli za nas,
greshnite.  A  p®k  don Reba izobshcho nikoga ne se mie. S ushite si s®m go chul,
negoviyat lakej razpravyashe.
     - Dobre  de,  ne  m®rmori  -  kaza  Rumata,  kato navlichashe najlonoviya
potnik.
     Momcheto  se  otnasyashe  k®m  tozi potnik s neodobrenie. Za nego otdavna
veche  se  noseha  sluhove  sred  arkanarskata prisluga. No v tova otnoshenie
Rumata  ne  mozheshe  nishcho da napravi poradi estestvenata choveshka gnuslivost.
Kogato  si  obuvashe  gashchetata,  momcheto  izv®rna  glava  i napravi suetnite
dvizhenie, syakash plyueshe sreshchu nechestiviya.
     Vse  pak  hubavo  bi  bilo  da  se  izkara na moda bel'oto, pomisli si
Rumata.  Obache po estestven p®t tova mozheshe da se napravi samo chrez zhenite,
a Rumata  i v tova otnoshenie se otlichavashe s nepozvolena za edin razuznavach
pridirchivost.  Edin  kavaler i razvejprah, poznavach na stolichnite obnoski i
zatochen zadari duel po lyubov, tryabvashe da ima naj-malko dvadeset lyubovnici.
Rumata  polagashe  geroichni  usiliya  da  podd®rzha renometo si. Polovinata ot
agenturata  mu,  vmesto  da  si  gleda  rabotata,  razprostranyavashe za nego
otvratitelni  sluhove,  koito  budeha zavist i v®zhishchenie sred arkanarskata
gvardejska  mladezh.  Desetki  razocharovani dami, pri koito Rumata specialno
ostavashe  da  chete  stihove  do k®sna noshch (treta strazha, bratska celuvka po
buzata  i  skok  ot balkona v obyatiyata na komandira na noshchniya obhod, poznat
oficer),  v nadprevara si razkazvaha za istinskiya stolichen stil na kavalera
ot  metropoliyata. Rumata se krepeshe samo na suetnostta na tezi glupavi i do
pognusa  razvratni  zheni, no problem®t za bel'oto si ostavashe nerazreshen. A
kolko  lesno  stana  s nosnite k®rpichki. Oshche na p®rviya bal Rumata izvadi ot
mansheta  na  r®kava si izyashchna brodirana k®rpichka i leko popi ustnite si. Na
sledvashchiya  bal  hrabrite  gvardejci veche b®rsheha potnite si lica s golemi i
malki  parcheta  raznocveten  plat s broderiya i s monogrami. A sled mesec se
poyaviha,  premetnali  prez  r®ka  celi  charshafi,  chiito kraishcha elegantno se
vlacheha po poda.
     Rumata  nahluzi  zelenite  pantaloni i byalata batistena riza s izprana
yaka.
     - Nyakoj chaka li me? - popita toj.
     - Br®snaryat  chaka  -  otv®rna  momcheto.  -  I oshche dvama donove sedyat v
gostnata,  don  Tameo  i  don  Sera. Zapovyadaha mi da im donesa vino i sega
igrayat na karti. CHakat vi za zakuska.
     - V®rvi  da izvikash br®snarya. Na blagorodnite donove kazhi, che skoro shche
dojda. I ne b®di grub, razgovaryaj uchtivo...
     Zakuskata  ne beshe mnogo bogata i ostavashe myasto za blizkiya obyad. Beshe
podneseno  pecheno  s  mnogo podpravki v kucheshki ushi, nakisnati v ocet. Piha
gazirano  irukansko,  tezhko cherveno estorsko, byalo soansko. Don Tameo lovko
unishchozhavashe  s  dva  kinzhala ovneshkiya krak i se oplakvashe ot nahalstvoto na
nizshite  s®sloviya.  "Smyatam  da  podam raport do negovo velichestvo - s®obshchi
toj.  -  Dvoryanstvoto  nastoyava da se zabrani na selyashkata i zanayatchijskata
paplach  da  se  pokazva  na  publichni  mesta  i na ulicite. Da minavat prez
dvorovete  i  v  pokrajninite.  A  v  sluchaj,  che poyavyavaneto na selyanina e
nev®zmozhno,  naprimer  kogato  dokarva  hlyab,  meso  i  vino  v  k®shchite  na
blagorodnicite,  neka  ima specialno razreshenie ot Ministerstvoto za zashchita
na  koronata."  -  "Umna  glava!  -  v®zhiteno kaza don Sera, kato pr®skashe
slyunka  i  sok  ot  mesoto.  -  A  p®k  vchera  v  dvoreca..." I toj razkaza
poslednata  novina.  Lyubimkata  na  don  Reba,  dona  Okana,  nast®pila  po
nevnimanie  kralya po bolniya krak. Negovo velichestvo pobesnyal i obr®shchajki se
k®m  don Reba, zapovyadal da se nakazhe prest®pnichkata za nazidanie. Na koeto
don  Reba,  bez  da  mu  migne  okoto,  otgovoril: "SHCHe b®de izp®lneno, vashe
velichestvo.  Oshche noshches!" "Taka se smyah - kaza don Sera, kato v®rteshe glava,
- che ot eleka mi izhvr®knaha dve kopcheta..."
     Protoplazma,  pomisli  si  Rumata. Protoplazma, koyato samo plyuska i se
razmnozhava.
     - Da,  blagorodni  donove  -  kaza toj. - Don Reba e izklyuchitelno umen
chovek...
     - Oho-ho! - kaza don Sera. - I oshche kak®v! Umna glava...
     - Znamenit d®rzhavnik - kaza don Tameo mnogoznachitelno i prochuvstveno.
     - Sega dori chudno mu stava na chovek, kato si spomni - prod®lzhi Rumata,
priyatelski usmihnat - kakvo se govoreshe za nego samo predi godina. Spomnyate
li si, don Tameo, kak ostroumno osmyahte krivite mu kraka?
     - Ne si spomnyam - prom®rmori toj. - P®k i kak®v prismehulnik s®m az...
     - Imashe takova neshcho, imashe - kaza don Sera, kato s ukor klateshe glava.
     - Naistina!  -  v®zklikna  Rumata.  - Nali byahte na tozi razgovor, don
Sera.  Pomnya,  vie taka se smyahte na ostroumnite dumi na don Tameo, che neshcho
izhvr®kna ot toaleta vi...
     Don Sera pochervenya i zapochna d®lgo i s peltechene da se opravdava, kato
neprek®snato  l®zheshe.  Nav®seniyat  don  Tameo se zae s®s silnoto estorsko i
ponezhe,  spored  dumite mu, "kakto beshe zapochnal po-onzi den, taka i dosega
ne  mozhe  da spre", kogato izlyazoha ot k®shchata, nalozhi se da go prid®rzhat ot
dvete strani.
     Denyat  beshe  sl®nchev i ved®r. Prostiyat narod se motaeshe mezhdu k®shchite i
t®rseshe  da pozyapa neshcho, hlapetiite piskaha i svirkaha, zamervaha se s kal,
ot  prozorcite nadnichaha hubavici - grazhdanki s shapchici, p®rgavi slugincheta
sramezhlivo  strelkaha  s vlazhnite si ochichki i nastroenieto zapochna malko da
se  povishava.  Don Sera lovko s®bori edin selyanin i zamalko ne se pr®sna ot
smyah,  kato  gledashe kak selyanin®t se t®rkalya v lokvata. Don Tomeo izvedn®zh
otkri,  che e slozhil prezramkite s mechovete naopaki, razvika se: "Stojte!" -
i zapochna  da  se  v®rti  na  myasto,  kato se opitvashe da se ob®rne v®tre v
prezramkite.  Ot  eleka  na  don  Sera  pak  izhvr®kna  neshcho.  Rumata hvana
minavashchoto  ticheshkom  sluginche za rozovoto ushence i go pomoli da pomogne nya
don  Tameo  da se opravi. Okolo blagorodnite donove vednaga se strupa t®lpa
zyapachi,  te davaha na slugincheto s®veti, ot koito to s®vsem pochervenya, a ot
eleka  na  don  Sera  zavalyaha kato grad zakopchalki, kopcheta i toki. Kogato
naj-posle  otnovo  tr®gnaha,  don  Tameo  zapochna na visok glas da s®chinyava
dop®lnenie k®m raporta si, v kojto izt®kvashe, che "krasivite osobi ot zhenski
pol  ne  tryabva  da  se  prichislyavat  k®m selyanite i prostolyudieto". V tozi
moment  edna kola s g®rneta pregradi p®tya im. Don Sera izm®kna i dvata mecha
i zayavi,  che  ne  podobava  na blagorodnite donove da zaobikalyat nyakakvi si
g®rneta  i  che  toj  shche  si  probie  p®t  prez kolata. No dokato se celeshe,
opitvajki  se  da  razlichi k®de zav®rshvat stenite na k®shchata i k®de zapochvat
g®rnetata,  Rumata  hvana  koleletata  i  izvi  kolata, kato osvobodi p®tya.
Zyapachite,  koito  s v®zhishchenie nablyudavaha sluchkata, izvikaha na Rumata tri
p®ti  "ura".  Blagorodnite donove ponechiha da prod®lzhat p®tya si, no ot edin
prozorec na tretiya etazh se pokaza debel pobelyal bakalin i zapochna da govori
za  zolumite  na  pridvornite, na koito "nashiyat orel don Reba skoro shche vidi
smetkata".  Tryabvashe  da  sprat  i  da  prehv®rlyat v tozi prozorec vsichkite
g®rneta. V poslednoto g®rne Rumata pusna dve zh®ltici s profila na Pic SHesti
i gi podade na vcepeneniya sobstvenik na kolata.
     - Kolko mu dadohte? - popita don Tameo, kogato si tr®gnaha.
     - Dreboliya - nebrezhno otv®rna Rumata. - Dve zh®ltici.
     - K®lna  se  v  groba  na sveti Mika! - v®zklikna don Tameo. - Vie ste
bogat! Iskate li da vi prodam moya hamaharski zhrebec?
     - Po-dobre e da go spechelya na karti - kaza Rumata.
     - Vyarno! - kaza don Sera i sprya. - Zashcho p®k da ne poigraem!
     - Tuk li? - popita Rumata.
     - Ami  zashcho  p®k  ne?  -  popita  don  Sera.  -  Ne  vizhdam zashcho trima
blagorodni donove da ne poigrayat na karti tam, k®deto im se shche.
     V tozi moment don Tameo izvedn®zh padna. Don Sera se sp®na o krakata mu
i s®shcho padna.
     - S®vsem zabravih - kaza toj. - Vreme e veche da v®rvim na post.
     Rumata  gi  vdigna  i  gi  povede,  kato  gi  d®rzheshe za laktite. Pred
ogromnata mrachna k®shcha na don Satarina toj sprya.
     - Ami dali da ne vlezem pri stariya don? - popita toj.
     - S®vsem  ne  vizhdam  zashcho  trima  blagorodni  donove da ne vlyazat pri
stariya don Satarina - kaza don Sera.
     Don Tameo otvori ochi.
     - SHCHom  sme  na  kralska sluzhba - zayavi toj, - tryabva vinagi da gledame
b®deshcheto.  D-don Satarina e izminat etap. Napred, blagorodni donove! Tryabva
da v®rvya na post...
     - Napred - s®glasi se Rumata.
     Don  Tameo  otnovo  obori glava na g®rdite si i veche ne se s®budi. Don
Sera razkazvashe za lyubovnite si pobedi, kato svivashe pr®st sled pr®st. Taka
se dovlyakoha do dvoreca. V karaulnoto pomeshchenie Rumata s oblekchenie postavi
don  Tameo  na  skamejkata,  a  don  Sera sedna na masata, nebrezhno otmesti
kupchina  zapovedi, podpisani ot kralya, i zayavi, che naj-posle doshlo vreme da
si  pijnat  studeno  irukansko. Neka stopanin®t dot®rkalya b®chvata, zapovyada
toj,  a  tezi  momcheta (toj posochi gvardejcite ot karaula, koito igraeha na
karti  na  drugata  masa)  da  dojdat  tuk.  Dojde  nachalnik®t  na karaula,
lejtenant  ot  gvardejskata  rota. Toj d®lgo se vzira v don Tameo i oglezhda
don Sera; i kogato don Sera go zapita "zashcho uvehnaha cvetyata v gradinata na
lyubovta",  reshi, che sega maj ne biva da gi izprashcha na post. Neka si polezhat
taka.
     Rumata  izgubi  ot  lejtenanta dve zh®ltici i pogovori s nego za novite
formeni  prezramki  i  za  nachinite za ostrene na mechove. Mezhdu drugoto toj
podmetna,  che  se  kani  da  se  otbie  pri don Satarina, kojto ima or®zhie,
naostreno  po  starinen  nachin,  a  beshe  mnogo  ogorchen,  kogato nauchi, che
pochteniyat  velmozha  s®vsem  se  pob®rkal: predi mesec osvobodil vsichkite si
plennici, razpusnal druzhinata, a izklyuchitelno bogatiya si arsenal ot napitki
predal bezv®zmezdno na haznata. Sto i dve godishniyat starec zayavil, che smyata
da  posveti  ostat®ka  ot zhivota si na dobri dela i sega veroyatno nyama da ya
kara d®lgo.
     Sled  kato  se  sboguva  s  lejtenanta,  Rumata izleze ot dvoreca i se
zap®ti  k®m pristanishcheto. Toj zaobikalyashe lokvite i preskachashe yamite, p®lni
s®s   zelenyasala   voda,   grubo   razbl®skvashe   zazyapalite   se  hora  ot
prostolyudieto,  namigashe  na  devojkite,  na  koito  v®nshnostta mu ochevidno
praveshe  golyamo  vpechatlenie,  pozdravyavashe  s  poklon  damite v nosilkite,
priyatelski  se  zdravisvashe  s  poznatite  dvoryani i narochno ne zabelyazvashe
sivite shchurmovaci.
     Toj  napravi malko otklonenie, za da se otbie v Patriotichnoto uchilishche.
Tova uchilishche beshe osnovano predi dve godini s®s sredstva na don Reba, za da
se  podgotvyat  izd®nkite  na  drebnite  feodali  i  t®rgovci  za  voenni  i
administrativni  kadri.  Sgradata  beshe  kamenna, s®vremenna po stroezh, bez
koloni  i  barelefi,  s  debeli  steni,  s  tesni  kato bojnici prozorci, s
polukr®gli  kuli ot dvete strani na glavniya vhod. V sluaj na nuzhda horata v
sgradata mozheha da se otbranyavat dosta vreme.
     Rumata  se  izkachi  po  tesnite  st®pala  na  vtoriya  etazh, shporite mu
zadr®nchaha  po kam®ka i pokraj klasnite stai toj se otpravi k®m kabineta na
direktora  na  uchilishcheto.  Ot  klasnite  stai  se chuvashe vryava, skandirane.
"Kak®v  e  kralyat? - Svetlo velichestvo. Kakvi sa ministrite? - Verni, koito
ne  znayat  kakvo  e s®mnenie...", "... I bog, nashiyat s®zdatel, kaza: "SHCHe te
prok®lna".  I go prokle...", "... A kogato rog®t izsviri dva p®ti, pr®snete
se  po  dvama v®v veriga i navedete kopiyata...", "... A kogato iztezavaniyat
izpadne v bezs®znanie, razpit®t bez prestaravane da se prekrati..."
     Uchilishche, misleshe si Rumata. Gnezdo na m®drostta. Opora na kulturata...
     Bez  da  pochuka,  toj butna niskata svodesta vrata i vleze v kabineta,
t®men i studen kato zimnik. Izzad ogromnata masa, otrupana s knizha i pr®chki
za nakazanie, nasreshcha mu izskochi d®l®g, nedodyalan chovek, pleshiv, s hl®tnali
ochi,  stegnat v tesen siv mundir s otlichitelnite znaci na Ministerstvoto za
zashchita  na  koronata. Tova imenno beshe direktor®t na Patriotichnoto uchilishche,
ucheniyat  otec  Kin,  sadist®t  ubiec,  stanal  monah,  avtor na "Traktat za
donosa", kojto beshe napravil vpechatlenie na don Reba.
     Rumata  otv®rna  nebrezhno  na prekaleno krasnorechiviya pozdrav, sedna v
kresloto  i  slozhi  krak  v®rhu  krak.  Otec  Kin  ostana  prav, priveden v
pochtitelno-vnimatelna poza.
     - Kak  v®rvi  rabotata? - popita Rumata blagosklonno. - Edni gramatici
kolim, drugi uchim, a?
     Otec Kin otvori shiroko usmihnata usta.
     - Gramatik®t  ne  e  vrag  na  kralya  -  kaza  toj.  - Vrag na kralya e
gramatik®t  mechtatel, gramatik®t, kojto se s®mnyava, nevyarvashchiyat gramatik. A
nie tuk...
     - Dobre  de,  dobre  -  kaza  Rumata.  - Vyarvam. Kakvo popisvash? CHetoh
traktata  ti  -  polezna  kniga,  no  glupava.  Kak  si mog®l? Ne e hubavo.
Direktor!...
     - Starah  se  da  blesna  ne  s um - s dostojnstvo otv®rna otec Kin. -
Edinstvenata mi cel beshe da doprinesa polza na d®rzhavata. Ne sa ni potrebni
umni hora. Potrebni sa ni verni. I nie...
     - Dobre, dobre - kaza Rumata. - Vyarvam. Ta pishesh li neshcho novo ili ne?
     - Gotvya se da predstavya na minist®ra razmishlenie za novata d®rzhava, za
koyato vzemam kato obrazec Oblastta na Svetiya orden.
     - Kakvo  si namislil? - uchudi se Rumata. - Iskash da napravish vsichki ni
monasi?...
     Otec Kin stisna r®ce i se navede napred.
     - Pozvolete  da  vi  obyasnya, blagorodni don - razpaleno kaza toj, kato
obliza  ustnite  si.  -  S®shchnostta  e  v  s®vsem  drugo neshcho. S®shchnostta e v
osnovnite  principi  na  novata  d®rzhava. Principite sa prosti i te sa samo
tri: slyapa vyara v nepogreshimostta na zakonite, bezprekoslovno podchinenie na
s®shchite, a s®shcho taka us®rdno nablyudenie ot vseki nad vsichki.
     - Hm - kaza Rumata. - I zashcho?
     - Kak "zashcho"?
     - Vse pak si glupav - kaza Rumata. - Dobre de, vyarvam. No za kakvo byah
doshel?...  Da!  Utre  shche  priemesh dvama novi prepodavateli. Kazvat se: otec
Tara, mnogo pochten starec, zanimava se s... kosmografiya, i brat Nanin, s®shcho
veren chovek, silen e v istoriyata. Te sa moi hora i gi priemi uchtivo. Eto ti
garanciyata.  -  Toj hv®rli na masata edna zv®ntyashcha kesiya. - Tvoyat dyal tuk e
pet zh®ltici... YAsno li ti e?
     - Da, blagorodni don - kaza otec Kin.
     Rumata se prozya i se oz®rna.
     - Dobre  che  si  razbral  -  kaza toj. - Bashcha mi, koj znae zashcho, mnogo
obichashe  tezi  hora  i  mi zaveshcha da podredya zhivota im. No obyasni mi, ucheni
choveche,  otk®de  v  edin blagoroden don mozhe da ima takava priv®rzanost k®m
edin gramatik?
     - V®zmozhno e da imat nyakakvi osobeni zaslugi? - predpolozhi otec Kin.
     - Za  kakvo  namekvash?  -  podozritelno  popita Rumata. - Zashcho p®k ne?
Da...  Nyakakva tam hubavichka d®shcherya ili sestra... Ti, razbira se, tuk nyamash
vino?
     Otec Kin vinovno razperi r®ce. Rumata vze ot masata edno ot listchetata
i izvestno vreme go d®rzha pred ochite si.
     - "Spodpomaganie"...  -  prochete toj. - Umnici! - Toj izpusna listcheto
na  poda  i  stana.  - Vnimavaj tvoyata uchena paplach tuk da ne gi obizhda. Az
nyakoga  shche  gi  navestya  i ako naucha... - Toj stisna yumruk pod nosa na otec
Kin. - Hajde, hajde, ne boj se, nyama...
     Otec  Kin  pochtitelno  se uhili. Rumata mu kimna i tr®gna k®m vratata,
draskajki poda s shporite.
     Na ulica "Premnogoblagodarnosti" toj se otbi v or®zhejniya magazin, kupi
si  novi  halki  za  nozhnicata,  opita chift kinzhali (hv®rli gi k®m stenata,
izprobva  gi  na dlanta si - ne mu haresaha), posle posedna na tezgyaha i si
pogovori  s®s  s®d®rzhatelya,  otec  Gauk.  Otec Gauk imashe t®zhni dobri ochi i
m®nichki  bledi  r®ce,  pokriti  s  neizmiti mastileni petna. Rumata pospori
malko  s  nego za stihovete na Curen, chu interesen komentar k®m stiha "Kato
list uvehnal pada mi v dushata...", pomoli go da mu prochete neshcho novo i kato
pov®zdisha  zaedno  s  avtora  nad neizkazano t®zhnite strofi, predi tr®gvane
izdeklamira: "Da b®desh ili da ne b®desh" v svoj prevod na irukanski.
     - Sveti Mika! - izvika razpaleniyat otec Gauk. - CHii sa tezi stihove?
     - Moi - kaza Rumata i izleze.
     Toj  se  otbi  v  "Siva  radost", izpi chasha arkanarski kiselash, plesna
lekichko  stopankata  po buzata, s leko dvizhenie na mecha preob®rna masichkata
na  shchatniya donoschik, kojto puleshe v nego t®pite si ochi, posle otide nav®tre
v edin ®g®l i nameri tam dripavo bradato choveche s mastilnica na shiyata.
     - Zdravej, brat Nanin - kaza toj. - Kolko molbi napisa dnes?
     Brat  Nanin  stesnitelno se usmihna. Pokazaha se drebnite mu razvaleni
z®bi.
     - Sega se pishat malko molbi, blagorodni don - kaza toj. - Edni smyatat,
che e bezpolezno da se podavat molbi, a drugi p®k razchitat, che v skoro vreme
shche si vzemat nuzhnoto i bez molbi.
     Rumata   se   navede  nad  uhoto  mu  i  mu  razkaza,  che  rabotata  s
Patriotichnoto uchilishche e uredena.
     - Eto ti dve zh®ltici - kaza toj nakraya. - Oblechi se, stegni se. I b®di
po-predpazliv... pone v p®rvite dni. Otec Kin e opasen chovek.
     - SHCHe  mu procheta svoya "Traktat za sluhovete" - veselo kaza brat Nanin.
- Blagodarya, blagorodni don.
     - CHovek  vsichko  mozhe  da napravi v pametna bashcha si!- kaza Rumata. - A
sega mi kazhi k®de da namerya otec Tara?
     Brat Nanin prestana da se usmihva ya smuteno zamiga.
     - Vchera  tuk  stana  sbivane  -  kaza  toj.  -  A otec Tara beshe malko
poprepil. I otgore na tova e chervenokos... Schupiha mu rebro.
     Rumata kresna ot dosada.
     - Ama che neshchastie! - kaza toj. - I zashcho tolkova mnogo piete?
     - Ponyakoga e trudno chovek da se v®zd®rzhi - t®zhno kaza brat Nanin.
     - Vyarno  e - kaza Rumata. - Dobre togava, eto ti oshche dve zh®ltici, pazi
go.
     Brat Nanin se navede i go hvana za r®kata. Rumata otst®pi nazad.
     - Hajde,  hajde  -  kaza  toj.  -  Tova ne e naj-dobrata ti shega, brat
Nanin. Sbogom.

     Nik®de drugade v Arkanar ne mirisheshe kakto v pristanishcheto. Mirisheshe na
solena  voda,  na  gnila  tinya,  smola, dim, razvalena slanina, ot kr®chmite
d®hteshe  na zagoryalo, na pechena riba, na prokisnala bira. V zadushniya v®zduh
se  noseha  debeli  raznoezichni  psuvni.  Po  keya,  v tesnite prohodi mezhdu
skladovete  i  okolo  kr®chmite  se  t®lpyaha  hilyadi  hora  s  chudnovat vid:
razpasani  moryaci,  naduti  t®rgovci,  mrachni  ribari,  t®rgovci  na  robi,
t®rgovci  na  zheni,  nachervosani  prostitutki, piyani vojnici, nyakakvi t®mni
lichnosti,  nakicheni  s  or®zhie, fantastichni dripl'ovci s®s zlatni grivni na
mr®snite  si lapi. Vsichki byaha v®zbudeni i ozlobeni. Po zapoved na don Reba
veche  treti  den  nito  edin  korab,  nito  edna lodka ne mozheshe da napusne
pristanishcheto.  Po kejovete sivi shchurmovaci podmyataha r®zhdivi kasapski bradvi
i nahalno i zlobno poglezhdaha t®lpata. Na zad®rzhanite korabi na grupi ot po
pet-shest  choveka  byaha naklyakali shirokopleshchesti, mednokozhi hora, oblecheni s
runtavi  kozhusi  i  s medni shlemove - naemnici varvari, negodni v r®kopashen
boj,  no  strashni  ej  taka,  ot  razstoyanie, s®s svoite d®lgi tr®bi, koito
strelyaha  otrovni  bodli.  A zad gorata ot machti na otkrit rejd se cherneeha
nepodvizhni  d®lgite  bojni  galeri  na  kralskiya flot. Ot vreme na vreme te
pushchaha cherveni ognenodimni strui, koito podpalvaha moreto - tam goryaha neft
za podd®rzhane na straha.
     Rumata  otmina  mitnicheskata kancelariya, k®deto pred zatvorenite vrati
se  byaha strupali mrachnite morski v®lci, koito naprazno ochakvaha razreshenie
za  poteglyane, prom®kna se prez kreslivata t®lpa, koyato t®rguvashe s kakvoto
j padne  (ot  robini  i cheren biser do narkotici i dresirani payaci), tr®gna
k®m  kejovete,  hv®rli  pogled  na  naredenite  v  redica  za  nazidanie na
naj-golemiya  pripek  podpuhnali  trupove v moryashki kurtki i kato opisa kr®g
prez  edno, zatrupano s vehtorii prazno myasto, navleze v smradlivite ulichki
na  pristanishchniya  kvartal.  Tuk  beshe tiho. Po vratite na mizernite vertepi
dremeha polugoli prostitutki, na edna presechka lezheshe piyan vojnik s razbita
mucuna i izvadeni dzhobove, pokraj stenite se prom®kvaha podozritelni figuri
s bledi fizionomii na noshchni ptici.
     Rumata  idvashe  tuk  za  pr®v  p®ti  otnachalo  se  uchudi,  che ne pravi
vpechatlenie  na  nikogo: horata, koito sreshchashe, gledaha s pom®tneli pogledi
ili  kraj  nego,  ili  nyakak si prez nego, makar che se otdr®pvaha, za da mu
napravyat p®t. No kogato svi na ®g®la, sluchajno se ob®rna i uspya da zebelezhi
kak  desetina-petnadeset  raznokalibreni  glavi,  m®zhki i zhenski, kosmati i
pleshivi, momentalno se shmugnaha v®v vrati, v prozorci, v preddveriya. Togava
toj  pochuvstvuva  strannata  atmosfera  na  tova  gadno myasto, atmosfera ne
tolkova na vrazhda i opasnost, a na nyakakvo mr®sno, koristno lyubopitstvo.
     Toj  butna  s  ramo  vratata  i  vleze  v  edin ot vertepite, k®deto v
polut®mnoto salonche na tezgyaha dremeshe d®lgonoso starche s lice na mumiya. Po
masite  beshe  pusto.  Rumata  bezshumno  se  priblizhi  do tezgyaha i t®kmo se
priceli  da  chukne  stareca  po  d®lgiya  nos,  kogato izvedn®zh zabelyaza, che
spyashchiyat  starec  izobshcho  ne  spi,  a  prez  golemite si, pritvoreni klepachi
vnimatelno  go  nablyudava. Rumata hv®rli na tezgyaha malka sreb®rna moneta i
ochite na starcheto vednaga shiroko se otvoriha.
     - Kakvo  shche  obicha  blagorodniyat  don? - seriozno popita toj. - Treva?
Enfie? Momiche?
     - Ne se prestruvaj - kaza Rumata. - Ti znaesh za kakvo idvam tuk.
     - YA,  ta tova bil don Rumata! - s neobichajno uchudvane izvika starec®t.
- Gledam az, gledam - neshcho poznato...
     Sled  kato  kaza  tova, toj otnovo pritvori klepachi. Vsichko beshe yasno.
Rumata  zaobikoli tezgyaha i prez tyasna vrata se vm®kna v s®sednata staichka.
Tuk  beshe tyasno, t®mno i voneshe na vkisnato. V sredata zad visoko pisalishche,
naveden  nad  knizhata,  sedeshe  sbr®chkan  v®zrasten  chovek  s  ploska cherna
shapchica.  Na  pisalishcheto  m®zhdukashe  kandilce i v polumraka se vizhdaha samo
licata  na horata, koito nepodvizhno sedyaha do stenite. Prid®rzhajki mechovete
si,  Rumata  s®shcho  napipa edno stolche do stenata i sedna. Tuk si imashe svoi
zakoni  i  svoj etiket. Nikoj ne ob®rna vnimanie na novodoshliya, shchom e doshel
chovek®t,  znachi tryabvalo e da dojde, a ako ne e tryabvalo, dostat®chno e edno
migvane i chovek®t shche izchezne. T®rsi go posle, ako si nyamash rabota, po celiya
svyat... Sb®rcheniyat starec staratelno sk®rcashe s peroto, horata kraj stenite
byaha  nepodvizhni. Ot vreme na vreme tu edin, tu drug provlecheno v®zd®hvashe.
Po stenite s leko tapkane tichaha nevidimi gushcheri muholovci.
     Nepodvizhnite  hora kraj stenite byaha glavatari na bandi - nyakoi ot tyah
Rumata  otdavna  poznavashe po fizionomiya. Samite tezi t®pi zhivotni struvaha
malko.  Tyahnata psihologiya ne beshe po-slozhna ot psihologiyata na edin sreden
bakalin.  Te byaha prosti, bezposhchadni i dobre si sluzheha s nozhovete i k®site
toyagi. No chovek®t pri pisalishcheto...
     Narichaha go Vaga Koleloto i toj beshe vsemog®shch, ne poznavashe konkurenti
kato  glavatar  na  vsichki  prest®pni  sili v Zadprolivieto - ot Pitanskite
blata  v  Zapaden Irukan do morskite granici na t®rgovskata republika Soan.
Beshe  prok®lnat  i ot trite oficialni c®rkvi v Imperiyata zaradi bezkrajnoto
mu  visokomerie,  zashchoto  se  beshe  narek®l  po-mal®k brat na carstvuvashchite
osobi. Razpolagashe s noshchna armiya ot okolo desetina hilyadi dushi, s bogatstvo
ot   nyakolkostotin   hilyadi   zh®ltici,  a  agenturata  mu  pronikvashe  i  v
naj-s®krovenite  mesta na d®rzhavniya aparat. Prez poslednite dvadeset godini
chetiri  p®ti  go  byaha  ekzekutirali i vseki p®t pred golyamo sborishche narod;
spored  oficialnata  versiya,  v  momenta  toj  lezheshe v tri ot naj-mrachnite
t®mnici na Imperiyata, a don Reba neednokratno beshe izdaval dekreti "otnosno
v®zmutitelnoto   razprostranyavane   ot  strana  na  prest®pnicite  i  drugi
zloumishlenici   na  legendi  za  taka  narecheniya  Vaga  Koleloto,  kojto  v
dejstvitelnost  ne  s®shchestvuva  i  sledovatelno  e  legendaren".  A  spored
sluhovete, s®shchiyat tozi don Reba vikal pri sebe si nyakoi baroni, koito imaha
silni  druzhini,  i  im  predlagal  v®znagrazhdenie  ot  petstotin zh®ltici za
m®rtviya  Vaga  i  sedem  hilyadi  zh®ltici za zhiviya. Na vremeto samiyat Rumata
tryabvashe  da  pr®sne  dosta  sili  i  zh®ltici, za da vleze v kontakt s tozi
chovek.  Vaga  predizvikvashe  u  nego  silna pognusa, no ponyakoga beshe mnogo
polezen,   bukvalno  nezamenim.  Osven  tova  Rumata  kato  uchen  mnogo  se
interesuvashe ot Vaga. Toj beshe edin ot naj-interesnite eksponati v negovata
kolekciya  ot srednovekovni chudovishcha, lichnost, koyato ochevidno nyamashe nikakvo
minalo...
     Vaga naj-posle ostavi peroto, izpravi se i kaza drezgavo:
     - Taka  znachi,  deca moi. Dve hilyadi i petstotin zh®ltici za tri dni. A
razhodite sa samo hilyado devetstotin devetdeset i shest. Petstotin m®nichki i
kr®gli zh®ltichki za tri dni. Ne e losho, deca moi, ne e losho...
     Nikoj ne pomr®dna. Vaga se otdeli ot pisalishcheto, sedna v ®g®la i silno
razt®rka suhite si dlani.
     - Ima  s  kakvo da vi zaradvam, deca moi - kaza toj. - Nast®pvat dobri
vremena,   plodonosni.   No  shche  tryabva  da  porabotite.  Oh,  zdravata  da
porabotite. Moyat po-star brat, arkanarskiyat kral, e reshil da iztrebi vsichki
ucheni hora v nasheto kralstvo. E, toj po-dobre gi razbira tezi raboti. P®k i
kakvi sme nie, ta da obs®zhdame visochajshite mu resheniya? Obache mozhem i tryabva
da  izvlechem  polza  ot  tova  negovo reshenie. I dokolkoto sme negovi verni
podanici,  shche  mu  usluzhim. No dokolkoto sme negovi noshchni podanici, nyama da
izpusnem i svoya mal®k paj. Toj nyama da zabelezhi i nyama da ni se s®rdi. I?
     Nikoj ne se pomr®dna.
     - Stori mi se, Piga v®zd®hna. Vyarno li e, Piga, sine moj?
     V t®mninata nyakoj se razm®rda i izkashlya.
     - Ne s®m v®zd®hval, Vaga - kaza grub glas. - Kak mozhe...
     - Ne  mozhe,  Piga, ne mozhe. Pravilno. Sega vsichki tryabva da me slushate
s®s  zataen  d®h.  Vsichki  shche  se razotidete ottuk i shche se zalovite s tezhka
rabota  i togava nyama da ima koj da vi pos®vetva. Moyat po-star brat, negovo
velichestvo,  chrez svoya minist®r don Reba obeshcha za glavata na nyakoi izbyagali
i ukrivashchi  se  ucheni dosta pari. Nie tryabva da mu dostavim tezi glavi i da
zaradvame  stareca. A, ot druga strana, nyakoi ucheni hora iskat da se skriyat
ot  gneva  na  moya  po-star  brat i za tazi cel nyama da pozhalyat sredstva. V
imeto  na  milos®rdieto  i  za  da  oblekchim  dushata na moya po-star brat ot
bremeto  na  izlishnite  zlodejstva,  shche  pomognem  na  tezi  hora.  Vprochem
vposledstvie,  ako  i  tezi glavi potryabvat na negovo velichestvo, toj shche gi
poluchi. Evtino, s®vsem evtino...
     Vaga  ml®kna  i  navede  glava.  Po  buzite mu izvedn®zh potekoha bavni
starcheski s®lzi.
     - Ostaryavam  az,  deca moi - kaza toj s h®lcane. - R®cete mi treperyat,
krakata  mi  veche  ne  d®rzhat i pametta zapochna da mi izneveryava. Zabravih,
s®vsem  zabravih,  che  mezhdu  nas v tazi zadushna i tyasna kilijka se izm®chva
edin  blagoroden don, kojto nikak ne se interesuva ot nashite drebni smetki.
SHCHe  se otteglya veche, tryabva mi pokoj. A sega deca moi, neka se izvinim pred
blagorodniya don...
     Toj  se izpravi i s p®shkane se pokloni. Ostanalite s®shcho stanaha i s®shcho
se  pokloniha,  no  s  yavna  nereshitelnost i dori s uplaha. Rumata bukvalno
chuvashe  kak  pukat t®pite im, primitivni moz®ci v naprazno usilie da ulovyat
smis®la na dumite i post®pkite na preg®rbenoto starche.
     Rabotata,  razbira  se,  beshe  yasna.  Razbojnik®t izpolzuvashe oshche edna
v®zmozhnost  da  s®obshchi  na  don Rumata, che v predvizhdashchiya se pogrom noshchnata
armiya smyata da dejstvuva zaedno s®s sivite. A sega, kogato beshe doshlo vreme
da  dava  konkretni  ukazaniya,  da spomenava imena i srokove na operaciyata,
pris®stvieto  na  blagorodniya  don, meko kazano, stavashe zatrudnitelno i na
blagorodniya don se predlagashe da izlozhi nakratko kakvo iska i da se izmita.
Zagad®chno  starche.  Strashno.  I za kakvo e doshlo v grada? Vaga ne mozheshe da
ponasya grada.
     - Prav  si,  uvazhaemi  Vaga  - kaza Rumata. - Az nyamam vreme. Obache az
tryabva  da  se  izvinya,  zashchoto  te bezpokoya za s®vsem drebna rabota. - Toj
prod®lzhavashe  da sedi i vsichki go slushaha pravi. - Taka stana, che mi tryabva
tvoyat s®vet... Mozhesh da sednesh.
     - Eto  za kakvo stava duma - prod®lzhi Rumata. - Predi tri dni tryabvashe
da  se  sreshchna v obrochishcheto "Tezhkite mechove" s edin priyatel, blagoroden don
ot  Irukan.  No  ne se sreshchnahme. Toj izchezna. Znaya polozhitelno, che e minal
irukanskata granica blagopoluchno. Mozhe bi ti znaesh po-natat®shnata mu s®dba?
     Vaga d®lgo ne otgovaryashe. Banditite p®shkaha i v®zdishaha. Posle Vaga se
izkashlya.
     - Ne, blagorodni don - kaza toj. - Nishcho ne znaem za takova neshcho.
     Rumata vednaga stana.
     - Blagodarya  ti,  uvazhaemi - kaza toj, zakrachi k®m sredata na stayata i
ostavi  na  pisalishcheto  kesiya s desetina zh®ltici. - Napushcham te s molba: ako
nauchish neshcho, s®obshchi mi. - Toj dokosna s r®ka shapkata si. - Sbogom.
     Na praga se sprya i nebrezhno podhv®rli.
     - Ti  tuk  govori  neshcho  za  uchenite  hora. Sega mi hrumna edna mis®l.
CHuvstvuvam,  che blagodarenie usiliyata na kralya sled mesec v Arkanar nyama da
se  nameri  edin  svesten  knizhovnik.  A az tryabva da osnova v metropoliyata
universitet, dal s®m obet, zashchoto se izlekuvah ot chernata chuma. Ako obichash,
kogato  nalovish  knizhnici,  s®obshchi  naj-napred  na mene, a sled tova na don
Reba. Mozhe bi shche podbera nyakolko za universiteta.
     - Nyama  da  ti  izleze  evtino  -  s  mazen glas go predupredi Vaga. -
Stokata e ryadka, ne se zad®rzha.
     - CHestta e po-sk®pa - visokomerno kaza Rumata i izleze.




     Bi  bilo  mnogo interesno, misleshe si Rumata, da hvanem tozi Vaga i da
go  otkarame na Zemyata. Tehnicheski tova ne e trudno. Bi moglo da se napravi
oshche  sega.  Kakvo  li  shche  pravi na Zemyata? Rumata se opita da si predstavi
kakvo  bi  pravil  Vaga  na  Zemyata.  V  svetla  staya  s  ogledalni steni i
kondicioniran  v®zduh,  kojto  mirishe na borova gora ili na more, e hv®rlen
ogromen kosmat payak. Payak®t se e pritisnal do l®skaviya pod i treskavo v®rti
zlobnite  si  ochichki i - kakvo da pravi? - izvit rebrom, poleka-leka tr®gna
k®m  naj-t®mniya  ®g®l,  pritiska se, izdal zaplashitelno napred otrovnite si
chelyusti.  Razbira  se,  predi vsichko Vaga shche zapochne da t®rsi zasegnati. I,
estestveno,  i  naj-glupaviyat  zasegnat  shche  mu  se  stori prekaleno chist i
negoden  za  izpolzuvane.  I  starcheto  shche  se  pobolee. I dori shche umre. No
vprochem  koj go znae. Tam e cyalata rabota, che psihologiyata na tezi izrodi e
kato  t®mna  gora.  Sveti  Mika!  Da se orientirash v neya e mnogo po-trudno,
otkolkoto   v  psihologiyata  na  nehumanoidnite  civilizacii.  Vsichkite  im
dejstviya  mogat  da  se  obyasnyat,  no dyavolski trudno e tezi dejstviya da se
predskazhat.  Da,  mozhe  i  da  umre  ot  m®ka.  P®k mozhe i da svikne, da se
prisposobi,  da  shvane  koe  kakvo  predstavlyava i da stane gorski v nyakoj
rezervat.  Zashchoto ne mozhe da nyama nyakoya drebna, bezobidna strast, koyato tuk
samo  mu  prechi, a tam da stane smis®l na zhivota mu. Struva mi se, che obicha
kotkite.  Kazvat,  che  v  b®rlogata  mu  imalo  cyalo  stado i im bil glavil
specialen  pazach.  I  dori  plashchal  na  tozi chovek, makar che e sk®pernik, i
prosto  bi mog®l da go splashi. No kakvo li shche pravi na Zemyata s chudovishchnoto
si vlastolyubie, ne se znae.
     Rumata  sprya  pred  kr®chmata  i  se  nakani  da  vleze, no otkri, che e
izcheznala kesiyata mu. Toj stoeshe pred vhoda s®vsem ob®rkan (nikak ne mozheshe
da  svikne  s  tezi  neshcha,  makar che ne mu se sluchvashe za pr®v p®t) i d®lgo
b®rka  v®v  vsichki  dzhobove.  Imashe samo tri kesii, po desetina zh®ltici v®v
vsyaka.  Ednata  poluchi  direktor®t,  otec Kin, drugata poluchi Vaga. Tretata
beshe izcheznala. Dzhobovete mu byaha prazni, ot desniya mu krachol byaha grizhlivo
otryazani vsichki zlatni plastinki, a ot poyasa mu beshe izcheznal kinzhal®t.
     V tozi  moment  toj  zabelyaza, che nedalech ot nego se byaha spreli dvama
shchurmovaci, zyapaha go i se smeeha. S®trudnik®t na Instituta tryabvashe da plyue
na  tova,  no  blagorodniyat don Rumata Estorski pobesnya. Za mig mu prichernya
pred  ochite. Spusna se k®m shchurmovacite i r®kata mu nevolno se vdigna, svita
v yumruk.   Izglezhda   liceto   mu   se   beshe   promenilo  strashno,  zashchoto
prismehulnicite  se  st®pisaha  i s®s zamr®znali kato na paralitici usmivki
b®rzo se shmugnaha v kr®chmata.
     Togava  Rumata  se  uplashi. Tak®v strah go hvana, kak®vto beshe izpital
samo  vedn®zh  v zhivota si, kogato kato smenen pilot v rejsoviya zvezdolet za
pr®v  p®t pochuvstvuva prist®p na malariya. Bolestta se beshe poyavila koj znae
otk®de i samo sled dva chasa s shegi i zakachki go izlekuvaha, no toj zavinagi
zapomni  s®tresenieto,  koeto  izpita  zdraviyat i prav, nikoga ne boleduval
chovek pri mis®lta, che neshcho v nego se e razvalilo, che e stanal uyazvim i kato
che li e zagubil ednolichnata si vlast nad svoeto tyalo.
     No  az  ne iskah, pomisli si toj. Dori prez um ne mi e minavalo. Ta te
nishcho osobeno ne praveha - stoyaha si i se smeeha... Mnogo glupavo se smeeha,
no  veroyatno  s®m imal uzhasno smeshen vid, kogato b®rkah po dzhobovete si. Ta
az  zamalko ne gi zaklah, izvedn®zh razbra toj. Ako ne byaha izbyagali, shchyah da
gi  zakolya.  Spomni  si,  che  s®vsem  naskoro  sreshchu oblog s edin udar beshe
razsyak®l  otgore  dodolu  edno chuchelo, oblecheno s dvojna soanska riznica, i
tr®pki  go  pobiha  po  g®rba...  Sega shchyaha da se t®rkalyat tuk kato zaklani
svine,  a  az shchyah da stoya s mech v r®ka i nyamashe da znaya kakvo da pravya... I
tova mi bilo bog! Stanal s®m zvyar...
     Izvedn®zh  toj  pochuvstvuva, che go bolyat vsichki muskuli kato sled tezhka
rabota.  Hajde-hajde,  tiho  si  kaza  toj. Nishcho strashno nyama, vsichko mina.
Prosto  izbuhvane.  Mignoveno  izbuhvane i vsichko veche mina. Vse pak az s®m
chovek  i  nishcho  zhivotinsko ne mi e chuzhdo... Tova sa prosto nervi. Nervite i
naprezhenieto  prez  poslednite  dni... I glavnoto chuvstvoto, che se nadvesva
nyakakva  syanka. Ne se znae chiya, ne se znae otk®de, no tya se nadvesvashe i se
nadvesvashe neizbezhno...
     Tazi  neizbezhnost se chuvstvuvashe v®v vsichko. I v tova, che shchurmovacite,
koito  s®vsem  doskoro  strahlivo  se  v®rtyaha  okolo  kazarmite,  a sega s
izvadeni  bradvi svobodno se razhozhdaha po sredata na ulicite, k®deto predi
se  razreshavashe  da  hodyat  samo blagorodnite donove. I v tova, che ot grada
izcheznaha  ulichnite  pevci,  razkazvachi,  tanc'ori i akrobati. I v tova, che
grazhdanite  prestanaha  da  peyat pesnichki s politichesko s®d®rzhanie, stanaha
tv®rde  seriozni  i  s®vsem  tochno  znaeha  kakvo  e potrebno za blagoto na
d®rzhavata.  I  v  tova,  che  vnezapno  i  neobyasnimo  zashcho  beshe  zatvoreno
pristanishcheto.  I v tova, che byaha razrusheni i izgoreni "ot v®zmuteniya narod"
vsichki  magazincheta,  v  koito  se  prodavaha redki predmeti - edinstvenite
mesta v kralstvoto, k®deto chovek mozheshe da si kupi ili da vzeme za vremenno
polzvane  knigi  i r®kopisi na vsichki ezici v Imperiyata i na drevnite, sega
m®rtvi   ezici  na  mestnoto  naselenie  v  Zadprolivieto.  I  v  tova,  che
ukrashenieto na grada, l®skavata kula na astrologicheskata observatoriya, sega
st®rcheshe  v  sin'oto  nebe  kato  cheren  prognil z®b, izgoryala pri "sluchaen
pozhar".  I  v  tova,  che konsumaciyata na alkohol prez poslednite dve godini
beshe  se  uvelichila  chetiri  p®ti  -  i to v Arkanar, kojto otkraj vreme se
slaveshe  s  neobuzdanoto  si  piyanstvo. I v tova, che postoyanno naplashenite,
ugneteni  selyani  s®vsem  se  zaroviha  pod zemyata v svoite Rajski kolibi i
V®zdushni  celuvki  i  ne  se osmelyavaha da izlizat ot zemlyankite si dori za
naj-neobhodimata  polska  rabota. I v tova, che stariyat leshoyad Vaga Koleloto
se  beshe preselil v grada, nadushvajki golyama plyachka... Nyak®de vd®n dvoreca,
v razkoshnite  si  pokoi,  k®deto  bolniyat  ot podagra kral, dvadeset godini
sl®nce  ne  vidyal  ot  strah  pred  vsichko  na  sveta, sin na sobstveniya si
pradyado,  slaboumno  se  kiska i podpisva edna sled druga strashni zapovedi,
koito  obrichat  na  m®chitelna sm®rt naj-chestnite i bezkoristni hora, nyak®de
tam bereshe chudovishchen cirej i tryabvashe da se ochakva, che ako ne dnes, to utre
tozi cirej shche se pukne...
     Rumata  se podhl®zna na edin pr®snat p®pesh i vdigna glava. Namirashe se
na  ulica "Premnogoblagodarnost", v carstvoto na solidnite t®rgovci, sarafi
i majstori  zlatari.  Ot  dvete  strani  se  izdigaha  solidni stari k®shchi s
magazini  i  zhitarnici,  trotoarite  tuk byaha shiroki, a platnoto nastlano s
granitni blokcheta. Obiknoveno tuk se sreshchaha blagorodnici i po-bogati hora,
no   sega   sreshchu   Rumata  napirashe  g®sta  t®lpa  ot  v®zbudeni  hora  ot
prostolyudieto. Te predpazlivo zaobikalyaha Rumata i rabolepno go poglezhdaha,
a mnozina  za  vseki sluchaj se poklanyaha. Po prozorcite na gornite etazhi se
myarkaha  debeli  lica, na koito se zakovavashe v®zbudeno lyubopitstvo. Nyak®de
otpred  nyakoj nachalnicheski podvikvashe: "Hajde, minavaj!... Razpr®sni se!...
Hajde, b®rzo!..." V t®lpata si govoreha:
     - T®kmo  v  tyah e zloto, ot tyah naj-mnogo tryabva da se boish. Na vid sa
tihi,  dobrodushni,  pochteni,  gledash go - t®rgovec kato t®rgovec, a otv®tre
gorchiv kato otrova...
     - Ama te kak go... Az s®m sviknal s tezi raboti, no, povyarvaj mi, kato
gledah, povdigna mi se...
     ~ A  te  pet  pari ne davat... Erbap momcheta. Prosto se radvam. Takiva
nyama da te predadat.
     - A  p®k  mozhe  bi ne tryabva taka? Vse pak chovek e, zhiva dusha... SHCHom e
greshen, nakazhete go, pouchete go, a zashcho tryabva taka?
     - Ostavi  tezi  raboti...  Po-tiho  govori, p®rvo, naokolo ima hora...
Gospodaryu, a, gospodaryu!
     - No  che e stopanin, stopanin e. Ima hubavo sukno, ako gi natisnem, shche
go  dadat,  nyama  da  se  pazaryat...  No da pob®rzame, che onezi, Pakinovite
zakupchici, shche go zadignat...
     - Ti,  momcheto  mi, naj-vazhnoto e da ne se s®mnyavash. Vyarvaj mi, tova e
naj-vazhnoto. SHCHom vlastite taka post®pvat, znachi znayat kakvo pravyat...
     Pak  sa  prechukali nyakogo, pomisli si Rumata. Doshchya mu se da se otbie i
da  zaobikoli  myastoto,  otk®deto idvashe t®lpata i k®deto vikaha - minavaj,
razpr®skvaj  se.  No  ne  se otbi. Samo prekara r®ka po kosite si, da ne bi
nyakoj  padnal  kichur  da zakrie kam®ka na zlatniya mu obr®ch. Kam®k®t ne beshe
kam®k,  a obektiv na telepredavatel, a obr®ch®t ne beshe obr®ch, a predavatel.
Istoricite na Zemyata vizhdaha i chuvaha vsichko, koeto vizhdaha i chuvaha dvesta
i petdesette  razuznavachi  na  devette  kontinenta  na  planetata. I zatova
razuznavachite byaha zad®lzheni da gledat i slushat.
     Vdignal glava i razperil nastrani mechovete, za da zakacha poveche narod,
toj  tr®gna  po  sredata  na  platnoto  pravo sreshchu horata i te pripryano se
dr®pnaha,  za da mu pravyat p®t. CHetirima pleshchesti nosachi s boyadisani mucuni
presyakoha  ulicata,  nosejki  srebrista  nosilka.  Zad  perdencata nadnikna
krasivo  studeno  lichice  s  izviti migli. Rumata svali shapka i se pokloni.
Beshe  dona Okana, segashnata favoritka na nashiya orel, don Reba. Kato s®gleda
velikolepniya  kavaler, tya melanholichno i mnogoznachitelno mu se usmihna. Toj
bez  zap®vane mozheshe da nabroi pone dvadesetina blagorodni kavaleri, koito,
ako  gi  udostoeshe  nyakoj  s  takava  usmivka,  shchyaha da huknat pri zhenite i
lyubovnicite  s  radostnata  vest: "Sega vsichki drugi da se pazyat, vsichki shche
kupya  i prodam, shche im dam da se razberat..." Takiva usmivki byaha neshcho ryadko
i ponyakoga  struvaha  neocenimo  sk®po.  Rumata  sprya  i  d®lgo  gleda sled
nosilkata.  Tryabva  da  se  resha,  pomisli  si  toj. Tryabva naj-posle da se
resha...  Nastr®hna  pri  mis®lta kakvo shcheshe da mu struva tova. No tryabva...
Tryabva...  Resheno e, pomisli si toj, vse edno, drug p®t nyama. Dovechera. Toj
stigna  or®zhejniya  magazin,  k®deto  odeve  se  beshe  otbival da pita kolko
struvat  kinzhalite  i  da poslusha stihove. Eto kakva bila rabotata... Znachi
tvoyat red bil doshel, dobri mi otche Gauk...
     T®lpata beshe se razpr®snala veche. Vratata na magazina beshe otkachena ot
pantite, prozorcite izk®rteni. Na praga, zap®nal krak v ramkata na vratata,
stoeshe  gramaden  shchurmovak  s®s  siva rubashka. Drug shchurmovak, po-slab, beshe
kleknal do stenata. Vyat®r®t noseshe po platnoto na ulicata izpisani listove.
     Gramadniyat  shchurmovak  p®hna  pr®st  v  ustata si, posmuka go, posle go
izvadi  i  go  ogleda  vnimatelno.  Na  pr®sta imashe kr®v. SHCHurmovak®t ulovi
pogleda na Rumata i dobrodushno pros®ska:
     - Hape, mr®snik®t mu, kato por...
     Vtoriyat  shchurmovak  b®rzo  se  izkiska.  Edin  tak®v m®rshavich®k, bleden
hlapak,  neuveren,  s  p®pchivo lice, vednaga si licheshe, che e novak, zmijche,
pale...
     - Kakvo e stanalo tuk? - popita Rumata.
     - Spipahme edin skrit knizhnik - nervno kaza paleto.
     Dangalak®t pak zapochna da smuche pr®sta si, bez da promenya pozata si.
     - Mir-rno! - tiho izkomanduva Rumata.
     Paleto b®rzeshkata skochi i pribra bradvata. Dangalak®t se pozamisli, no
nakraya pribra krakata si i zastana dosta izpraveno.
     - Kak®v e tozi knizhnik? - popita Rumata.
     - S®vsem ne znaya - kaza paleto. - Po zapoved na otec Cupik...
     - I kakvo stana? Arestuvahte li go?
     - T®j vyarno. Arestuvahme go.
     - Tova e dobre - kaza Rumata.
     Tova  naistina  nikak  ne  beshe losho. Ostavashe mu oshche vreme. Nyama nishcho
po-sk®po  ot  vremeto,  pomisli  si toj. Edin chas se ravnyava na edin zhivot,
edin den e bezcenen.
     - I k®de go otkarahte? V Kulata li?
     - A? - smuteno popita paleto.
     - Pitam, v Kulata li e toj sega?
     Na  p®pchivoto  lice  se  razlya  neuverena usmivka. Dangalak®t zar®mzha.
Rumata  ryazko  se ob®rna. Tam, ot drugata strana na ulicata, na gorniya prag
na  edna  vrata  kato  chuval  s  dripi  viseshe trup®t na otec Gauk. Nyakolko
dripavi hlapeta s®s zyapnali usta i opuleni ochi go gledaha ot dvora.
     - Sega v Kulata ne se izprashcha vseki - dobrodushno izhriptya zad g®rba mu
dangalak®t. - Sega tiya raboti gi pravim b®rzo. Primkata na shiyata i hajde na
razhodka...
     Paleto otnovo se izkiska. Rumata s nevizhdashchi ochi se izv®rna k®m nego i
bavno  prekosi  ulicata.  Liceto na pechalniya poet beshe cherno i neuznavaemo.
Rumata  navede  ochi.  Samo  r®cete  byaha  mu poznati, d®lgite slabi pr®sti,
izcapani s mastilo...

     Sega zhivota ne napuskame,
     sega nasila ni izvezhdat.
     I dazhe nyakoj da poiska
     da promeni v zhivota vsichko,
     bezsilen, smazan i nesr®chen,
     r®cete slabi shche otpusne -
     na zvyara ne otkril s®rceto
     i ne razbral s®rce li ima...

     Rumata se ob®rna i si tr®gna. Dobriyat slab Gauk... Zvyar®t ima s®rce. I
nie  znaem  k®de  se  namira  toj.  I  tova  e  naj-strashnoto,  moj krotki,
bezpomoshchen  priyatelyu.  Znaem  k®de e to, no ne mozhem da go probodem, bez da
proleem  kr®vta  na  hilyadi  naplasheni,  zabludeni, slepi hora, koito ne se
s®mnyavat  v  nishcho.  A  te  sa  tolkova  mnogo,  beznadezhdno mnogo - nevezhi,
razedineni,  ozlobeni  ot  vechniya neblagodaren trud, unizeni, nesposobni da
nadmognat  mis®lta  kak  da spechelyat oshche edna medna para poveche... I oshche ne
mozhem  da  gi nauchim, da gi obedinim, da gi nasochim, da gi spasim ot samite
tyah.  Rano,  prekaleno  rano,  celi vekove po-rano, otkolkoto e v®zmozhno, v
Arkanar  se poyavi sivoto tresavishche, to nyama da sreshchne s®protiva i ni ostava
samo  edno:  da  spasim  malcinata,  koito mogat da se spasyat. Budah, Tara,
Nanin i da rechem, oshche desetina ili naj-mnogo dvadesetina dushi...
     No  samo  kato  si  pomisleshe,  che  hilyadi  drugi,  makar  i  po-malko
talantlivi,  no  s®shcho taka chestni, istinski blagorodni hora, sa obrecheni, v
g®rdite  mu  nahluvashe  leden  mraz  i  chuvstvo  za sobstvenata mu podlost.
Ponyakoga tova chuvstvo tolkova se izostryashe, che s®znanieto mu se pomrachavashe
i Rumata  kato  pred ochite si vizhdashe grobovete na sivata paplach, ozaryavani
ot  rozovite  plam®ci  na  izstrelite i izkrivenata ot zhivotinski uzhas, vse
taka nezabelezhimata i malko bleda fizionomiya na don Reba, i bavno ruhvashchata
ot  samo  sebe si Vesela kula... Da, tova bi bilo priyatno. Bi bilo istinsko
neshcho.  Istinsko  mikroskopichno v®zdejstvie. No sled tova... Da, v Instituta
sa  pravi.  Sled  tova  shche  dojde  neizbezhnoto.  K®rvav haos v stranata. Na
pov®rhnostta  shche  izpluva  noshchnata  armiya na Vaga - deset hilyadi glavorezi,
otl®cheni   ot  vsichki  c®rkvi,  nasilnici,  ubijci,  razvratnici;  ordi  ot
mednokozhi  varvari,  slezli  ot  planinite,  shche  iztrebvat  vsichko zhivo, ot
pelenachetata  do  starcite;  gramadni  t®lpi,  zaslepeni  ot  uzhas selyani i
grazhdani,  byagashchi v gorite, v planinite, v pustinite; i tvoite priv®rzhenici
- veselite  hora,  smelite  hora!  - koito si razparyat koremite v zhestokata
borba  za  vlast i za pravoto da vladeyat kartechnicata sled tvoyata neizbezhno
nasilstvena  sm®rt...  I  tazi  glupava  sm®rt - ot chasha vino, podnesena ot
naj-dobriya ti priyatel, ili ot arbaletna strela, izzv®ntyala v g®rba ti izzad
nyakoj  ®g®l.  I kamennoto lice na onzi, kojto shche b®de izpraten ot Zemyata da
te  smeni,  shche  nameri  stranata obezlyudena, potopena v kr®v, izpepelena ot
pozhari, i toj shche tryabva da zapochne vsichko, vsichko, vsichko otnachalo...
     Kogato  Rumata  ritna  vratata  na k®shchata si i vleze v®v velikolepnoto
staro  antre,  beshe  mrachen  kato  oblak.  Pri negoviya vid Muga, pobeleliyat
preg®rben  sluga  s  chetiridesetgodishen  lakejski  stazh, nastr®hna i sgushil
glava  v  ramenete, samo gledashe kak razyareniyat mlad gospodar svalya shapkata
si,  plashcha  i  r®kavicite,  zaprashcha na policata prezramkite s mechovete i se
izkachva v pokoite si. V gostnata malkiyat Uno chakashe Rumata.
     - Kazhi da donesat obyad - por®cha Rumata. - V kabineta.
     - Tam vi chakat - nachumereno s®obshchi toj.
     - Koj me chaka?
     - Nyakakvo  momiche.  A  mozhe  i  dona da e. Po d®rzhanieto mi prilicha na
momiche - nezhna e, a e oblechena kato blagorodnichka... Krasiva.
     Kira,  pomisli  si Rumata s nezhnost. Ah, chudesno! Kak razbirash vsichko,
malka moya... Toj postoya, zatvoril ochi, za da slozhi v red mislite si.
     - Da ya izgonya li? - seriozno popita momcheto.
     - Glupcho si ti - kaza Rumata. - Az tebe shche izgonya... K®de e tya?
     - Ami v kabineta - kaza momcheto, kato se usmihvashe nelovko.
     Rumata s b®rzi krachki se otpravi k®m kabineta.
     - Kazhi  da  donesat obyad za dvama - zapovyada toj. - I vnimavaj: nikogo
nyama da puskash. Dori kralya, dori dyavola, dori samiya don Reba...
     Tya  beshe  v kabineta, sedeshe, svila kraka v kresloto, podpryala glava s
yumrucheto  si,  i  razseyano  prelistvashe "Traktata za sluhovete". Kogato toj
vleze,  tya  podskochi, no Rumata ne j dade da stane, zaticha se, preg®rna ya i
zabi  nos  v  razkoshnite  i  blagouhanni  kosi,  shepnejki:  "T®kmo navreme,
Kira!... T®kmo navreme!... "
     V neya  nyamashe  nishcho  osobeno.  Momiche kato momiche, osemnadesetgodishna,
chiponosa,  bashcha j - pisar v s®da, brat j - serzhant pri shchurmovacite. I nikoj
ne  b®rzashe  da  se  zheni  za  neya, zashchoto beshe chervenokosa, a v Arkanar ne
obichaha  chervenokosite.  Po  s®shchite  prichini  tya  beshe  uchudvashcho  krotka  i
stesnitelna  i  po  nishcho  ne  prilichashe na ustatite i debeli esnafki, koito
mnogo  se  cenyaha  v®v  vsichki  s®sloviya.  Ne prilichashe i na melanholichnite
pridvorni  krasavici,  koito  tv®rde  rano  i za cyal zhivot razbirat kak®v e
smis®l®t na zhenskata s®dba. No umeeshe da obicha taka, kakto sega se obicha na
Zemyata - spokojno i bezkoristno...
     - Zashcho si plakala?
     - Ti zashcho si tak®v s®rdit?
     - Ne, kazhi mi zashcho si plakala?
     - Posle  shche  ti  razkazha.  Ochite  ti  sa  s®vsem umoreni... Kakvo se e
sluchilo?
     - Posle. Koj te e obidil?
     - Nikoj ne me e obidil. Otvedi me ottuk.
     - Nepremenno.
     - Koga shche zaminem?
     - Ne znaya, malkata mi. No nepremenno shche zaminem.
     - Nadalech li?
     - Mnogo nadalech.
     - V metropoliyata?
     - Da... v metropoliyata. Pri mene.
     - Tam hubavo li e?
     - CHudno hubavo. Tam nikoj nikoga ne plache.
     - Ne e taka.
     - Da, razbira se. Ne e. No ti tam nikoga nyama da plachesh.
     - A kakvi sa tam horata?
     - Kato men.
     - Vsichki li sa takiva?
     - Ne vsichki. Ima i mnogo po-dobri.
     - V tova veche ne vyarvam.
     - No tova e tochno taka.
     - Zashcho  na  teb  tolkova  lesno ti vyarvam? Bashcha mi na nikogo ne vyarva.
Brat  mi  kazva, che vsichki sa svine, samo che edni sa mr®sni, a drugi ne sa.
No az ne im vyarvam, a na teb vinagi ti vyarvam...
     - Az te obicham...
     - Pochakaj... Rumata... Svali obr®cha... Nali kazvashe, che e greshno.
     Rumata  shchastlivo  se  zasmya,  svali  ot  glavata si obr®cha slozhi go na
masata i go zakri s knigata.
     - Tova e okoto na boga - kaza toj. - Neka se zatvori... - Toj ya vdigna
na r®ce. - Tova e mnogo greshno, no kogato s®m s tebe, ne mi e potreben bog.
Nali?
     - Da - kaza tya tihichko.
     Kogato  sednaha  na masata, toplite yastiya byaha izstinali, a donesenoto
ot  lednika vino beshe se stoplilo. Dojde Uno i st®pvajki bezshumno, kakto go
beshe  uchil  stariyat Muga, mina pokraj stenite i zapali sveshchnicite, makar che
beshe oshche svetlo.
     - Tova tvoj rob li e? - popita Kira.
     - Ne, toj e svobodno momche. Slavno momche, samo che e golyam sk®pernik.
     - Parichkite obichat smetkata - zabelyaza Uno, bez da se obr®shcha.
     - I ne si kupil novi charshafi, nali? - popita Rumata.
     - Zashcho p®k - kaza momcheto. - I starite v®rshat rabota...
     - Slushaj, Uno - kaza Rumata. - Ne moga cyal mesec da spya na edni i s®shchi
charshafi.
     - He - kaza momcheto. - Negovo velichestvo spi po polovin godina i ne se
oplakva...
     - Ami  mas®lceto  -  kaza  Rumata  i  smigna  na  Kira,  - mas®lceto v
svetilnicite. To da ne bi da e bezplatno?
     Uno se sprya.
     - CHe nali imate gosti? - kaza toj naj-posle reshitelno.
     - Vizhdash li go kak®v e? - kaza Rumata.
     - Dob®r e - seriozno kaza Kira. - Toj te obicha. Hajde da go vzemem s®s
sebe si.
     - SHCHe vidim - kaza Rumata.
     Momcheto podozritelno popita:
     - K®de shche me vzemete? Nik®de ne otivam.
     - SHCHe otidem tam - kaza Kira, - k®deto vsnchki hora sa kato don Rumata.
     Momcheto  pomisli  i  kaza  prezritelno: "V raya za blagorodnici li?..."
Posle podigravatelno prihna i izleze ot kabineta, kato t®treshe sk®sanite si
obushcha. Kira pogledna podire mu.
     - Slavno momche - kaza tya. - Mrachno kato meche. Dob®r priyatel imash.
     - Vsichkite mi priyateli sa dobri.
     - A baron Pampa?
     - Otk®de go poznavash? - uchudi se Rumata.
     - Ami  che ti naj-mnogo za nego prikazvash. Neprek®snato chuvam ot tebe -
baron Pampa, ta baron Pampa.
     - Baron Pampa e prekrasen drugar.
     - Kak taka: baron, p®k drugar.
     - Iskam  da  kazha dob®r chovek. Mnogo dob®r i vesel. I mnogo obicha zhena
si.
     - Iskam da se zapoznaya s nego... Ili ti se stesnyavash ot mene?
     - Ne-e, ne se stesnyavam. No makar da e dob®r chovek, vse pak e baron.
     - A... - kaza tya.
     Rumata otmesti chiniyata.
     - Vse  pak mi kazhi zashcho si plakala. I si dotichala sama. Nima sega mozhe
sama zhena da hodi po ulicite?
     - Ne  mozheh  poveche  da stoya v k®shchi. Veche nyama da se v®rna v k®shchi. Ako
mozhe, shche ti stana sluginya? Bezplatno.
     Rumata se zasmya, makar che zal®k®t zasedna v g®rloto mu.
     - Bashcha  mi vseki den prepisva donosi - prod®lzhi tya s tih, otchayan glas,
- A  hartiyata,  ot koyato prepisva, e cyalata v kr®v. Davat mu gi ot Veselata
kula.  I  zashcho  li  me  nauchi  da cheta? Vsyaka vecher, vsyaka vecher... Prepishe
protokola  ot  razpita i pie... Tolkova strashno e, tolkova strashno... "Eto,
vika,  Kira,  nashiyat  s®sed  -  kaligraf®t  ucheshe horata da pishat. A kak®v,
mislish,  e  toj?  Pri  iztezanieto si e priznal, che e mag'osnik i irukanski
shpionin.  Na kogo, vika, sega da vyarvash?" A p®k brat mi si dojde ot patrula
- piyan  ot  birata,  celite mu r®ce izcapani s®s zas®hnala kr®v..." Vsichki,
vika,  shche  gi  izkolim  do dvanajsto kolyano..." I razpitva bashcha mi zashcho bil
gramoten...  Dnes  dom®kna s priyatelite si nyakak®v chovek v k®shchi... Biha go,
vsichko  opr®skaha  s kr®v. Toj prestana dori da vika. Ne moga taka, nyama da
se v®rna, po-dobre me ubij...
     Rumata  se  izpravi do neya i zapochna da ya gali po kosata. Tya gledashe v
edna  tochka  s blestyashcho suhi ochi. Kakvo mozheshe da j kazhe? Vdigna ya na r®ce,
otnese  ya  na  divana,  sedna do neya i zapochna da j razkazva za kristalnite
hramove,  za  veselite  gradini,  v koito na mnogo mili nyama smet, komari i
paraziti,  za  v®lshebnata  pokrivka  s  yastiya,  za  letyashchite  kilimcheta, za
prikazniya grad Leningrad, za priyatelite si - gordi, veseli i dobri hora, za
divnata  strana  zad  moreta  i  planini,  koyato ima chudno ime - Zemya... Tya
slushashe  tiho  i  vnimatelno  i samo kogato v®n, na ulicata - rrr®m, rrr®m,
rrr®m, - zatopurkvaha podkovani botushi, silno se pritiskashe do nego.
     Tya  imashe  edno  prekrasno  kachestvo:  svyato  i  bezkoristno vyarvashe v
hubavoto.  Ako  razkazhesh  takava  prikazka  na  nyakoj kreposten selyanin, shche
izm®nka s®s s®mnenie, shche si izb®rshe sopola s r®kav i shche si tr®gne, bez duma
da  kazhe,  samo  shche  ogleda dobriya i trezven, no za neshchastie malko pob®rkan
blagoroden  don.  Ako  zapochnesh da razkazvash takova neshcho na don Tameo i don
Sera,  nyama da te izslushat dokraj: ediniyat shche zaspi, a drugiyat shche se origne
i shche  reche:  "Tova  vsichkoto  shche  kazhe,  e mnogo blagorodno, no kak e tam s
zhenite?..."  A  don  Reba  shche  go  izslusha dokraj vnimatelno i sled kato go
izslusha,  shche  smigne  na svoite shchurmovacheta da izviyat r®cete na blagorodniya
don  otzad  i  da razberat tochno ot kogo blagorodniyat don e chul tezi opasni
prikazki i na kogo veche e uspyal da gi razkazhe...
     Kogato  tya,  uspokoena,  zaspa, toj ya celuna po spokojnoto spyashcho lice,
zavi  ya  s®s  zimniya  si  plashch  s  kozhena  obshivka i izleze na pr®sti, kato
pritvori  otvratitelno  sk®rcashchata  vrata.  Mina prez t®mnata k®shcha, sleze v
stayata na prislugata i kaza, gledajki nad svedenite v poklon glavi:
     - Vzeh domoupravitelka. Kazva se Kira. SHCHe zhivee gore, pri mene. Stayata
zad  kabineta  utre grizhlivo da se pochisti. SHCHe slushate upravitelkata, kakto
slushate  mene.  -  Toj  ogleda  slugite: dali nyakoj ne se smee. Nikoj ne se
smeeshe,  slushaha go s neobhodimoto uvazhenie. - A ako nyakoj dr®nka nav®n, shche
mu otk®sna ezika.
     Sled  kato  zav®rshi  rechta  si,  toj  postoya  oshche  malko  za po-golyama
vnushitelnost,  sled  tova  se  ob®rna,  otnovo  se  izkachi  v  stayata si. V
gostnata,  okichena  s  r®zhdyasalo or®zhie, nat®pkana s chudnovati, proyadeni ot
chervei  mebeli,  toj zastana do prozoreca i gledajki k®m ulicata, oprya chelo
do studenoto t®mno st®klo. Udari p®rva strazha. V otsreshchnite prozorci paleha
svetilnicite  i  zatvaryaha kepencite, za da ne privlichat zlite hora i zlite
duhove.  Beshe  tiho,  samo  vedn®zh nyak®de dolu s uzhasen glas izreva nyakak®v
piyan - mozhe bi go s®blichaha, mozhe bi iskashe da vleze v chuzhda vrata.
     Naj-strashni  byaha  tezi  vecheri  -  gadni,  samotni i bezradostni. Nie
mislehme,  che  shche  vodim  vechen boj, yarosten i pobedonosen. Smyatahme, che shche
zapazvame  vinagi yasni predstavite si za dobro i zlo, za vrag i za priyatel.
I obshcho  vzeto,  mislehme  pravilno,  samo  che mnogo neshcha ne byahme vzeli pod
vnimanie.  Naprimer ne si predstavyahme tezi vecheri, makar da znaehme s®vsem
tochno, che shche gi ima...
     Dolu  izdr®ncha  zhelyazo  -  slugite  slagaha  mandalata,  gotveha se za
noshchuvane.  Gotvachkata  se moleshe na sveti Mika da j izprati kak®v da e m®zh,
samo  da  b®de  samostoyatelen  chovek i razbran. Stariyat Muga se prozyavashe i
praveshe  svetiya  znak  s  golemiya  si  pr®st.  Slugite  v  kuhnyata dopivaha
vechernata  si  bira  i  klyukarstvuvaha,  a  Uno  hv®rlyashe  zli pogledi i im
govoreshe kato v®zrasten: "Stiga ste si chesali ezicite, pr®chove takiva..."
     Rumata  se  dr®pna  ot prozoreca i se razhodi iz gostnata. Beznadezhdna
rabota,  pomisli  si toj. Nyama sila, koyato da gi iztr®gne ot obichajniya kr®g
na tehnite grizhi i predstavi. Mozhesh da im dadesh vsichko. Mozhesh da gi zaselish
v naj-s®vremenni  spektroglasovi k®shchi i da gi nauchish na jonnite proceduri i
v®preki  tova  vecher  te  shche  se  s®birat v kuhnyata, shche shibat karti i shche se
kiskat  nad  s®seda  si,  kogato  go  tupa  zhena  mu.  I za tyah nyama da ima
po-hubavo  razvlechenie.  V  tozi  smis®l don Kondor e prav: Reba e glupost,
dreboliya  v sravnenie s gramadata ot tradicii, stadni pravila, utv®rdeni ot
vekovete,  nepoklatimi,  provereni,  dost®pni  za vseki t®pak nad t®pacite,
osvobozhdavashchi  ot neobhodimostta da se misli i proyavyava interes. A don Reba
sigurno  nyama  da vleze dori v uchilishchnata programa. "Dreben avantyurist prez
epohata, kogato se ukrepva absolyutizma."
     Don  Reba,  den  Reba! Nito visok, nito nis®k, nito debel i nito mnogo
slabich®k,  ne  e s mnogo g®sta kosa, no ne e i s®vsem pleshiv. Dvizheniyata mu
ne  sa  rezki,  no i ne e baven, s lice, koeto ne se zapomnya, koeto prilicha
ednovremenno   na   hilyadi  lica.  Uchtiv,  galanten  s  damite,  vnimatelen
s®besednik, kojto vprochem ne blesti s koj znae kakvi misli...
     Predi  tri  godini  toj  izpluva  ot  nyakakvi  plesenyasali  mazeta  na
dvorcovata  kancelariya,  mazen,  malko bleden, dori tak®v edin sinkav. Sled
tova  togavashniyat  pr®v  minist®r  vnezapno  beshe  arestuvan i ekzekutiran,
zaginaha ot iztezaniya nyakolko poludeli ot uzhas, nishcho ne razbirashchi sanovnici
i syakash  v®rhu  tehnite  trupove  izrasna  kato  ispolinska bleda g®ba tozi
uporit i bezposhchaden genij na posredstvenostta. Toj e nikoj. Toj e otnik®de.
Ne  e  mog®shch  um pri slab vladetel, kakvito istoriyata poznava, ne e velik i
strashen  chovek,  otdal  zhivota  si  na borbata za obedinyavane na stranata v
imeto na avtokraciyata. Ne e chestolyubec-favorit, kojto misli samo za zlato i
zheni, kojto ubiva nalyavo i nadyasno zaradi vlastta i vlastvuva, za da ubiva.
Dori se govori shepneshkom, che toj izobshcho ne e don Reba, che don Reba e s®vsem
drug chovek, a tozi bog znae koj e, v®rkolak, dvojnik, podstaveno lice...
     Kakvoto  i da zamisleshe, vsichko propadashe. Toj nas®ska edin sreshchu drug
dva  vliyatelni  roda  v  kralstvoto,  za  da gi otslabi i da zapochne shiroko
nast®plenie  sreshchu  baronite.  No rodovete se pomiriha, pod zv®na na chashite
prov®zglasiha  vechen s®yuz i iztr®gnaha ot kralya poryad®chno parche zemya, koyato
otkraj vreme prinadlezheshe na Tocovci Arkanarski. Obyavi vojna na Irukan, sam
povede  armiyata  k®m  granicata, nabl®ska ya v blatata i ya pr®sna po gorite,
zaryaza  vsichko  na  proizvola  na  s®dbata  i  se  v®rna obratno v Arkanar.
Blagodarenie  staraniyata  na  don  Gug, za chieto s®shchestvovanie, estestveno,
dori  ne  podozirashe,  toj  uspya da izdejstvuva ot hercog Irukanski mir - s
cenata  na  dva granichni grada, a sled tova kralyat tryabvashe da izcheg®rta do
d®no  izpraznenata  hazna,  za  da  se  bori  s®s  selskite v®staniya, koito
obhvanaha  cyalata  strana.  Za takiva nespoluki vseki drug minist®r shcheshe da
b®de obesen na v®rha na Veselata kula, no neizvestno kak don Reba si ostana
na  vlast.  Toj zakri ministerstvata, koito se zanimavaha s obrazovanieto i
blagos®stoyanieto,  s®zdade  ministerstvo  za  zashchita  na koronata, svali ot
pravitelstveni postove rodovata aristokraciya i malcinata ucheni, okonchatelno
raznebiti   ikonomikata,   napisa  traktata  "Za  zhivotinskata  s®shchnost  na
zemedeleca"  i nakraya, predi edna godina, organizira "policejskata gvardiya"
- "sivite roti". Zad Hitler stoyaha monopolite. Zad don Reba ne stoeshe nikoj
i s®vsem ochevidno beshe, che v kraya na kraishchata shchurmovacite shche go lapnat kato
muha.  No  toj  prod®lzhavashe da preliva ot pusto v prazno, da trupa glupost
v®rhu  glupost, ot®rvavashe se, syakash se m®cheshe da izmami sam sebe si, syakash
ne  go  interesuvashe  nishcho  drugo  osven  bezumnata  natrapchiva zadacha - da
unishchozhi  kulturata.  Podobno  na  Vaga  Koleloto toj nyamashe nikakvo minalo.
Predi  dve  godini  i  poslednoto  aristokratichno  nishchozhestvo  govoreshe  za
"drebniya  prostak,  kojto izl®ga vladetelya", a sega p®k pitaj kogoto shchesh ot
aristokratite,  vseki  shche  se  izkara  rodnina  na  minist®ra  za zashchita na
koronata po majchina liniya.
     A p®k  sega  mu  e  potryabval  Budah.  Otnovo  glupost. Otnovo nyakakva
shmekeriya.  Budah  e  knizhnik.  A  shchom  e  knizhnik - na kol. S shumotevica, s
paradnost,  za  da  znayat  vsichki.  A  sega  nyama  shum i paradnost. Znachi -
potreben  mu  e zhiviyat Budah. Zashcho? Nali Reba ne e chak tolkova glupav da se
nadyava,  che  shche  nakara  Budah  da raboti za nego? A p®k mozhe bi don Reba e
napravo glupav i k®smetliya intrigant, kojto samich®k ne znae yasno kakvo iska
i pred  ochite  na  vsichki  s hit®r vid v®rshi divotii. Smeshno, tri godini go
nablyudavam,  no  i dosega ne s®m razbral kakvo predstavlyava. Vprochem, ako i
toj  me  sledeshe,  s®shcho  nyamashe  da  razbere.  Naj-zabavnoto e, che vsichko e
v®zmozhno.    Bazisnata    teoriya   konkretizira   samo   osnovnite   vidove
psihologicheska  celenasochenost,  a v dejstvitelnost kolkoto hora, tolkova i
vidove  i  na  vlast  mogat  da  dojdat  naj-razlichni  hora. Naprimer nyakoe
drebnavo choveche, koeto cyal zhivot e pravelo samo beli na s®sedite. Plyulo e v
chuzhdi  panici  s®s  supa,  podhv®rlyalo  e  ochukano  st®klo  v  chuzhdo  seno.
Estestveno, horata shche go pometat, no nali shche uspee da se naplyuva do nasita,
da  pravi pakosti, da se zabavlyava... I kakvo go interesuva, che v istoriyata
nyama  da  ostane  dori sleda ot nego ili che dalechnite potomci shche si bl®skat
glavite  da  si  obyasnyat povedenieto mu s razvitata teoriya za istoricheskata
posledovatelnost.
     Sega  veche  ne  mi  e  do  teorii,  pomisli si Rumata. Znaya samo edno:
chovek®t  e  obektiven  nositel  na razum i vsichko, koeto prechi na choveka da
razviva  razuma,  e  zlo  i  tova  zlo tryabva da se otstranyava v naj-kratki
srokove  i  na  vsyaka  cena.  Na vsyaka? Dali na vsyaka?... Ne, sigurno ne na
vsyaka  cena. Ili na vsyaka? Ligl'o! - pomisli si toj za sebe si. - Tryabva da
se resha. Rano ili k®sno, vse pak tryabva da se resha.
     Izvedn®zh  si  spomni  za  dona  Okana.  Reshavaj se de, pomisli si toj.
Zapochni  t®kmo s tova. SHCHom bog se zalavya da chisti nuzhnik, neka ne smyata, che
pr®stite mu shche ostanat chisti... Useti, che mu priloshava pri mis®lta kakvo mu
predstoi.  No  tova  e  po-dobro,  otkolkoto  da  ubiva. Po-dobre mr®sotiya,
otkolkoto  kr®v. Na pr®sti, za da ne s®budi Kira, toj vleze v kabineta i se
preobleche.  Pov®rtya  v  r®cete  obr®cha s predavatelya i reshitelno go p®hna v
chekmedzheto  na  masata.  Sled  tova zat®kna v kosite nad lyavoto si uho byalo
pero - simvol na strastna lyubov, zapasa mechovete i se nametna s naj-hubaviya
si  plashch.  Edva  dolu, kogato mahashe mandaloto, si pomisli: a ako nauchi don
Reba, sv®rsheno e s dona Okana. No veche beshe k®sno za vr®shchane.




     Gostite  veche  byaha  se  s®brali,  no dona Okana oshche ne izlizashe. Kraj
pozlatenata masichka s®s sandvichi zhivopisno pieha, izvili g®rbove i izp®nali
zadnici,  kralskite  gvardejci,  proslaveni  s  duelite  i  seksualnite  si
pohozhdeniya.  Kraj  kaminata  se  kiskaha anemichni damichki na v®zrast. Te ne
blestyaha  s nishcho i zatova dona Okana gi beshe vzela kato svoi doverenici. Te
sedyaha  edna do druga na niskite kanapeta, a pred tyah shetaha tri starcheta s
t®nki,  neprek®snato  dvizheshchi  se  kraka  - znameniti konteta ot epohata na
bivsheto  regentstvo, posledni poznavachi na otdavna zabraveni vicove. Vsichki
znaeha,  che  bez  tezi starcheta edin salon ne e salon. V sredata na zalata,
razkrachil obutite si s kavalerijski botushi kraka, stoeshe don Ripat, veren i
neglupav  agent  na  Rumata,  lejtenant ot sivata rota na galanteristite, s
velikolepni  mustaci  i  bez  vsyakakvi principi. P®hnal golemite si cherveni
r®ce  v kozheniya poyas, toj slushashe don Tameo, kojto izlagashe noviya si proekt
za ogranichavane na selyanite za smetka na t®rgovskoto s®slovie i ot vreme na
vreme kimashe s mustak k®m don Sera, kojto se lutashe ot stena do stena, yavno
t®rsejki  vratata.  V  ®g®la,  hv®rlyajki navsyak®de predupreditelni pogledi,
dvama  znameniti hudozhnici portretisti doyazhdaha zadusheno krokodilsko s luk,
a do  tyah,  na  pervaza na prozoreca, sedeshe v®zrastna zhena s cherni drehi -
bavachkata,  koyato  don Reba beshe postavil pri dona Okana. Tya gledashe strogo
pred sebe si s nepodvizhen pogled, kato ot vreme na vreme nenadejno izdavashe
napred  cyaloto  si  tyalo. Nastrani ot drugite igraeha na karti edna osoba s
kralska  kr®v  i  sekretaryat  na  soanskoto posolstvo. Osobata shmekeruvashe,
sekretaryat  t®rpelivo se usmihvashe. V gostnata toj beshe edinstveniyat chovek,
zaet s rabota - s®birashe material za nov diplomaticheski doklad.
     Gvardejcite  okolo  masichkata pozdraviha Rumata s bodri vikove. Rumata
priyatelski  im  namigna i vze da se zdravisva nared s gostite. Pokloniha se
vzaimno s®s starite konteta, podhv®rli nyakolko komplimenta na doverenicite,
koito  momentalno  vperiha ochi v byaloto pero nad uhoto mu, potupa osobata s
kralska  kr®v po debeliya gr®b i se nasochi k®m don Ripat i don Tameo. Kogato
minavashe kraj nishata na prozoreca, bavachkata otnovo napravi dvizhenie napred
i ot neya l®hna tezh®k d®h na vineni pari.
     Kato  vidya  Rumata, don Ripat izvadi r®ce ot rem®ka i trakna tokove, a
don Tameo izvika poluglasno:
     - Vie  li  ste,  priyatelyu?  Mnogo dobre, che dojdohte, veche byah izgubil
nadezhda...  "Kakto  lebed  s  prebito  krilo  k®m zvezdite pechalno zove..."
Tolkova  skuchno  mi beshe... Ako ne beshe prelyubezniyat don Ripat, shchyah da umra
ot m®ka.
     Licheshe  si,  che don Tameo e zapochnal da iztreznyava k®m obyad, no oshche ne
beshe uspyal da iztreznee.
     - Taka znachi? - uchudi se Rumata. - Citirame buntovnika Curen?
     Don Ripat vednaga se izp®na i svirepo pogledna don Tameo.
     - E-e...  -  reche don Tameo smuten. - Curen? Zashcho vs®shchnost?... Razbira
se,  az  v  ironichen  smis®l,  uveryavam  vi,  blagorodni  donove.  Ta kakvo
predstavlyava  Curen?  Edin  dolen, neblagodaren demagog. I az iskah samo da
podchertaya...
     - CHe  dona Okana ya nyama tuk - pode don Rumata - i vie ste zapochnali da
skuchaete bez neya.
     - Imenno tova iskah da podchertaya.
     - Ami k®de e tya?
     - CHakame ya vseki moment - kaza don Ripat, pokloni se i se otdr®pna.
     Doverenicite,  zyapnali  po  edin  i s®shchi nachin usta, vtrencheno gledaha
byaloto  pero. Starite konteta prevzeto se kiskaha. Don Tameo naj-posle s®shcho
zabelyaza peroto i vze da treperi.
     - Priyatelyu! - vze da shepne toj. - Za kakvo vi e tova? Ne mu e vremeto,
shche vleze don Reba... Naistina dnes ne go ochakvat, no vse pak...
     - Da  ne  govorim za tova - kaza Rumata, kato net®rpelivo se oz®rtashe.
Iskashe  mu se vsichko da sv®rshi po-skoro. Gvardejcite veche se priblizhavaha s
chashi.
     - Tolkova  ste  bled...  -  shepneshe  don  Tameo.  -  Razbiram,  lyubov,
strast...  No  sveti Mika! D®rzhavata nad vsichko... I naj-posle, opasno e...
Osk®rbeni chuvstva...
     V liceto  mu neshcho se promeni i toj vze da se d®rpa nazad, da otst®pva,
da  se  otdalechava,  kato  neprek®snato se klanyashe. Gvardejcite naobikoliha
Rumata. Nyakoi mu podade p®lna chasha.
     - Za chestta i za kralya! - kaza edin gvardeec.
     - I za lyubovta - dobavi drug.
     - Pokazhete j kakvo znachi gvardiya, blagorodni Rumata - kaza treti.
     Rumata  vze  chashata  i izvedn®zh vidya dona Okana. Tya stoeshe na vratata,
mahashe  si  s  vetriloto  i  nezhno  poklashchashe  ramena.  Da, beshe hubava! Ot
razstoyanie  beshe  dori  prekrasna. Tya s®vsem ne beshe po vkusa na Rumata, no
bezsporno  beshe  hubava,  tazi glupava, sladostrastna kokoshka. Ogromni sini
ochi  bez  syanka  ot mis®l i toplota, nezhna i opitna usta, razkoshno, umelo i
staratelno  razgoleno  tyalo...  Gvardeec®t  zad  Rumata  yavno ne mozha da se
v®zd®rzhi  i dosta shumno mlyasna. Bez da se obr®shcha, Rumata mu nap®ha v r®cete
chashata  i  s  shiroki  krachki  se  otpravi k®m dona Okana. Vsichki v gostnata
izv®rnaha ochi ot tyah i usileno zagovoriha za gluposti.
     - Vie  ste  oslepitelna  -  prom®rmori Rumata, kato se pokloni nisko i
izdr®ncha  s mechovete. - Pozvolete mi da padna v krakata vi... Da legna kato
hr®tka v krakata na golata i ravnodushna krasavica...
     Dona Okana prikri lice s vetriloto i lukavo pritvori ochi.
     - Vie  ste  mnogo  smel,  blagorodni  don - produma tya. - Nie, bednite
provincialistki,  ne  mozhem  da  ustoim sreshchu tak®v natisk. - Glas®t j beshe
nis®k  i  malko hripkav. - Uvi, ne mi ostava drugo, osven da otvorya vratite
na krepostta i da pusna pobeditelya...
     Rumata  skr®cna  s®s  z®bi  ot sram i zloba i se pokloni oshche po-nisko.
Dona Okana svali vetriloto i izvika:
     - Blagorodni  donove,  zabavlyavajte  se!  Nie  s don Rumata sega shche se
v®rnem. Obeshchah da mu pokazha novite si irukanski kilimi...
     - Ne ni napushchajte zad®lgo, charovnice! - izbleya ednoto starche.
     - Prel®stitelka! - mazno reche drugoto. - Feya!
     Gvardejcite  druzhno izdr®nchaha s mechovete. "Naistina, ima vkus toj..."
- yasno kaza kralskata osoba. Dona Okana hvana Rumata za r®kava i go povleche
sled  sebe  si. Kogato veche byaha v koridora, Rumata chu, che don Sera zayavi s
malko  yadosan  glas:  "Ne  vizhdam  zashcho  blagorodniyat  don  da  ne pogledne
irukanskite kilimi..."
     V d®noto  na  koridora  dona Okana vnezapno sprya, preg®rna Rumata prez
vrata  i s hripkav ston, kojto tryabvashe da oznachava bliknala strast, se vpi
v ustnite  mu.  Rumata sprya da disha. Ot feyata l®hashe silen smesen aromat ot
nemito  tyalo  i estorski odekoloni. Ustnite j byaha goreshchi, vlazhni i lepkavi
ot  sladkishi. Toj napravi usilie i se opita da otgovori na celuvkata i yavno
uspya,  zashchoto  dona  Okana otnovo vze da p®shka i se otpusna v r®cete mu s®s
zatvoreni  ochi.  I  tova  prod®lzhi  cyala vechnost. SHCHe ti dam da se razberesh,
razvratnice,  pomisli  si Rumata i ya stisna v pregr®dkite si. Neshcho izprashchya,
mozhe  bi  korset®t,  mozhe  bi rebro, krasavicata bolezneno izpiska, uchudeno
otvori ochi i se zad®rpa da se osvobodi. Rumata b®rzo raztvori r®ce.
     - Otvratitelen si... - kaza tya s v®zhishchenie, dishajki tezhko.
     - Izgaryam ot lyubov - vinovno prom®rmori toj.
     - I az. Tolkova te chakah! Po-b®rzo...
     Tya go pom®kna podire si prez nyakakvi studeni t®mni stai. Rumata izvadi
k®rpichkata  i  skrishom  izb®rsa  ustata  si. Sega hrumvaneto mu se struvashe
s®vsem  beznadezhdno.  Neobhodimo  e,  misleshe  si  toj. No malko li neshcha sa
neobhodimi...  Nyama da se ot®rvesh samo s razgovori. Sveti Mika, zashcho te tuk
v dvoreca  nikoga  ne  se  miyat? Ama che temperament. Pone da beshe doshel don
Reba...  Tya  go  vlacheshe  m®lchalivo,  uporito,  kakto mravkata vlachi m®rtva
g®senica.   CHuvstvuvajki  se  kato  posleden  idiot,  Rumata  ot  kurtoaziya
podhv®rli  nyakakva  glupost  za  b®rzite  kracheta i chervenite ustni, a dona
Okana  samo  leko  se kiskashe. Tya go nabl®ska v edin silno zatoplen budoar,
naistina  celiyat  okichen s kilimi, hv®rli se v®rhu ogromniya krevat, razperi
r®ce   i  kraka  v®rhu  v®zglavnicite  i  zapochna  da  gi  gleda  s  vlazhni
hiperastenichni  ochi.  Rumata stoeshe kato d®rvo. V budoara osezaemo mirisheshe
na d®rvenici.
     - Ti si prekrasen - proshepna tya. - Hajde, idvaj pri men. Tolkova d®lgo
te chakah!...
     Rumata  izv®rna  ochi,  povdigashe  mu se. Po liceto mu, g®delichkajki go
otvratitelno,  vzeha  da  se  stichat kapki pot. Ne moga, pomisli si toj. Po
dyavolite   cyalata   tazi  informaciya...  Lisica...  Majmuna...  No  tova  e
protivoestestveno,  mr®sno.  Po-dobre  mr®sotiya,  otkolkoto kr®v, no tova e
po-losho ot mr®sotiyata.
     - Zashcho  se  bavite,  blagorodni don? - s piskliv, trepereshch glas zavika
dona Okana. - Elate de, chakam!
     - Po d-dyavolite... - presipnalo kaza Rumata.
     Tya skochi i ticheshkom otide pri nego.
     - Kakvo stava s teb? Piyan li si?
     - Ne znaya - edva produma toj. - Zadushavam se.
     - Da donesat li legenche?
     - Kakvo legenche?
     - Nishcho,  nishcho...  SHCHe ti mine... - S raztreperani ot net®rpenie r®ce tya
zapochna  da  razkopchava  elecheto. - Ti si prekrasen... - zad®hano m®rmoreshe
tya. - No si plah kato novak. Ne bih dopusnala nikoga... . Tova e prekrasno,
k®lna se v sveta Bara!...
     Tryabvashe  da  ya hvane za r®cete. Toj ya gledashe otgore nadolu i vizhdashe
blestyashchite  i  razchorleni  kosi, kr®glite i goli ramena, posipani s topchici
pudra,  m®nichkite i cherveni ushi. Losho, pomisli si toj. Nishcho nyama da izleze.
ZHalko,  tya  sigurno  znae  neshcho...  Don Reba b®lnuva. Vodi ya na razpiti, tya
mnogo obicha razpitite... Ne moga...
     - E? - kaza tya razdrazneno.
     - Vashite  kilimi  sa  prekrasni  -  visoko kaza toj. - No tryabva da si
v®rvya.
     Otnachalo tya me razbra, sled tova liceto j se izkrivi.
     - Kak  smeesh? - proshepna tya, no toj veche napipa vratata s pleshkite si,
izskochi  v koridora i b®rzo izleze. Ot utre prestavam da se miya, pomisli si
taj. Tuk tryabva da b®desh nerez, a ne bog.
     - Skopec! - vikna tya podire mu. - Baba! Na kol shche te nabucha!...
     Rumata  otvori  nyakak®v prozorec i skochi v gradinata. Postoya malko pod
edno  d®rvo,  pogl®shchajki zhadno studeniya v®zduh. Posle se seti za idiotskoto
byalo  pero,  dr®pna  go,  yadosano  go smachka i go zahv®rli. Pashka s®shcho nishcho
nyamashe da napravi, pomisli si toj. Nikoj ne mozhe da go napravi. "Siguren li
si?"  -  "Da, siguren s®m". "Togava puknata para ne struvate!" - "No na men
mi  se  povdiga  ot tova neshcho!" - "Eksperiment®t ne se interesuva ot tvoite
prezhivyavaniya.  Kato ne mozhesh, ne se zalavyaj". - "Ne s®m zhivotno". - "Ako go
iziskva  Eksperiment®t, tryabva da stanesh zhivotno". - "Eksperiment®t ne mozhe
da  iska  takova  neshcho".  "Kakto  vizhdash,  mozhe".  - "A togava..." - "Kakvo
"togava"?"  Toj  ne  znaeshe  kakvo  togava.  "Togava... Togava... Dobre, shche
smyatame,  che  az  s®m  losh  istorik. - Toj svi ramene. - SHCHe se postaraem da
stanem po-dobri. SHCHe se nauchim da se prevr®shchame v svine..."
     Kogato se v®rna v k®shchi, beshe k®m polunoshch. Ne se s®bleche, samo razkopcha
tokite na prezramkata, prosna se na divana v gostnata i zaspa kato prebit.
     S®budiha go negoduvashchite vikove na Uno i edin dobrodushen basov rev:
     - V®lche takova, mahaj se, shche ti otk®sna uhoto!...
     - Kazva vi se, spi!...
     - Marsh, ne mi se motaj v krakata!...
     - Kazva vi se, ne e pozvoleno!
     Vratata  se  raztvori  i  v  gostnata nah®lta ogromniyat kato zvera Peh
baron  Pampa don Bau, chervenobuz, s beli z®bi, s shchr®knali napred mustaci, s
nakriveno  kadifeno kepe i s razkoshen cherven plashch, pod kojto l®shcheshe mednata
riznica. Sled nego se vlacheshe Uno, vkopchil se v desniya mu krachol.
     - Barone!  -  v®zlkikna  Rumata,  svalyajki  kraka  ot  divana.  -  Kak
popadnahte v grada, priyatelyu? Uno, ostavi barona na mira!
     - Strashno  zayadlivo  hlape  - boboteshe baron®t, kato se priblizhavashe s
raztvoreni  obyatiya. - SHCHe stane chovek. Kolko iskate za nego? Vprochem za tova
posle... Dajte da vi preg®rna!
     Preg®rnaha se. Ot barona l®hashe priyatno na prashen p®t, na konski pot i
na buket ot razni vina.
     - Vizhdam,  che  i  vie ste nap®lno trezven, priyatelyu - s ogorchenie kaza
toj. - Vprochem vie vinagi ste bili trezven. SHCHastlivec!
     - Sednete,  priyatelyu  -  kaza  Rumata.  -  Uno! Donesi ni estorsko, no
poveche!
     Baron®t vdigna ogromnata si dlan.
     - Nito kapka!
     - Nito kapka estorsko? Uno, ostavi estorskoto, donesi irukansko!
     - Izobshcho nikaki vina! - s m®ka kaza barok®t. - Ne piya.
     Rumata sedna.
     - Kakvo se e sluchilo! - raztrevozhen popita toj. - Da ne ste bolen?
     - Zdrav s®m kato bik. No tezi prokleti semejni sceni... Nak®so kazano,
skarah se s baronesata i eto me tuk.
     - Skarahte  se  s  baronesata?!  Vie?!  Stiga,  barone,  kakvi sa tezi
stranni shegi.
     - Predstavete si. V®rtya se kato v m®gla. Sto i dvadeset mili prepuskah
kato v m®gla!
     - Priyatelyu  - kaza Rumata. - Vednaga se kachvame na konete i zaminavame
za Bau.
     - No konyat mi oshche ne si e pochinal! - v®zrazi baron®t. - P®k i iskam da
ya nakazha!
     - Kogo?
     - Baronesata,  dyavol  go  vzel!  V  kraya na kraishchata m®zh li s®m ili ne
s®m?!  Bila nedovolna ot piyaniya Pampa, togava neka go vidi kak®v e trezven!
Po-dobre da si izgniya tuk ot vlagata, otkolkoto da se v®rna v zam®ka...
     Uno kaza nachumereno:
     - Kazhete mu da ne mi d®rpa ushite...
     - Marsh,  v®lche!  -  dobrodushno  proboboti  baron®t.  -  I donesi bira.
Izpotih si i tryabva da si navaksam izgubenata technost.
     Baron®t  navaksva  izgubenata  technost polovin chas i leko se oklyuma. V
intervalite  mezhdu  gl®tkite  toj  razpravi  na Rumata svoite nepriyatnosti.
Nyakolko  p®ti  izruga  "tezi piknici, s®sedite, koito se nauchiha da idvat v
zam®ka.  Dojdat  oshche sutrinta uzh na lov, a posle, dokato si otvorish ustata,
vsichki veche sa piyani i sekat mebelite. Pr®snat se po celiya zam®k, navsyak®de
capat,  obizhdat prislugata, osakatyavat kuchetata i davat otvratitelen primer
na  mladiya  baronet.  Posle te se razotidat po domovete si, a ti, piyan kato
p®n, ostavash sam, ochi s ochi s baronesata..."
     V kraya  na razkaza si baron®t s®vsem se razstroi i dori ponechi da iska
estorsko, no se sepna i kaza:
     - Rumata,  priyatelyu, da izlezem ottuk! Izbata vi e prekaleno bogata...
Da v®rvim nyak®de!
     - No k®de?
     - Nyama znachenie k®de. Mozhe i v "Siva radost"...
     - Hm... - kaza Rumata - Kakvo shche pravim v "Siva radost"?
     Baron®t pom®lcha izvestno vreme, kato ozhestocheno d®rpashe mustaka si.
     - Kak  kakvo? - kaza naj-posle. - CHudno mi e dori... SHCHe posedim, shche si
poprikazvame...
     - V "Siva radost"? - popita Rumata s®s s®mnenie.
     - Da.  Razbiram  vi  -  kaza baron®t. - Tava e uzhasno... No vse pak da
izlezem. Tuk prez cyaloto vreme se izkushavam da poiskam estorsko!...
     - Osedlajte  mi  konya  -  kaza  Rumata  i otide v kabineta da si vzeme
predavatelya.
     Sled  nyakolko  minuti  te  yazdeha  edin do drug po tyasnata, pot®nala v
neprogledna t®mnina ulichka. Baron®t se poozhivi malko i na visok glas vze da
razpravya  kak®v  gligan  bili  hvanali  s  hr®tkite  po-minaliya  den, kakvi
prekrasni  kachestva  imal  mladiyat  baronet,  za  chudoto v manastira "Sveti
Tuka",  k®deto otec-igumen®t bil rodil ot bedroto si momche s shest pr®sta...
Prez  tova  vreme  ne zabravyashe da se zabavlyava: ot vreme na vreme nadavashe
v®lchi voj, dyudyukashe i shibashe s kamshika po spusnatite kepenci.
     Kogato  nablizhiha  "Siva  radost",  baron®t  sprya  konya  i  d®lboko se
zamisli.  Rumata  chakashe.  Zam®rsenite  prozorci na pivnicata yarko sveteha,
konete na konevr®za prist®pvaha ot krak na krak, nachervosanite prostitutki,
nasyadali  edna  do druga na skamejkata pod prozoreca, lenivo si podhv®rlyaha
rugatni,  dvama  slugi  s  usilie  vkarvaha  prez shiroko raztvorenite vrati
ogromna b®chva, pokrita s petna ot selitra.
     Barn®t t®zhno kaza:
     - Sam...  Kato si pomislya, strashno mi stava - cyala noshch e pred mene i -
sam! I tya tam sama...
     - Ne  se  yadosvajte  tolkova,  priyatelyu  - kaza Rumata. - Nali s neya e
baronet®t, a s vas s®m az.
     - Tova  e  s®vsem drugo - kaza baron®t. - Nishcho ne razbirate, priyatelyu.
Vie ste prekaleno mlad i lekomislen... Sigurno dori vi pravi udovolstvie da
gledate tezi mr®snici...
     - Zashcho p®k ne? - v®zrazi mu Rumata, kato s lyubopitstvo gledashe barona.
- Spored mene, te sa mnogo priyatni momicheta...
     Baron®t poklati glava i sarkastichno se usmihna.
     - Na  onazi  tam,  koyato  stoi - kaza toj visoko, - zadnik®t j visi. A
onazi, koyato sega se cheshe, izobshcho nyama zadnik... Tova sa kravi, priyatelyu, v
naj-dobriya  sluchaj  -  kravi.  Spomnete  si  baronesata.  Kakvi r®ce, kakva
graciya... Kakva osanka, priyatelyu...
     - Da  -  s®glasi  se  Rumata.  -  Baronesata e prekrasna. Da se mahame
ottuk.
     - K®de?  -  t®zhno  kza  baron®t.  - I zashcho? - Na liceto mu izvedn®zh se
izpisa  reshitelnost.  -  Ne,  priyatelyu, nik®de nyama da mr®dna ottuk. A vie,
kakto  shchete.  -  Toj  zapochna  da sliza ot konya. -Makar che shche mi b®de mnogo
obidno, ako me ostavite tuk sam.
     - Razbira se, shche ostana s vas. - kaza Rumata. - No...
     - Nikakvo "no" - kaza baron®t.
     Te   podhv®rliha  povodite  na  dotichaliya  sluga,  gordo  minaha  kraj
prostitutkite  i vlyazoha v salona. Tuk ne mozheshe da se disha. Plam®chetata na
svetilnicite edva m®zhdukaha prez m®glata ot izpareniya kato v golyama i mnogo
mr®sna  banya.  Okolo  d®lgite  masi  pieha,  yadyaha,  k®lnyaha se, smeeha se,
placheha,  celuvaha  se  i peeha neprilichni pesni potni vojnici s razkopchani
mundiri,  morski skitnici s cvetni halati, zheni s edva prikriti g®rdi, sivi
shchurmovaci s bradvi mezhdu krakata, zanayatchii s izpok®sani dripi. Otlyavo prez
m®glata  se  vizhdashe  tezgyah®t,  k®deto  s®d®rzhatelyat,  sednal na specialno
v®zvishenie  sred  gramadnite  b®chvi,  r®kovodeshe  royaka  kradlivi  slugi, a
otdyasno  - yarkiyat pravo®g®lnik na vhoda k®m chistata polovina: za blagorodni
donove, uvazhavani t®rgovci i sivoto oficerstvo.
     - V  kraya  na  kraishchata zashcho p®k da ne si pijnem? - razdrazneno popita
baron  Pampa,  hvana  Rumata  za  r®kava  i zab®rza k®m tezgyaha prez tesniya
prohod mezhdu masite, drashchejki g®rbovete na sednalite s shipovete na poyasnata
garnitura  na  riznicata  si.  Pri tezgyaha izm®kna ot r®cete na sobstvenika
obemist  cherpak,  s kojto toj razlivashe vino v chashite, m®lchalivo go presushi
do d®no i s®obshchi, che sega vsichko e propadnalo i ne ostava nishcho drugo, osven
hubavichko  da  se  poveselyat.  Posle  se ob®rna k®m stopanina i gr®moglasno
popita  ima  li v zavedenieto myasto, k®deto blagorodnicite mogat prilichno i
skromno  da  prekarat  vremeto  si,  bez  da se stesnyavat ot s®sedstvoto na
vsyakakva  izmet,  razni  goltaci i kradci. Sobstvenk®t go uveri, che t®kmo v
tova zavedenie ima takova myasto.
     - Otlichno!  - t®rzhestveno kaza barok®t i hv®rli na sobstvenika nyakolko
zh®ltici.  -  Donesete  na  men  i  na  tozi don vsichko naj-hubavo i neka ni
prisluzhva ne nyakoya ligla i st®rchiopashka, a pochtena v®zrastna zhena.
     Sobstvenik®t  lichno  pridruzhi blagorodnite donove do chistata polovina.
Tuk  imashe  malko  hora.  V  ediniya  ®g®l  mrachno se veseleshe kompaniya sivi
oficeri  -  chetirima  lejtenanti  s  tesni  mundircheta  i  dvama kapitani s
otlichitelnite  znaci  na ministerstvoto za zashchita na koronata. Do prozoreca
pred  golyama kana s tyasno g®rlo skuchaeha dvama mladi aristokrati s vkisnati
fizionomii  na  krajno  razocharovani hora. Blizo do tyah se byaha razpolozhili
grupa obedneli donove s protriti yaki i zak®rpeni plashchove. Te pieha na malki
gl®tki bira i chas po chas oglezhdaha pomeshchenieto s alchni pogledi.
     Baron®t  se  sgromolyasa  na  svobodnata  masa,  pogledna pod vezhdi k®m
sivite  oficeri  i  prom®rmori:  "Obache  i tuk ne e bez izmet..." No v tozi
moment  edna  edra  lelichka  s  prestilka  donese p®rvoto. Baron®t izkryaka,
izm®kna  ot  poyasa  kinzhala si i zapochna da se veseli. Toj m®lchalivo lapashe
solidnite  parcheta  elensko,  kupishchata  marinovani  midi, planini ot morski
raci,  chinii  s®s salati i majonezi i gi zalivashe s vodopadi ot vino, bira,
kvas  i vino, smeseno s bira i medovina. Obednelite donove po edin po dvama
vzeha  da  se  prehv®rlyat  na negovata masa i baron®t gi posreshchashe s yunashko
mahvane na r®ka i urigvane.
     Izvedn®zh  toj  prestana  da  yade,  vtrenchi  v  Rumata  okokoreni ochi i
proboboti s grub glas:
     - Az  otdavna  ne s®m bil v Arkanar, priyatelyu! I shche vi kazha chestno, che
tuk neshcho ne mi haresva.
     - Kakvo tochno, barone? - s interes popita Rumata, kato oglozgvashe edno
pileshko krilo.
     Po licata na bednite donove se izpisa pochtitelno vnimanie.
     - Kazhete  mi,  priyatelyu!  - reche baron®t, kato iztrivashe izcapanite si
r®ce  s  kraya  na plashcha. - Kazhete, blagorodni donove! Otkoga v stolicata na
negovo velichestvo nashiya kral potomcite na naj-starite rodove v Imperiyata ne
mogat krachka da napravyat, bez da se sbl®skat s razni tam bakali i kasapi.
     Bednite  donove  se  spogledaha i vzeha da se otdr®pvat. Rumata hv®rli
pogled  v  ®g®la,  k®deto  sedyaha  sivite. Sivite byaha prestanali da piyat i
gledaha barona.
     - SHCHe  vi  kazha  kakva  e  rabotata, blagorodni donove - prod®lzhi baron
Pampa.  -  Vsichko  tova  stava, zashchoto vie tuk ste se uplashili. T®rpite gi,
zashchoto se strahuvate. Ti naprimer se strahuvash! - izvika toj i se vtorachi v
naj-blizkiya  beden  don. Don®t se om®rlushi i se otdalechi s bleda usmivka. -
Strahlivci! - kresna baron®t. Mustacite mu shchr®knaha.
     No  ot  bednite  donove  nyamashe  golyama polza. Te yavno ne iskaha da se
biyat, iskaha da si pijnat i da si hapnat.
     Togava  baron®t  premetna krak prez pejkata, zasuka desniya si mustak i
vperil pogled v ®g®la, k®deto sedyaha sivite oficeri, zayavi:
     - Az p®k ot nishcho ne se boya! Biya sivata paplach, shchom mi padne.
     - Kakvo  pleshchi  tazi  b®chva?  -  s  visok glas popita siviyat kapitan s
prod®lgovato lice.
     Baron®t dovolen se usmihna. S tryas®k se izm®kna ot masata i se kachi na
pejkata. Rumata, vdignal vezhdi, se zalovi s vtoroto krilce.
     - Ej  vie,  sivi  tipove!  -  razvika  se baron®t, nap®vajki se, syakash
oficerite  byaha  na  kilomet®r ot nego. - Da znaete, che predi tri dni baron
Pampa don Bau tegli hubav perdah na vashite. Razbirate li, priyatelyu - ob®rna
se  toj  k®m  Rumata,  -  piehme  si  s otec Kabani vecherta u nas v zam®ka.
Izvedn®zh  ticha  moyat  konyar  i  mi  s®obshchava,  che edna shajka sivi razrushava
kr®chmata   "Zlatnata   podkova".   Moyata  kr®chma,  na  moyata  rodova  zemya.
Komanduvam:  "Na  konete!..."  -  i  pravo tam. K®lna se v shporata si, cyala
shajka  byaha tam, dvajset dushi! Zalovili nyakakvi trima dushi i se napili kato
svine...  Tezi  bakali  dori  ne  umeyat  da piyat... i zapochnali da perdashat
vsichki  i  vsichko  da chupyat. Sgrabchih ednogo za krakata i majtap®t zapochna!
Gonih  gi  chak  do "Tezhkite mechove"... Nyama da povyarvate, priyatelyu, kr®v do
kolyano imashe i kolko bradvi ostanaha...
     Tuk razkaz®t na barona beshe prek®snat. Kapitan®t s prod®lgovatoto lice
zamahna  i  tezhkiyat  metalen  nozh izdr®ncha v nagr®dnata plocha na baronskata
riznica.
     - Otkoga  chakam  -  kaza baron®t i izm®kna ot nozhicata gramadniya nozh s
dve dr®zhki.
     S neochakvana  p®rgavina toj skochi na poda, blestyashchata ploskost na mecha
razseche  v®zduha i preryaza tavanskata greda. Baron®t izruga. Tavan®t uvisna
i po glavite se posipa prah.
     Vsichki  skochiha  na  kraka.  Bednite  donove se otdr®pnaha do stenite.
Mladite  aristokrati se pokateriha na masata, za da vizhdat po-dobre. Sivite
nasochiha  sabi  napred,  narediha se v polukr®g i s®s sitni krachki tr®gnaha
k®m  barona.  Samo  Rumata  prod®lzhavashe da sedi i si praveshe smetka ot koya
strana na barona mozhe da stane, za da ne go zakachi mech®t.
     SHirokoto  ostrie  zloveshcho  s®skashe  i  opisvashe  blestyashchi  kr®gove nad
glavata  na  barona.  Baron®t smajvashe v®obrazhenieto. Prilichashe donyak®de na
tovaren helikopter, chiyato perka se v®rti na prazen hod.
     Sivite  go zaobikoliha ot tri strani, no byaha prinudeni da sprat. Edin
ot  tyah  nespoluchlivo  zastana  s  gr®b k®m Rumata, Rumata se presegna prez
masata, sgrabchi go za yakata, povali go po gr®b v®rhu s®dovete s ostat®ci ot
yadeneto i go perna s®s sablen udar pod uhoto. Siviyat zatvori ochi i zatihna.
Baron®t podvikna:
     - Zakolete go, blagorodni Rumata, a az shche dov®rsha ostanalite!
     SHCHe gi izbie vsichkite, s neudovolstvie si pomisli Rumata.
     - Slushajte - kaza toj na sivite. - Da ne si razvalyame vzaimno veselata
noshch. Nyama da izd®rzhite sreshchu nas. Hv®rlete or®zhieto i se mahajte ottuk.
     - Kak  ne  - s®rdito v®zrazi baron®t. - Iskam da se biya! Neka se biyat!
Bijte se de, dyavol da vi vzeme!
     S tezi  dumi  toj  tr®gna  k®m sivite, kato vse po-b®rzo v®rteshe mecha.
Sivite  otst®pvaha,  silno prebledneli. Te sigurno nikoga prez zhivota si ne
byaha vizhdali tovaren helikopter. Rumata skochi prez masata.
     - CHakajte,  priyatelyu  -  kaza toj. - Nyama za kakvo da se karame s tezi
hora. Na vas ne vi haresva tyahnoto pris®stvie, nali? Te shche si otidat.
     - Bez  or®zhie nyama da si otidem - mrachno zayavi edin ot lejtenantite. -
SHCHe zagazim. Az s®m ot patrula.
     - Dyavol vi vzel, v®rvete si s or®zhieto - razreshi im Rumata. - Sabite v
nozhnicite,  r®ce na tila i minavajte edin po edin. I bez podlosti. Kokalite
shche vi strosha.
     - No kak shche izlezem? - s®rdito popita kapitan®t s d®lgoto lice. - Tozi
don ni pregrazhda p®tya!
     - I shche go pregrazhdam - zainati se baron®t.
     Mladite aristokrati podigravatelno se zasmyaha.
     - Dobre  togava - kaza Rumata. - Az shche d®rzha baroka, a vie protichajte,
no po-b®rzo - ne moga d®lgo da go d®rzha! Ej tam, na vratite, mahnete se!...
Barone  -  kaza toj kato obg®rna Pampa prez ogromniya kr®st. - Struva mi se,
priyatelyu,   che   zabravihte   edno  vazhno  obstoyatelstvo.  Vashite  dedi  sa
upotrebyavali  tozi  slaven mech samo za blagoroden boj, zashchoto e kazano: "Ne
vadi mech v pivnica".
     Baron®t prod®lzhavashe da v®rti mecha, no na liceto mu se poyavi neshcho kato
mis®l.
     - Ami az nyamam drug mech - nereshitelno kaza toj.
     - Tolkova po-dobre!... - mnogoznachitelno kaza Rumata.
     - Taka li mislite? - Baron®t vse oshche se kolebaeshe.
     - Vie znaete po-dobre ot mene!...
     - Da - kaza baron®t. - Prav ste. - Toj pogledna nagore, k®m r®kata si,
koyato  byasno  v®rteshe  mecha.  - Nyama da povyarvate, sk®pi Rumata, no moga da
izd®rzha  taka  tri-chetiri chasa i da ne se umorya... Ah, zashcho sega ne me vidi
tya?
     - Az shche j razkazha - obeshcha mu Rumata.
     Baron®t  v®zd®hna  i svali mecha. Sivite pobyagnaha sgusheni pokraj nego.
Baron®t gi izprati s pogled.
     - Ne  znaya,  ne  znaya...  -  nereshitelno  kaza  toj.  - Kakvo smyatate,
pravilno li post®pih, kato ne gi izpratih s ritnici po zadnicite?
     - S®vsem pravilno - uveri go Rumata.
     - Dobre  togava - kaza baron®t, kato p®hashe mecha v nozhnicata. - SHCHom ne
uspyahme da se pobiem, sega veche imame pravo m®nichko da si pijnem i hapnem.
     Toj  hvana  za  krakata  i  sm®kna  ot  masata  siviya lejtenant, kojto
prod®lzhavashe da lezhi v bezs®znanie i s®s zvuchen glas grakna:
     - Ej, stopanke! Vino i yadene!
     Mladite aristokrati se priblizhiha i uchtivo go pozdraviha s pobedata:
     - Drebna  rabota,  drebna  rabota - dobrodushno kaza baron®t. - SHestima
dr®glivi  babaiti,  strahlivi  kato  vsichki  bakali.  V  "Zlatnata podkova"
pr®snah  dvajsetina takiva... Golyam k®smet imah - ob®rna se toj k®m Rumata,
- che  togava ne si noseh bojniya mech. Mozheh da se zaplesna i da go izvadya. I
makar "Zlatnata podkova" da ne e zavedenie, a samo kr®chma...
     - Nyakoi tochno taka kazvat - reche Rumata. - "Ne vadi mech v kr®chma".
     Stopankata  donese  novi  chinii  s  meso  i  novi kani s vino. Baron®t
zapretna r®kavi i se zalovi za rabota.
     - Koi  byaha  onezi  trima  plennici,  koito  osvobodihte  v  "Zlatnata
podkova"? - popita Rumata.
     - Da  s®m osvobodil li? - Baron®t sprya da d®vche i vtrencheno pogledna v
Rumata.  - No, blagorodni pritelyu, az veroyatno ne s®m se izrazil dostat®chno
tochno.  Nikogo  ne s®m osvobozhdaval. Te byaha arestuvani, a tova si e rabota
na  d®rzhavata...  Otk®de  nak®de  shche vzema da gi osvobozhdavam? Nyakak®v don,
veroyatno  golyam  strahlivec,  edin starec knizhnik i slugata mu... - Toj svi
ramene.
     - Da, razbira se - t®zhno kaza Rumata.
     Baron®t izvedn®zh pochervenya i strashno okokori ochi.
     - Kakvo?! Pak li?! - revna toj.
     Rumata  se  ob®rna.  Na vratata stoeshe don Ripat. Baron®t se razm®rda,
vze da s®barya skamejki i chinii. Don Ripat mnogoznachitelno pogledna Rumata v
ochite i izleze.
     - Molya  da  me  izvinite,  barone  -  kaza  Rumata  i stana. - Kralska
sluzhba...
     - A...  -  razocharovano  reche baron®t. - S®chuvstvuvam vi... Za nishcho na
sveta ne bih se hvanal na sluzhba!
     Don Ripat chakashe zad samata vrata.
     - Kakvo novo? - popita Rumata.
     - Predi dva chasa - seriozno s®obshchi don Ripat - po zapoved na minist®ra
na zashchitata don Reba arestuvah i otvedoh v®v Veselata kula dona Okana.
     - Da - kaza Rumata.
     - Oficialno  beshe  obvinena  v  shpionazh. No... - Don Ripat se zap®na i
navede ochi. - Mislya... Struva mi se...
     - Razbiram - kaza Rumata.
     Don Ripat vdigna k®m nego vinovni ochi.
     - Byah bezsilen... - zapochna toj.
     - Tova ne e vasha rabota - presipnalo kaza Rumata.
     Ochite  na  don Ripat otnovo stanaha olovni. Rumata mu kimna i se v®rna
na masata. Baron®t dov®rshvashe chiniyata s p®lneni sepni.
     - Estorsko!  - kaza Rumata. - I da donesat oshche! - Toj se izkashlya. - SHCHe
se veselim. Dyavol da go vzeme, shche se veselim.
     ...  Kogato  Rumata  dojde  na  sebe si, otkri, che se namira sred edno
obshirno  prazno  myasto.  Razs®mvashe  se, daleche nyak®de s presipnali glasove
kukurigaha  petli chasomeri. Gracheha vrani, koito na ogromno yato kr®zhaha nad
nyakakva  nepriyatna  kupchina  nablizo,  mirisheshe na vlaga i gnilo. M®glata v
glavata mu b®rzo se razpr®skvashe i otnovo se vr®shchashe poznatoto s®stoyanie na
pronizitelna  bistrota  i  yasnota  na  v®zpriyatiyata, na ezika mu priyatno se
topeshe  mentovata  gorchilka.  Sm®dyaha  go  silno  pr®stite na dyasnata r®ka.
Rumata priblizhi do ochite si stisnatiya yumruk. Kozhata na stavite beshe odrana,
a v  yumruka si stiskashe prazna ampula ot kasparamid, mog®shcho sredstvo protiv
alkoholno   otravyane,   s   koeto   Zemyata   ot   predpazlivost  snabdyavashe
razuznavachite  si  na  izostanalite  planeti. Izglezhda chak tuk, na praznoto
myasto,  predi  okonchatelno da izpadne v svinsko s®stoyanie, toj nes®znatelno
pochti instinktivno beshe izlyal v ustata si cyaloto s®d®rzhanie na ampulata.
     Mestnostta  mu  beshe  poznata  - tochno pred nego se cherneeshe kulata na
izgoryalata  observatoriya,  a  po-vlyavo  v polumraka se myarkaha t®nkite kato
minareta strazhavi kuli na kralskiya dvorec. Rumata poe d®lboko vlazhen studen
v®zduh i si tr®gna k®m k®shchi.
     Baron  Pampa  se  poveseli tazi noshch slavno. Pridruzhen ot grupata bedni
donove,  koito  b®rzo gubeha choveshkiya si oblik, toj napravi gigantsko turne
iz  arkanarokite  kr®chmi,  propi  vsichko,  dori  razkoshniya si poyas, unishchozhi
neveroyatno  kolichestvo  alkohol  i  mezeta, p®tem predizvika naj-malko osem
poboya.  V®v vseki sluchaj Rumata mozha da si spomni yasno osem boya, v koito se
beshe  namesil,  da razt®rvava bieshchite se i da ne dopusne da stane ubijstvo.
Ot   tazi   m®gla   izlizaha   tu  hishchni  mucuni  s  nozhove  v  z®bite,  tu
glupavo-t®zhnoto lice na posledniya beden don, kogoto baron Pampa se opita da
prodade  v  robstvo na pristanishcheto, tu razyareniyat d®lgokos irukanec, kojto
zlobno nastoyavashe blagorodnite donove da mu v®rnat konete.
     P®rvonachalno  toj  prod®lzhavashe da si b®de razuznavach. Pieshe naravno s
barona:  irukansko,  estorsko,  soansko,  arkanarsko,  no  pred  vsyaka nova
por®chka  vino  kradeshkom  slagashe pod ezika si tabletka kasparamid. Toj oshche
zapazvashe sposobnostta si da razs®zhdava i po navik otbelyazvashe strupvaniyata
na sivi patruli po presechkite i pri mostovete, post®t ot konnici varvari na
soanskoto  shose,  k®deto baron®t sigurno shcheshe da b®de zastrelyan, ako Rumata
ne  znaeshe  narechieto  na varvarite. Toj yasno pomneshe kolko go beshe uchudila
mis®lta,  che nepodvizhnite redici ot stranni vojnici s d®lgi cherni plashchove s
kachulki,  stroeni pred Patriotichnoto uchilishche, sa manastirska druzhina. Kakvo
t®rsi tuk c®rkvata - pomisli si toj togava. - Otkoga c®rkvata v Arkanar vze
da se mesi v svetskite raboti?
     Toj se napivashe bavno, no vse pak se napi nyakak si izvedn®zh, s®s skok;
i kogato  v  edin  moment na proyasnyavane vidya pred sebe si razryazana d®bova
masa  v s®vsem nepoznata staya, goliya mech v r®cete si i r®koplyaskashchite bedni
donove  naokolo,  izvedn®zh  mu se myarna mis®lta, che e vreme da si v®rvi. No
beshe  k®sno.  Beshe  go  zavladyala  v®lna ot byas i otvratitelna, nepristojna
radost,  che  se  e osvobodil ot vsichko choveshko. Toj prod®lzhavashe da si b®de
zhitel na Zemyata, razuznavach, naslednik na plamenni i zhelezni hora, koito ne
shchadyaha  sebe  si i ne shchadyaha nikogo v imeto na velikata cel. Toj ne mozha da
stane  Rumata  Estorskn,  pl®t  ot  pl®tta na dvadeset pokoleniya vojnstveni
pradedi,  proslaveni  s  grabezh i piyanstvo. No ne beshe veche komunar. Nyamashe
veche  zad®lzheniya pred Eksperimenta. Zanimavaha go samo zad®lzheniyata mu pred
samiya  sebe  si.  Toj  veche nyamashe s®mneniya. Vsichko mu beshe yasno, absolyutno
vsichko.  Tochno znaeshe koj e vinoven za vsichko i znaeshe tochno kakvo iska: da
seche  nalyavo  i  nadyasno,  da pali, da hv®rlya po st®palata na dvoreca v®rhu
kopiyata i vilite na revyashchata t®lpa...
     Rumata  trepna  i  izm®kna  mechovete  ot  nozhnicite.  Ostrietata  byaha
nashch®rbeni,  no  chisti.  Pomneshe,  che beshe se bil s nyakogo, no s kogo? I kak
beshe sv®rshil boyat?...
     ...  Propiha  konete. Bednite donove izcheznaha nyak®de. Rumata - i tova
pomneshe  - dovleche barona v k®shchi. Pampa don Bau beshe bod®r, nap®lno trezven
i gotov  da  prod®lzhi veselbata - samo deto ne mozheshe da se d®rzhi na kraka.
Osven  tova,  koj znae zashcho, toj smyatashe, che toku-shcho se e razdelil s milata
baronesa  i sega e na pohod sreshchu svoya star vrag baron Kaska. ("Predstavete
si,  priyatelyu,  tozi  negodnik rodil ot bedroto si hlape s shest pr®sta i go
kr®stil  Pampa...")  "Sl®nceto  zalyazva  -  zayavi  toj,  gledajki  goblena,
izobrazyavashch  izgreva  na  sl®nceto.  -  Bihme  mogli  cyala  noshch  da gulyaem,
blagorodni  donove,  no bojnite podvizi iskat s®n. Nito kapka vino po vreme
na pohod. Osven tova baronesata shche se s®rdi."
     Kakvo? Leglo li? Nasheto leglo e chul®t na bojniya kon. I kato kaza tova,
sm®kna  ot  stenata zlopoluchniya goblen, zavi se s nego prezglava i s tryas®k
se  stovari v ®g®la pod svetilnika. Rumata naredi na Uno da slozhi do barona
kofa s razsol i kache s kiseli krastavichki. Liceto na hlapeto beshe s®rdito i
s®nlivo.  "Ama  ste  se  natryaskali  -  m®rmoreshe to. - Ochite sa vi stanali
raznogledi..."  -  "M®lchi  glupak"  -  kaza mu togava Rumata... Posle stana
neshcho.  Neshcho  mnogo  losho,  koeto  go nakara da byaga prez celiya grad do tozi
pushchinak. Neshcho mnogo, mnogo losho, neprostimo, sramno...
     Spomni  si  go,  kogato  veche  nablizhavashe doma si i shchom si go spomni,
sprya.
     Toj bl®sna Uno nastrana i se izkachi po st®lbite, otvori shiroko vratata
i nah®lta  pri  neya kato gospodar i v svetlinata na kandiloto vidya byaloto j
lice, golemite j ochi, izp®lneni s uzhas i otvrashchenie, i v tezi ochi vidya sebe
si  -  zalitashch,  s  uvisnala vlazhna usta, s ozhuleni yumruci, s mr®sni drehi,
nahalen  i  pod®l prostak s®s sinya kr®v. I tozi pogled go bl®sna nazad, k®m
st®lbishcheto,  nadolu,  k®m  antreto, nav®n, na t®mnata ulica i vse po-dalech,
po-dalech, po-dalech, kolkoto se mozhe po-dalech...
     S®s stisnati z®bi i chuvstvuvajki, che v®tre v nego vsichko e izstinalo i
se e vledenilo, toj polekichka otvori vratata i na pr®sti vleze v antreto. V
®g®la,  kato  gigantsko morsko mlekopitaeshcho, mirno speshe i puhteshe baron®t.
"Koj  tam?  - vikna Uno, kojto dremeshe na skamejkata s arbalet na kolenata.
"Tiho  -  shepneshkom kaza Rumata. - Hajde v kuhnyata. Daj b®chva s voda, ocet,
chista k®rpa, b®rzo!"
     Toj d®lgo, yarostno i s ryadka naslada se obliva s voda i se tri s ocet,
sm®kvajki ot sebe si noshchnata mr®sotiya. Za razlika ot drug p®t Uno m®lchalivo
shetashe  okolo  nego.  I edva sled tova, kogato pomagashe na dona da zakopchae
idiotskite lilavi pantaloni s toki otzad, nav®seno mu s®obshchi:
     - Noshches,  sled  kato  ofejkahte, Kira sliza i pita idval li si e don®t
ili  ne,  izglezhda  e  smetnala,  che  j se e pris®nilo. Kazah j, che otkakto
vecherta ste otishli na karaul, ne ste se vr®shchali...
     Rumata se izv®rna i tezhko v®zd®hna. Ne mu stana po-leko. Po-losho dori.
     -...  A  az  cyala  noshch  sedyah s arbaleta nad barona, strah me beshe, che
kakto si e piyan, shche reche da se kachi gore.
     - Blagodarya ti, malkiya - s usilie kaza Rumata.
     Navleche  si  obuvkite,  izleze  v  antreto,  postoya malko pred t®mnoto
metalno ogledalo. Kaspiramid®t dejstvuvashe idealno. V ogledaloto se vizhdashe
edin fin, blagoroden don s malko ud®lzheno sled umoritelnoto noshchno dezhurstvo
lice,  no s®vsem blagoprilichie. Vlazhnite kosi, prihvanati ot zlatniya obr®ch,
plavno  i krasivo padaha ot dvete strani na liceto. Rumata mashinalno opravi
obektiva nad vezhdite si. Hubavi sceni sa nablyudavali dnes ot Zemyata, mrachno
si pomisli toj.
     Po  tova  vreme  se  beshe  razs®mnalo. Prez prashnite prozorci nadnikna
sl®nceto.  Zatrakaha kepenci. V®n si podvikvaha s®nlivi glasove. "Spahte li
dobre,  brat  Kiris?"  -  "Blagodarenie na boga, spokojno, brat Tika. Slava
bogu,  noshchta  mina."  - "A p®k nyakoj iskashe da vleze u nas prez prozorcite.
Kazvat, che blagorodniyat don Rumata gulyal prez noshchta." - "Govori se, che imal
gost". - "Ami tova sega gulyaj li e? Pomnya, po vremeto na mladiya kral vedn®zh
taka  gulyaha,  che ne vidyaha koga izgoriha polovina grad." - "Da vi kazha az,
brat  Tika. Da blagodarim na boga, che imame za s®sed tak®v don. Vedn®zh prez
godinata gulyae, p®k i to ni se vizhda mnogo..."
     Rumata  se  izkachi  gore,  pochuka  i  vleze  v kabineta. Kira sedeshe v
kresloto  kakto  vchera.  Tya  vdigna ochi i s®s strah i trevoga go pogledna v
liceto.
     - Dobro  utro,  m®nichka  moya  -  kaza  toj, otide pri neya, celuna ya po
r®cete i sedna v kresloto sreshchu neya.
     Tya prod®lzhavashe da go gleda izpitatelno, sled tova popita:
     - Umori li se?
     - Da, m®nichko. I tryabva pak da v®rvya.
     - Da ti prigotvya li neshcho?
     - Blagodarya, ne tryabva. Uno shche mi prigotvi. Samo yakichkata mi napr®skaj
s parfyum.
     Rumata  chuvstvuvashe,  che mezhdu tyah zapochva da se izdiga stena ot l®zha.
Otnachalo  t®nichka, sled tova vse po-debela i po-yaka. Za cyal zhivot, t®zhno si
pomisli  toj.  Pritvoril  ochi,  toj  sedeshe,  a tya pr®skashe s razni parfyumi
shirokata mu yaka, buzite, cheloto, kosite. Posle tya kaza:
     - Dori nyama da me popitash kak s®m spala.
     - Kak, milichkata mi?
     - S®nuvah s®n. Razbirash li, strashen s®n, mnogo strashen s®n.
     Stenata stana debela kato krepostna.
     - Na  novo  myasto vinagi e taka - kaza Rumata falshivo. - P®k sigurno i
baron®t e vdigal golyam shum dolu.
     - Da por®cham li zakuska? - popita tya.
     - Por®chaj.
     - Ami kakvo vino obichash sutrin?
     Rumata otvori ochi.
     - Por®chaj voda - kaza toj. - Sutrin ne piya.
     Tya  izleze  i  toj  chu kak s®s spokoen zv®nliv glas razgovaryashe s Uno.
Posle  se  v®rna  i  sedna  na  oblegalkata  na kresloto mu i zapochna da mu
razkazva s®nya si, a toj ya slushashe, vdigashe vezhdi i useshchashe, che ot minuta na
minuta  stenata  stava  vse  po-debela i po-nepoklatima i che tya zavinagi go
otdelya  ot  edinstveniya  chovek,  kojto  naistina mu beshe sk®p v tozi grozen
svyat. I togava toj s vsichka sila udari s cyaloto si tyalo stenata.
     - Kira - kaza toj. - Tova ne beshe s®n.
     I nishcho osobeno ne se sluchi.
     - Bedniyat mi - kaza Kira. - Pochakaj, sega shche ti donesa razsol...




     S®vsem   do   skoro  dvorec®t  na  arkanarskite  krale  beshe  edin  ot
naj-prosvetenite  v  Imperiyata.  Pri dvoreca imashe ucheni, povecheto, razbira
se,  sharlatani,  no  imashe  i takiva kato Bagir Kisenski, kojto beshe otkril
sferichnostta  na  planetata;  pridvorniyat  znahar  Tata, kojto beshe izkazal
genialnoto predpolozhenie, che epidemiite se poyavyavat ot drebni, nezabelizhimi
za  choveshkoto  oko  chervei,  raznasyani ot vyat®ra i vodata; alhimik®t Sinda,
kojto  podobno  na vsichki alhimici t®rseshe nachin za prevr®shchane na glinata v
zlato,  a  beshe  otkril  zakona za zapazvane na veshchestvoto. Pri arkanarskiya
dvor imashe i poeti, povecheto blyudolizci i laskateli, no imashe i takiva kato
Pepin  Slavniyat,  avtor na istoricheskata tragediya "Pohod®t na sever"; Curen
Pravdiviyat,  napisal  nad  petstotin baladi i soneti, na koito narod®t beshe
s®chinil  muzika;  taka s®shcho i Gur S®chinitelyat, s®zdal p®rviya v istoriyata na
imperiyata  svetski  roman - t®zhna istoriya na edin princ, kojto obiknal edna
prekrasna  varvarka.  V  dvoreca  imashe  i  velikolepni artisti, tanc'ori i
pevci.  Znameniti hudozhnici pokrivaha stenite s nepomr®kvashchi freski, slavni
skulptori  ukrasyavaha dvorcovite parkove s®s svoite tvoreniya. Ne mozhe da se
kazhe,  che  arkanarskite krale byaha priv®rzhenici na prosvetata ili poznavachi
na  izkustvata.  Tova  prosto  se  smyatashe  za prilichno kato ceremoniyata na
utrinnoto   oblichane   ili  velichestvenite  gvardejci  pred  glavniya  vhod.
Aristokratichnata  t®rpimost  stigashe ponyakoga dotam, che nyakoi ucheni i poeti
stavaha  vazhni vintcheta v d®rzhavniya aparat. Naprimer samo predi polovin vek
ucheniyat  alhimik  Botsa zaemashe sega premahnatiya kato nenuzhen post minist®r
na  podzemnite  bogatstva.  Toj  otkri nyakolko rudnika i proslavi Arkanar s
nyakolko  chudesni  splavi,  chiyato  tajna  otnese v groba si. A Pepin Slavniya
s®vsem  doskoro r®kovodeshe prosvetata v d®rzhavata, dokato ministerstvoto na
istoriyata  i literaturata, oglavyavano ot nego, ne beshe smetnato za vredno i
razlagashcho umovete.
     Razbira  se,  i predi se sluchvashe nyakoj hudozhnik ili uchen, neugoden na
kralskata favoritka, t®pa i sladostrastna osoba, da b®de prodaden v chuzhbina
ili  otroven s arsenik, no edva sega don Reba se zalovi s tazi rabota kakto
tryabva. Prez godinite, otkakto zaemashe posta na vsesilen minist®r za zashchita
na  koronata,  toj  napravi  sred  horata  na  arkanarskata  kultura takiva
opustosheniya,   che  predizvika  nedovolstvoto  dori  sred  nyakoi  blagorodni
velmozhi,  koito  zayavyavaha,  che  dvorec®t  e stanal skuchen i che po vreme na
balovete ne mozhe da se chue nishcho drugo osven glupavi klyuki.
     Bagir  Kisenski  beshe  obvinen  v  ludost,  koeto granicheshe s d®rzhavno
prest®plenie,  i  hv®rlen  v t®mnica. Rumata edva go spasi i go prehv®rli v
metropoliyata.  Negovata  observatoriya  izgorya,  a  ocelelite  mu uchenici se
razbyagaha  koj nak®deto vidi. Pridvorniyat znahar Tata zaedno s petima drugi
pridvorni  znahari izvedn®zh se okaza otrovitel, kojto po vnushenie na hercog
Irukanski  uzh  zagovornichil  protiv  lichnostta na kralya, pri iztezaniyata si
beshe  priznal  vsichko i beshe obesen na Kralskiya ploshchad. Rumata napravi opit
da  go  spasi,  razdade  trideset  kilograma  zlato,  izgubi  chetiri agenta
(blagorodni donove, koito ne znaeha kakvo v®rshat), za malko ne beshe zaloven
i toj,  beshe  ranen  pri  opita da izm®kne na sila os®denite, no ne mozha da
napravi  nishcho. Tova beshe p®rvoto mu porazhenie, sled koeto razbra naj-posle,
che  don  Reba ne e sluchajna figura. Kogato sled edna sedmica nauchi, che imat
namerenie  da  obvinyat  alhimika  Sinda, che bil skril ot haznata tajnata na
filosofskiya  kam®k,  Rumata,  razyaren  ot porazhenieto si, napravi v doma na
alhimika  zasada  i  maskiral  liceto  si  s  cherna  k®rpa,  sam  obezor®zhi
shchurmovacite,  doshli  za alhimika, nahv®rlya gi v®rzani v mazeto i oshche s®shchata
noshch  izprati  i bez tova nishcho nerazbraliya Sinda v predelite na Soan, k®deto
toj  samo  vdigna  ramena  i  prod®lzhi  da  t®rsi  filosofskiya  kam®k,  pod
nablyudenieto  na  don Kondor. Poet®t Pepin Slavniya izvedn®zh se podstriga za
monah  i  se  ottegli v edin uedinen manastir. Curen Pravdiviya, izoblichen v
prest®pna dvusmislenost i koketirane s vkusovete na nizshite s®sloviya, lishen
ot  chest  i  imushchestvo,  se  opita  da spori, cheteshe po kr®chmite, sega veche
otkrito,  razrushitelni baladi, dva p®ti beshe prebit ot patriotichni lichnosti
i edva  togava  se  s®glasi s ubezhdavaniyata na svoya golyam priyatel i cenitel
don   Rumata   i  zamina  za  metropoliyata.  Rumata  go  zapomni  zavinagi:
sinkavobled  ot  piyanstvo, stoi, vkopchil t®nkite si r®ce v debelite korabni
v®zheta,  na  palubata  na  zaminavashchiya  korab  i s®s zv®nliv, mladezhki glas
deklamira visoko svoya proshchalen sonet: "Kato list uvehnal pada mi v dushata".
SHCHo  se  otnasya do Gur S®chinitelya, sled edin razgovor v kabineta na don Reba
toj  beshe  razbral, che arkanarskiyat princ ne e mozhal da obikne edna zhena ot
vrazheski  rod,  sam  beshe  hv®rlyal  na Kralskiya ploshchad knigite si v og®nya i
sega,  preg®rben,  s  m®rtveshko lice, kogato kralyat se poyaveshe, stoeshe sred
t®lpata  ot pridvorni i pri edva dolovimiya zhest na don Reba izlizashe napred
i cheteshe   ultrapatriotichni   stihove,  koito  navyavaha  t®ga  i  prozyavka.
Artistite  sega  igraeha  vse edna i s®shcha piesa - "Gibelta na varvarite ili
marshal  Toc,  kral  Pic  P®rvi  Arkanarski".  A pevcite predpochitaha glavno
vokalnite  koncerti  s  orkest®r. Ostanalite zhivi hudozhnici risuvaha firmi.
Vprochem  dvama  ili  trima  byaha  uspeli  da  ostanat  v dvoreca i risuvaha
portreti  na  kralya  zaedno  s don Reba, kojto pochtitelno go d®rzhi pod r®ka
(raznoobrazieto  ne se nas®rchavashe: kralyat se risuvashe kato dvadesetgodishen
krasavec s riznica, a don Reba kato zryal m®zh s vnushitelno lice).
     Da,  arkanarskiyat  dvorec  beshe stanal skuchen. V®preki tova velmozhite,
blagorodni   donove   bez  rabota,  gvardejskite  oficeri  i  lekomislenite
krasavici  doni  -  edni ot suetnost, drugi po navik, treti ot strah - kato
predi  vsyaka  sutrin  izp®lvaha  dvorcovite zali. Otkroveno kazano, mnozina
izobshcho  ne  zabelyazaha  promenite. V koncertite i s®stezaniyata na poetite v
minaloto  te  naj-mnogo  cenyaha  antraktite, prez koito blagorodnite donove
govoreha  za kachestvata na lovdzhijskite kucheta ili si razkazvaha vicove. Te
oshche  byaha  sposobni na ne mnogo d®l®g disput zz kachestvata na s®shchestvata ot
onzi  svyat,  zatova p®k v®prosite za formata na planetata i za prichinite na
epidemiite   smyataha  napravo  za  neprilichni.  Sred  gvardejskite  oficeri
predizvika  izvestna  skr®b  izchezvaneto  na hudozhnicite, mezhdu koito imashe
majstori v izobrazyavaneto na goloto tyalo...
     Rumata  dojde  v  dvoreca  malko  k®sno.  Utrinniyat  priem  beshe  veche
zapochnal.  V  zalite  se t®lpeshe narod, chuvashe se yadosaniyat glas na kralya i
otekvaha  melodichnite komandi na minist®ra na ceremoniite, kojto r®kovodeshe
oblichaneto  na  kralya.  Pridvornite  obs®zhdaha glavno noshchnoto proizshestvie.
Nyakak®v  prest®pnik  s  lice  na  irukanec  proniknal prez noshchta v dvoreca,
v®or®zhen  s  kama, ubil chasovoya i nahlul v spalnyata na kralya, k®deto uzh bil
obezor®zhen lichno ot don Reba, arestuvan i po p®tya za Veselata kula razk®san
na  parcheta  ot  obezumyalata  ot  predanost  t®lpa patrioti. Tova beshe veche
shestiyat  atentat  prez  posledniya  mesec  i  zatova  samiyat  fakt  pochti ne
predizvika  interes. Obs®zhdaha se samo podrobnostite. Rumata nauchi, che kato
vidyal  ubieca, negovo velichestvo se nadignal ot legloto, zakril s tyaloto si
prekrasnata  dona Midara i proiznes®l istoricheskite dumi: "V®n, merzaveco!"
Mnozinstvoto   na   drago   s®rce  vyarvashe  v  istoricheskite  dumi,  zashchoto
predpolagashe,  che  kralyat e vzel ubieca za lakej. I vsichki byaha edinodushni,
che  don  Reba e vinagi nashchrek i nesravnim v r®kopashen boj. Rumata s lyubezni
dumi  se  s®glasi  s  tova mnenie i na svoj red razkaza toku-shcho izmislenata
istoriya  kak  don Reba bil napadnat ot dvanadeset razbojnika, kak toj trima
ostavil na myasto, a ostanalite nakaral da izbyagat. Istoriyata beshe izslushana
s golyam  interes  i  odobrenie,  sled koeto Rumata uzh sluchajno podmetna, che
istoriyata  mu  e  bila  razkazana  ot  don Sera. Izraz®t na interes vednaga
izchezna  ot  licata na pris®stvuvashchite, zashchoto vsichki znaeha, che don Sera e
znamenit  glupak  i l®zhl'o. Za dona Okana nikoj duma ne produmvashe. Ili oshche
ne znaeha za stanaloto, ili se praveha, che ne znayat.
     Kato   razdavashe   lyubeznosti   i  stiskashe  r®ce  na  damite,  Rumata
poleka-leka  se prom®kvashe v p®rvite redici na natrufenata i naparfyumirana,
obilno potyashcha se t®lpa. Blagorodnoto dvoryanstvo tihichko razgovaryashe. "Tochno
taka,  s®shchata  kobila.  Zast®pvashe  si  krakata, no bog da me ubie, ako oshche
s®shchata  vecher  ne  mi  ya  vze  na  karti  don Keu...", "Kolkoto do bedrata,
blagorodni  don,  te  imat  neobiknovena  forma. Kak go beshe kazal Curen...
M-m-m... planini ot hladna pyana... m-m-m ne, h®lmove studena pyana... S edna
duma,  moshchni bedra", "Togava polekichka otvorih prozoreca, stisnah kinzhala v
z®bi i predstavete si, priyatelyu, usetih, che reshetkata pod mene se og®va..."
"Taka  go  capnah  s efesa na mecha po z®bite, che tova sivo kuche dva p®ti se
premetna  prezglava.  Mozhete  da  mu se polyubuvate, eto go stoi tam s tak®v
vid,  syakash  ima  pravo  na  tova...",  "...  A  don Tameo pov®rna na poda,
podhl®zna  se  i  padna  s  glava  v  kaminata..."  "A monah®t j vika: ya mi
razkazhi, krasavice, s®nya si... ha-ha-ha!..."
     Uzhasno  obidno,  misleshe si Rumata. Ako me ubiyat sega, tova sborishche ot
prostaci  shche  b®de  poslednoto  neshcho,  koeto  vizhdam  prez  zhivota si. Samo
vnezapnost.  SHCHe  me spasi vnezapnostta. Mene i Budah. Da ulucha momenta i da
napadna  vnezapno.  Da  go iznenadam, da ne mu dam da otvori usta, da ne mu
pozvolya da me ubie, izobshcho nyama za kakvo da umiram.
     Toj  se  prom®kna  do  vratite  na  spalnyata  i prihvanal s dvete r®ce
mechovete  i  spored  etiketa leko preg®nal kraka v kolenete, se priblizhi do
kralskoto  lozhe.  Kamerdinerite  obuvaha  na  kralya  chorapite.  Zatail d®h,
minist®r®t  na  ceremoniite  vnimatelno  sledeshe  sr®chnite  r®ce na dvamata
kamerdineri.   Vdyasno  ot  razhv®rlyanoto  leglo  stoeshe  don  Reba  i  tiho
razgovaryashe s edin visok kokalest chovek v®v voenna uniforma ot sivo kadife.
Tova  beshe  otec  Cupik,  edin  ot  vozhdovete  na  arkanarskite  shchurmovaci,
polkovnik  ot  dvorcovata  ohrana.  Don  Reba beshe opiten pridvoren. Ako se
s®deshe po liceto mu, stavashe duma naj-mnogo za osobenostite na kobilata ili
za  dobrodetelnoto  povedenie  na  kralskata plemennica. A otec Cupik, kato
voenen  i  bivsh  bakalin, ne umeeshe da se vladee. Liceto mu stavashe mrachno,
toj  hapeshe  ustni,  pr®stite  mu se svivaha i razpuskaha v®rhu dr®zhkata na
mecha;  v  kraya  na  kraishchata  toj  izvedn®zh  mr®dna buza, ryazko se ob®rna i
narushavajki   vsichki  pravila,  izleze  ot  spalnyata  pravo  sreshchu  t®lpata
vcepeneni   ot  takava  nev®zpitanost  pridvorni.  Don  Reba,  izvinitelnno
usmihnat, pogledna podire mu, a Rumata prosledi s ochi tromavata siva figura
i si  pomisli:  "Eto oshche edin pokojnik". Toj znaeshe za t®rkaniyata mezhdu don
Reba  i  sivoto  r®kovodstvo.  Istoriyata na kafyaviya kapitan Ernst R'om beshe
gotova da se povtori.
     CHorapite  byaha  obuti.  Podchinyavajki  se  na  melodichnata  zapoved  na
minist®ra  na  ceremoniite,  kamerdinerite  blagogovejno,  s  vr®hchetata na
pr®stite  si  se  zaloviha  s  kralskite pantofi. V tozi moment, kato ritna
kamerdinerite  s  kraka,  kralyat  tolkova ryazko se izv®rna k®m don Reba, che
korem®t  mu,  kojto  prilichashe  na  zdravo nat®pkan chuval, se pret®rkoli na
ednoto kolyano.
     - Omr®znaha  mi  vashite atentati! - isterichno zapiska toj. - Atentati!
Atentati!  Atentati!...  Noshchem  iskam da spya, a ne da se srazhavam s ubijci.
Zashcho  da  ne se naredi taka, che da pravyat atentatite denem? Vie ste negoden
minist®r,  Reba! Oshche edna takava noshch i shche zapovyadam da vi udushat! (Don Reba
se pokloni, slagajki r®ka na s®rceto si.) Sled atentatite me boli glavata!
     Toj  vnezapno  ml®kna  i  t®po  se  vtrenchi v korema si. Moment®t beshe
podhodyashch.  Kamerdinerite  se  zabaviha.  Predi  vsichko tryabvashe da privleche
vnimanieto  v®rhu  sebe  si.  Rumata  izm®kna ot kamerdinera desniya pantof,
klekna  na  kolyano pred kralya i zapochna pochtitelno da namestya pantofa v®rhu
debeliya, pokrit s koprina krak. Takava beshe edna ot naj-drevnite privilegii
na  roda  na  Rumata  - sobstvenor®chno do obuva desniya krak na koronovanite
glavi. Kralyat t®po go gledashe. V ochite mu kato plam®che lumna interes.
     - A,  Rumata!  - kaza toj. - Oshche li ste zhiv? A p®k Reba mi obeshcha da vi
udushi! - toj se zakiska. - Kalpav minist®r e tozi Reba. Samo obeshchava. Obeshcha
da  premahne  metezhite, a metezhite rastat. Nabl®ska nyakakvi sivi prostaci v
dvoreca... Az s®m bolen, a toj izbesi vsichki pridvorni znahari.
     Rumata obu pantofa, pokloni se i otst®pi dve krachki. Toj ulovi pogleda
na  don  Reba,  kojto  vnimatelno  go  nablyudavashe, i pob®rza da pridade na
liceto si visokomerno t®p izraz.
     - Az  s®m  s®vsem bolen - prod®lzhavashe kralyat, - vsichko me boli. Iskam
da  se  otteglya  na pochivka. Otdavna bih se otteglil, no bez mene vsichki shche
propadnete, ovni...
     Nadyanaha mu i vtoriya pantof. Toj stana i vednaga izohka, previ se i se
hvana za kolyanoto.
     - K®de  sa  znaharite?  - vikashe toj. - K®de e dobriyat mi Tata? Vie go
obesihte,  glupako, nali? A samo kato go chueh, stavashe mi po-leko. M®lchete,
znaya, che e otrovitel! Plyuya na tova! Kakvo ot tova, che e otrovitel? Toj beshe
zna-a-a-ahar!  Razbrirate  li,  ubieco?  Znahar!  Edin  shche  otrovi, drug shche
izlekuva!  A  vie samo trovite! Po-dobre sam da byahte se obesili! (Don Reba
se pokloni, slagajki r®ka na s®rceto si, i ostana v tova polozhenie.) Ta vie
vsichki izbesihte! Ostanaha samo vashite sharlatani! I popovete, koito me poyat
s®s  svetena  voda vmesto s lekarstva... Koj shche mi napravi sirop? Koj shche mi
raztrie krakata s mehlem?
     - Kralyu! ~ s cyalo g®rlo kaza Rumata i mu se stori, che vsichko v dvoreca
zamrya.  -  Stiga  da  zapovyadate i naj-dobriyat lekar na Imperiyata shche b®de v
dvoreca sled polovin chas.
     Koalyat  go  zagleda  slisano. Risk®t beshe strashen. Dostat®chno beshe don
Reba  samo  da migne... Rumata fizicheski useshchashe kolko s®sredotocheni ochi go
gledat  sega  prez perata na strelite - toj znaeshe za kakvo sluzhat redicite
ot  kr®gli  cherni otdushnici pod tavana. Don Reba s®shcho go gledashe uchtivo i s
dobrozhelatelno lyubopitstvo.
     - Kakvo  znachi  tova? - zayadlivo popita kralyat. - Hajde de, zapovyadam,
hajde de, k®de e vashiyat lekar?
     Rumata  se  napregna  celiyat. Struvashe mu se, che v®rhovete na strelite
veche se zabivat v pleshkite mu.
     - Kralyu  -  b®rzo  kaza  toj,  -  zapovyadajte na don Reba da vi dovede
znamenitiya doktor Budah.
     Izglezhda  che don Reba vse pak se smuti. Glavnoto beshe kazano, a Rumata
beshe zhiv. Kralyat izv®rna ochi k®m minist®ra za zashchita na koronata.
     - Kralyu  -  prod®lzhi Rumata, veche bez da b®rza i v neobhodimiya stil. -
T®j  kato  znaeh  za  vashite naistina neponosimi stradaniya i t®j kato pomnya
d®lga  na moya rod pred vladetelite, az povikah s pismo ot Irukan znamenitiya
uchen  lekar  doktor  Budah.  Za  s®zhalenie obache p®tyat na doktor Budah beshe
presechen.  Sivite  vojnici  na  uvazhaemiya  don  Reba  go zad®rzhaha minalata
sedmica  i po-setneshnata mu s®dba e izvestna samo na don Reba. Predpolagam,
che  lekaryat  se namira nyak®de nablizo, naj-veroyatno v®v Veselata kula, i se
nadyavam,  che  strannata  nepriyaz®n na don Reba oshche ne se e otrazila pagubno
v®rhu s®dbata na doktor Budah.
     Rumata  zatai  d®h  i ml®kna. Kato che li vsichko mina otlichno. Dr®zh se,
don  Reba.  Toj pogledna k®m minist®ra i izstina. Minist®r®t na zashchitata na
koronata  ni  naj-malko ne beshe se smutil. Toj kimashe na Rumata s privetliv
bashchinski  uprek.  Rumata ne beshe ochakval takova neshcho. Ta toj e v®v v®ztorg,
pomisli si Rumata smayan. Zatova p®k kralyat se d®rzheshe, kakto se ochakvashe.
     - Moshenik!  -  razvika  se toj. - SHCHe te udusha! K®de e doktor®t? K®de e
doktor®t, pitam vi? M®lchete! Pitam vi, k®de e doktor®t?
     Don Reba izleze napred, kato priyatno se usmihvashe.
     - Vashe velichestvo - kaza toj, - vie ste naistina shchastliv vladetel, shchom
kato  imate  tolkova  mnogo  verni  podanici,  che  ponyakoga  te si prechat v
stremezha  si  da vi usluzhat. (Kralyat go gledashe t®po.) Nyama da skriya, che mi
beshe  izvesten  i  blagorodniyat  zamis®l  na  bujniya don Rumata, kakto mi e
izvestno  vsichko,  koeto  stava  v®v  vashata  strana.  Nyama da skriya, che az
izpratih  nashite sivi vojnici da posreshchnat doktor Budah samo za da predpazya
pochteniya  v®zrasten  chovek  ot  sluchajnosti v po-natat®shniya mu p®t. Nyama da
kriya   s®shcho  taka,  che  ne  b®rzah  da  doveda  Budah  Irukanski  pri  vashe
velichestvo...
     - No kak ste posmyal? - s uprek popita kralyat.
     - Vashe  velichestvo, don Rumata e mlad i tolkova neopiten v politikata,
kolkoto  e izklyuchitelno opiten v blagoroden boj. Na nego dori prez um ne mu
minava  na  kakva  nizost  e  sposoben  hercog Irukanski v byasnata si zloba
protiv  vashe  velichestvo.  No  nie s vas znaem tova, nali, vashe velichestvo?
(Kralyat  kimna  s  glava.)  I zatova smetnah za neobhodimo predvaritelno da
napravya  malko  razsledvane.  Ne  bih  b®rzal  tolkova,  no  ako  vie, vashe
velichestvo  (pokloni  se  nisko  na kralya) i don Rumata (kimna k®m Rumata),
nastoyavate  tolkova, oshche dnes sledobed doktor Budah, vashe velichestvo, shche se
yavi pred vas, za da zapochne lechenieto.
     - Ne  ste  glupak,  don  Reba  -  kaza  kralyat,  kato pomisli malko. -
Razsledvaneto  e hubavo neshcho. To nikoga ne prechi. Proklet irukanec... - Toj
izpiska  i  otnovo se hvana za kolyanoto. - Proklet krak! Znachi sledobed? SHCHe
chakame, shche chakame.
     I opirajki  se na ramoto na minist®ra na ceremoniite, kralyat mina kraj
slisaniya  Rumata  i  vleze v tronnata zala. Kogato toj izchezna sred t®lpata
pridvorni, koyato mu praveshe p®t, don Reba privetlivo se usmihna na Rumata i
go popita:
     - Struva  mi  se, che tazi noshch ste dezhuren pri spalnyata na princa? Nali
ne gresha?
     Rumata m®lchalivo se pokloni.
     Rumata  se vlacheshe bezcelno po bezkrajnite t®mni, vlazhni, vmirisani ka
amonyak  i  gniloch  koridori  i  pasazhi na dvoreca, kraj razkoshni, okicheni s
kilimi  stai, kraj prashni kabineti s tesni prozorci s reshetki, kraj kileri,
nat®pkani s®s stari s®dove, s olyushchena pozlata. Tuk pochti nyamashe hora. Ryadko
nyakoj  pridvoren  se  osmelyavashe  da poseti tezi labirinti v zadnata chastna
dvoreca,  k®deto  kralskite apartamenti neusetno preminavaha v kancelariite
na  ministerstvoto  za  zashchita  na  koronata.  Tuk chovek lesno mozheshe da se
zabludi.  Vsichki  pomneha  sluchaite,  kogato  edin gvardejski patrul, kojto
obikalyal  dvoreca  okolovr®st,  bil uplashen ot divite vikove na edin chovek,
kojto  protyagal  prez  reshetkata  na edna ambrazura izpodraskanite si r®ce.
"Spasete  me!  -  vikal  chovek®t. - Az s®m kamer-yunker®t! Ne znaya kak da se
izm®kna.  Dva  dni  nishcho  ne  s®m  yal. Izvadete me ottuk!" (Deset dni mezhdu
minist®ra  na  finansite  i  minist®ra  na  dvora se beshe vodila ozhestochena
prepiska, sled koeto beshe resheno vse pak reshetkata da se razbie i prez tezi
deset  dni  na neshchastniya kamer-yunker beshe podavano meso i hlyab, nabucheni na
v®rha  na  edna pika.) Osven tova tuk ne beshe bezopasno. V tesnite koridori
se  sbl®skvaha  pijnali  gvardejci,  koito  ohranyavaha  kralskata  osoba, i
pijnali  shchurmovaci,  koito  ohranyavaha  ministerstvoto. Bieha se strashno, a
kato se nasiteha, razdelyaha se i otnasyaha ranenite. Naj-posle tuk brodeha i
um®rtvenite. Za dva veka v dvoreca byaha se s®brali mnogo takiva.
     Ot  edna  d®lboka  nisha  v stenata se podade napred shchurmovak chasovoj s
vdignata bradva.
     - Zabraneno e - mrachno zayavi toj.
     - Kakvo  razbirash ti, glupak! - nebrezhno kaza Rumata, kato go otstrani
s r®ka.
     Toj chu, che shchurmovak®t nereshitelno t®pche otzad i izvedn®zh ulovi mis®lta
si,  che  obidnite  dumichki i nebrezhnite zhestovete sa mu stanali refleks, che
toj  veche  ne  igrae  rolyata  na  blagorodnik prostak, a do golyama stepen e
stanal  tak®v.  Predstavi  si se tak®v na Zemyata i mu stana gadno i sramno.
Zashcho? Kakvo stana s mene? K®de izchezna v®zpitanoto i grizhlivo s®zdadeno oshche
ot   detinstvo  uvazhenie  i  doverie  k®m  sebepodobniya,  k®m  choveka,  k®m
zabelezhitelnoto s®shchestvo, narecheno "chovek"? I nishcho veche nyama da mi pomogne,
pomisli  toj s uzhas. Ta az istinski gi mrazya i preziram... Ne gi s®zhalyavam,
ne  - mrazya gi i gi preziram. Moga, kolkoto si shcha, da opravdavam t®potata i
svirepostta  na  tozi  mom®k, pokraj kogoto minah sega, socialnite usloviya,
uzhasnoto  v®zpitanie, vsichko drugo, no sega yasno vizhdam, che toj e moj vrag,
vrag  na  vsichko, koeto obicham, vrag na priyatelite mi, vrag na onova, koeto
smyatam naj-svyato. I go mrazya ne teoretichno, ne kato "tipichen predstavitel",
a nego  samiya,  nego  kato  lichnost.  Mrazya  ligavata  mu mucuna, vonyata na
nemitoto  mu  tyalo,  slyapata mu vyara, zlobata mu sreshchu vsichko, koeto izliza
izv®n  ramkite  na  polovite  funkcii i gulyaya. I sega tova nedonosche, koeto
shkembestiyat  bashcha  samo predi godini e perdashil, m®chejki se da go priuchi da
t®rguva  s razvaleno brashno i zaharosano sladko, tozi shchr®knal dr®vnik t®pche
ot  krak  na  krak,  puhti  i  se  m®chi  da  si  spomni paragrafite ot losho
nazubreniya ustav i hich ne mozhe da se seti dali tryabva da s®seche blagorodniya
don  s  bradvata,  da  vika  "karaul"  ili prosto da mahne s r®ka - t®j ili
inache,  nikoj  nyama  da nauchi. I toj shche mahne r®ka na vsichko, shche se v®rne v
nishata  si, shche p®hne v ustata si parche d®vkatelna kora i shche zhvaka, shche puska
slyunki i shche mlyaska. I nishcho na sveta ne go interesuva, i za nishcho na sveta ne
iska  da  misli. Da misli. Ami s kakvo e po-dob®r nashiyat orel don Reba? Da,
estestveno,  negovata  psihologiya e po-zapletena i refleksite mu po-slozhni,
no mislite mu prilichat na tezi vmirisani na amonyak i prest®pleniya labirinti
na  dvoreca  i  toj  e  veche s®vsem neopisuemo gaden - strashen prest®pnik i
bezsramen  payak.  Az  dojdoh  tuk, za da obicham horata, da im pomogna da se
izpravyat,  da  vidyat  nebeto.  Ne,  az s®m losh razuznavach, pomisli si toj s
razkayanie.  I  nikak®v  istorik.  I  koga  zat®nah  v tresavishcheto, za koeto
govoreshe don Kondor? Nima bog ima pravo na drugo chuvstvo osven na zhalost?
     Zad  g®rba  mu se chu zab®rzano topurkane na botushi po koridora. Rumata
se  ob®rna  i kr®stosa r®ce v®rhu dr®zhkite na mechovete. K®m nego tichashe don
Ripat, prid®rzhajki sabyata si do h®lboka.
     - Don  Rumata!...  Don Rumata!... - zavika toj oshche otdalech s presipnal
shepot.
     Rumata pusna mechovete. Don Ripat doticha do nego, oz®rna se i edva chuto
proshepna na uhoto mu:
     - Veche  cyal  chas  vi t®rsya. V dvoreca e Vaga Koleloto! Razgovarya s don
Reba v lilavite pokoi.
     Rumata  za  mig  dori zamizha. Sled tova, kato predpazlivo se otdr®pna,
kaza s uchtivo uchudvane:
     - Imate  predvid znamenitiya razbojnik? Nali uzh bil ekzekutiran ili p®k
izobshcho ne s®shchestvuval?
     Lejtenant®t obliza suhite si ustni.
     - S®shchestvuva. V dvoreca e... Misleh, che tova shche vi interesuva.
     - Dragi  mi  don Ripat - ubeditelno kaza Rumata, - mene me interesuvat
sluhove.   Klyuki.  Vicove...  ZHivot®t  e  tolkova  skuchen...  Vie  izglezhda
nepravilno   me  razbirate...  (Lejtenant®t  go  gledashe  s  bezumni  ochi).
Pomislete si sam - kakvo me interesuvat mr®snite vr®zki na don Reba, kogoto
vprochem  tv®rde  mnogo  uvazhavam,  za  da  go s®dya?... I posle izvinyavajte,
b®rzam... CHaka me dama.
     Don  Ripat otnovo obliza ustnite si, nesr®chno se pokloni i poluob®rnat
si tr®gna. Na Rumata izvedn®zh mu hrumna edna shchastliva mis®l.
     - A,  t®kmo se setih, priyatelyu - priyatelski podvikna toj. - Haresva li
vi intrizhkata, koyato napravihme tazi sutrin s don Reba?
     Don Ripat na drago s®rce se sprya.
     - Nie sme mnogo dovolni - kaza toj.
     - Nali beshe mnogo milo?
     - Beshe  velikolepno!  Sivoto  oficerstvo  mnogo se radva, che naj-posle
otkrito  zastanahte  na  nasha strana. Tak®v umen chovek ste, don Rumata, p®k
drugaruvate s baronite, s blagorodnite degenerati...
     - Dragi  mi Ripat! - visokomerno kaza Rumata, kato se izvr®shchashe, za da
si  tr®gne.  -  Vie  zabravyate,  che ot visotata na moya proizhod ne se vizhda
nikakva razlika dori mezhdu kralya i vas. Dovizhdane.
     Toj  s  shiroka  krachka  zakrachi  po koridorite, kato uvereno svivashe v
naprechnite  pasazhi i m®lchalivo otstranyavashe chasovite. Oshche ne si predstavyashe
yasno  kakvo  se  kani  da  napravi,  no  razbirashe, che tova e chuden i ryad®k
k®smet.  Toj  tryabvashe da chue razgovora mezhdu dvamata payaci. Nenaprazno don
Reba  beshe  obeshchal  za  zhiviya  Vaga chetirinadeset p®ti poveche, otkolkoto za
m®rtviya Vaga...
     Izzad lilavite zavesi sreshchu nego izlyazoha dvama sivi lejtenanti s goli
sabi.
     - Zdravejte,  priyateli  -  kaza  don  Rumata,  kato  sprya mezhdu tyah. -
Minist®r®t v kabineta si li e?
     - Minist®r®t e zaet, don Rumata - kaza ediniyat lejtenant.
     - SHCHe pochakam - kaza Rumata i mina prez zavesite.
     Tuk  beshe  neprogledno  t®mno.  Rumata  pipneshkom  se prom®kvashe mezhdu
kresla,  masi i chuguneni svetilnici. Nyakolko p®ti yasno chu nechie p®htene nad
uhoto  si  i  go l®hna silen miris na ches®n i spirt. Sled tova vidya t®nichka
ivica  svetlina, dochu poznatoto g®gnivo tenorche na uvazhaemiya Vaga i sprya. V
s®shchiya  mig  edno  ostrie  na  kopie  predpazlivo go natisna mezhdu pleshkite.
"Po-krotko,  dr®vnik!  -  kaza toj yadosano, no tiho. - Az s®m, don Rumata."
Kopieto  se otdr®pna. Rumata premesti kresloto k®m ivicata svetlina, sedna,
izp®na  krakata  si  i  se  prozya  taka,  che  da  se  chue. Posle zapochna da
nablyudava.
     Payacite  byaha  se  sreshchnali.  Don Reba sedeshe v napregnata poza, opryal
lakti  na  masata  i  splel pr®stite si. Vdyasno ot nego v®rhu kupchina knizha
imashe  tezh®k  metalen nozh s d®rvena dr®zhka. V®rhu liceto na minist®ra imashe
lyubezna,  makar  i malko vd®rvena usmivka. Uvazhaemiyat Vaga sedeshe na divana
g®rbom  k®m  Rumata. Toj prilichashe na star, malko chudat velmozha, kojto prez
poslednite trideset godini ne e izlizal ot izv®ngradskiya si dvorec.
     - Moite  apapi  sa  gotovi - govoreshe toj, - na b®rza r®ka shche im sviyat
saomite.  Ama butnete dvajset d®lgi kemera. Mnogo e got da reznem surite. A
mangizite sa k®t. Samo taka shche stane zavarkata. Tova ni e uslovieto...
     Don Reba se popipa po br®snatata bradichka.
     - Mnogo shche ni oskubete - zamisleno kaza toj.
     Vaga vdigna ramene.
     - Tova  ni  e uslovieto. Kakva ni e avantata da se marizim zaradi vas.
Taf li si?
     - Taf s®m - reshitelno kaza minist®r®t na zashchitata na koronata.
     - Tova se iskashe - kaza Vaga i stana.
     Rumata,  kojto  slushashe  smayan  tazi galimatiya, vidya na liceto na Vaga
puhkavi mustaci i ostra pobelyala bradichka. Istinski pridvoren ot vremeto na
bivshoto regentstvo.
     - Priyatno mi beshe, che si pogovorihme. - kaza Vaga.
     Don Reba s®shcho stana.
     - Razgovor®t s vas mi dostavi golyamo udovolstvie - kaza toj. - Za pr®v
p®t vizhdam tak®v smel chovek kato vas, uvazhaemi...
     - I  az - s otegchen glas kaza Vaga. - Az s®shcho s®m v®zhiten i se gordeya
s®s smelostta na p®rviya minist®r na nasheto kralstvo.
     Toj  se ob®rna g®rbom k®m don Reba i tr®gna k®m izhoda, opirajki se na
zhez®la. Don Reba, bez da svalya ot nego zamisleniya si pogled, razseyano slozhi
r®ka  v®rhu dr®zhkata na nozha. V s®shchiya mig zad g®rba na Rumata nyakoj zapochna
silno  da  disha  i  pokraj  uhoto  mu  k®m procepa mezhdu zavesite se provrya
d®lgata  kafyava  cev na edna tr®ba za duhane. Don Reba postoya edna sekunda,
syakash  se  oslushvashe,  sled tova sedna, dr®pna chekmedzheto na masata, izvadi
kupchina  knizha  i  se  unese  v  chetene.  Zad  g®rba na Rumata nyakoj plyuna,
tr®bichkata se izm®kna. Vsichko beshe yasno. Payacite se byaha dogovorili. Rumata
stana  i nast®pvajki nechii kraka, vze da se prom®kva k®m izhoda ot lilavite
pokoi.
     Kralyat   obyadvashe   v   ogromna   zala  s  dva  reda  prozorci.  V®rhu
tridesetmetrovata  masa  se servirashe za sto dushi: kralyat, don Reba, licata
ot  kralskiya  rod  (dvadesetina  p®lnokr®vni  lichnosti,  lapachi  i  piyachi),
ministrite   na  dvora  i  ceremoniite,  grupa  tradicionno  kaneni  rodovi
aristokrati  (mezhdu  tyah i Rumata), duzina sluchajno namirashchi se v stolicata
baroni  i  dr®vnici  baroneti  i  na  samiya  kraj  na  masata  naj-razlichen
aristokratichen  drebos®k, uspyal s naj-razlichni sredstva da poluchi pokana na
kralskata  trapeza.  Kogato  vr®chvaha na tyah pokanata i nomera na stola, gi
preduprezhdavaha:  "Sedete  nepodvizhno, kralyat ne obicha horata da se v®rtyat!
Dr®zhte  r®cete  si na masata, kralyat ne obicha horata da si kriyat r®cete pod
masata!  Ne  se  oz®rtajte,  kralyat ne obicha da se oz®rtat!" Na vseki tak®v
obyad  se  izpoyazhdashe  ogromno  kolichestvo  fina  hrana,  izpivaha  se ezera
otlezhali  vina,  schupvaha  se  i  se povrezhdaha kupishcha s®dove ot znamenitiya
estorski  porcelan. V edin ot dokladite si do kralya minist®r®t na finansite
se  beshe  pohvalil,  che  edin-edinstven  obyad  na  negovo velichestvo struva
kolkoto subsidiyata na Soanskata akademiya na naukite za polovin godina.
     Dokato  chakashe  minist®ra  na  ceremoniite  pod  zvucite na tr®bite da
prov®zglasi trikratno "Na masata!", Rumata stoeshe sred grupa pridvorni i za
deseti p®t slushashe razkaza na don Tameo za kralskiya obyad, na kojto toj, don
Tameo, imal chestta da pris®stvuva predi polovin godina.
     -... Namiram stola si, vsichki stoim, vliza kralyat, syada, syadame i nie.
Obyad®t  si v®rvi po reda. I izvedn®zh, predstavete si, dragi donove, useshcham,
che  pod  mene  e  mokro...  Mokro! Ne se reshavam nito da se ob®rna, nito da
mr®dna,  nito da pipna. Obache izdebvam edin moment i p®ham r®ka pod sebe si
i kakvo  mislite? Naistina mokro! Pomirisvam pr®stite - ne, na nishcho osobeno
ne mirishe. Ama che istoriya! A prez tova vreme obyad®t sv®rshva, vsichki stavat,
a az,  predstavete  si,  blagorodni  donove, malko se strahuvam da stana...
Vizhdam,  che k®m mene idva kralyat - kralyat! - no prod®lzhavam da si sedya kato
nyakak®v  baron  selyandur, kojto ne znae etiketa. Negovo velichestvo idva pri
mene,  snizhoditelno  se  usmihva  i slaga r®ka na ramoto mi. "Dragi mi don
Tameo  -  kazva  toj, - nie veche stanahme i otivame da gledame balet, a vie
oshche  sedite. Kakvo stava, da ne ste preyali?" - "Vashe velichestvo - vikam az,
- glavata  mi  otsechete,  no pod mene e mokro". Negovo velichestvo vze da se
smee  i  mi  zapovyada  da  stana.  Stanah  az, a naokolo vsichki se kikotyat.
Blagorodni  donove,  prez  celiya  obyad  s®m  sedyal v®rhu edna romova torta.
Negovo  velichestvo  zapochna  da  se  smee  oshche po-silno. "Reba, Reba - kaza
naj-posle  toj,  - pak vashite shegi! YA izchistete blagorodniya don, vie ste mu
izcapali  sedalishcheto!"  Zalivajki  se ot smyah, don Reba izvadi kinzhala si i
zapochna  da  ost®rgva  tortata ot pantalonite mi. Predstavyate li si v kakvo
s®stoyanie  se  namirah,  blagorodni  donove?  Nyama da kriya, che se tresyah ot
strah  pri  mis®lta,  che  don Reba e unizen pred vsichki i shche mi otm®sti. Za
shchastie,   razmina  mi  se.  Uveryavam  vi,  blagorodni  donove,  che  tova  e
naj-shchastlivoto vpechatlenie prez zhivota mn. Kak samo se smeeshe kralyat! Kolko
dovolen beshe negovo velichestvo.
     Pridvornite  se  smeeha  na  visok  glas.  Vprochem tezi shegi byaha neshcho
obiknoveno  na  kralskata  trapeza.  Pokanenite  se slagaha da sednat v®rhu
pasteti,  na  stolove  s pret®rkani kraka, v®rhu g®shi yajca. Slagaha se dori
v®rhu  namazani  s  otrova  igli.  Kralyat  obichashe da go zabavlyavat. Rumata
izvedn®zh  si  pomisli:  interesno  kak  bih  post®pil az na myastoto na tozi
idiot?  Strah  me  e,  che  kralyat  shche  tryabva  da si t®rsi drug minist®r na
zashchitata,  a  Institut®t  shche tryabva da izprati v Arkanar drug chovek. Izobshcho
tryabva da b®da nashchrek. Kato nashiya orel don Reba...
     Zatr®biha  tr®bi,  minist®r®t  na  ceremoniite  melodichno se provikna,
kralyat  vleze,  leko  nakucvajki, i vsichki zapochnaha da syadat. Po ®glite na
zalata,  opreni  na  dvur®chnite  si  mechove,  nepodvizhno  stoyaha  dezhurnite
gvardejci.  Na  Rumata  mu se padnaha m®lchalivi s®sedi. Otdyasno kresloto se
izp®lvashe ot tresyashchoto se tulovishche na nav®seniya gladnik don Pifa, s®prug na
izvestna  krasavica,  otlyavo  t®po gledashe v praznata chiniya Gur S®chinitelya.
Gostite  stihnaha,  vtrenchili  ochi v kralya. Kralyat nap®ha v yakata si sivata
salfetka,  ogleda  yastiyata  i  grabna edin kokoshi krak. SHCHom toj zabi z®bi v
nego,  stotina  l®zhici  s®s  zv®n  se  spusnaha v chiniite i stotina r®ce se
protegnaha  k®m  yastiyata.  Zalata se izp®lni s mlyaskane i zvuci ot smuchene,
zab®lbuka  vino.  Mustacite na nepodvizhnite gvardejci s mechove s dve dr®zhki
lakomo  se  razshavaha.  Nyakoga  na Runata mu se povdigashe ot tezi obedi. No
veche beshe sviknal.
     Dokato  se  spravyashe  s  kinzhala  s edna ovneshka pleshka, toj se ob®rna
nadyasno  i vednaga izvi glava: don Pifa celiyat se beshe nadvesil nad pecheniya
gligan  i  raboteshe  kato  zemekopna  mashina.  Sled nego kosti ne ostavaha.
Rumata  sprya  dishaneto  i  navedn®zh  presushi chasha irukansko. Posle pogledna
kradeshkom  nalyavo.  Gur  S®chinitelya  vyalo roveshe s l®zhicata v chinijkata s®s
salata.
     - Kakvo novo pishete, otec Gur? - popita Rumata tiho.
     Gur trepna.
     - Da pisha?... Ne znaya... Mnogo neshcha.
     - Stihove?
     - Da... stihove...
     - Vashite stihove sa otvratitelni, otec Gur. (Gur uchudeno go pogledna.)
Da-da, vie ne ste poet.
     - Ne  s®m  poet...  Ponyakoga  si  mislya  kak®v  li  s®m? I ot kakvo se
strahuvam? Ne znaya.
     - Gledajte  v chiniyata si i prod®lzhavajte da yadete. Az shche vi kazha kak®v
ste.   Vie  ste  genialen  s®chinitel,  otkrivatel  na  nov  i  izklyuchitelno
plodotvoren p®t v literaturata. (Na buzite na Gur bavno se poyavi rumenina).
Sled  sto  godini,  a  mozhe  i  po-rano po vashite st®pki shche tr®gnat desetki
s®chiniteli.
     - Pazil gi gospod! - izpusna se Gur.
     - Sega shche vi kazha ot kakvo se strahuvate.
     - Strahuvam se ot zdracha.
     - Ot mraka, iskate da kazhete?
     - I  ot  mraka.  V  mraka  robuvame  na prizracite. No az naj-mnogo se
strahuvam ot zdracha, zashchoto v zdracha vsichki stavat ednakvo sivi.
     - Otlichno  kazano,  otec  Gur. Vprochem mozhe li oshche da se nameri vasheto
s®chinenie?
     - Ne znaya... I ne me interesuva.
     - Za  vseki sluchaj znajte, che edin ekzemplyar se namira v metropoliyata,
v imperatorskata  biblioteka.  Drugiyat  se  pazi  v Muzeya na redkite neshcha v
Soan. Tretiyat e v mene.
     Gur s raztreperana r®ka slozhi v ustata si l®zhica zhele.
     - Az...  ne znaya... - Toj t®zhno pogledna Rumata s golemite si hl®tnali
ochi. - SHCHe mi se da go procheta... da go preprocheta...
     - S udovolstvie shche vi go dam nazaem...
     - I posle?...
     - Posle shche mi go v®rnete.
     - I posle shche vi go v®rnat! - ryazko kaza Gur.
     Rumata poklati glava.
     - Don Reba strashno vi e naplashil, otec Gur.
     - Naplashil...  Sluchvalo  li  vi se e nyakoga da izgaryate sobstvenite si
deca? Kakvo znaete vie za straha, blagorodni don!...
     - Preklanyam  vi  se za onova, koeto ste prezhiveli, otec Gur. No ot vse
s®rce vi os®zhdam, che se predadohte.
     Gur  S®chinitelyat  izvedn®zh vze da shepne tolkova tiho che Rumata edva go
chuvashe prez mlyaskaneto i gl®chkata.
     - A  za  kakvo  beshe  vsichko? Kakvo e pravda?... Princ Hanr naistina e
obichal  prekrasnata  mednokozha  YAinevnivora... Imali sa deca... Az poznavam
vnuka  im.  Tya naistina e bila otrovena... No na men mi obyasniha, che tova e
l®zha...  Obyasniha  mi,  che  istina e tova, koeto sega e polezno za kralya...
Vsichko drugo e l®zha i prest®plenie. Cyal zhivot s®m pisal l®zha... I edva sega
pisha istinata...
     Izvedn®zh toj stana i visoko i napevno izvika:

     Velik i slaven kato vechnost
     e kralyat s ime Blagorodstvo!
     I vizh, samata bezkonechnost
     otst®pva svojto p®rvorodstvo!

     Kralyat  prestana  da d®vche i t®po vperi pogled v nego. Gostite sgushiha
glavi  v  ramenete  si.  Samo  don Reba se usmihna i nyakolko p®ti bezzvuchno
plesna s r®ce. Kralyat izplyu na pokrivkata kostite i kaza:
     - Bezkonechnost  li?...  Vyarno.  Pravilno,  otst®pi...  Bravo. Mozhesh da
yadesh.
     Mlyagkaneto i razgovorite zapochnaha otnovo. Gur si sedna.
     - Leko  i  priyatno  e da govorish istinata pred kralya - presipnalo kaza
toj.
     Rumata ne otgovori.
     - Az shche vi dam ekzemplyara ot vashata kniga, otec Gur - kaza toj. - No s
edno uslovie. Nezabavno shche zapochnete da pishete sledvashchata kniga.
     - Ne  -  kaza Gur. - K®sno e! Neka pishe Kiun. Az s®m otroven. I izobshcho
tezi  neshcha  veche  ne  me interesuvat. Sega iskam samo edno - da se naucha da
piya. I ne moga... Boli me stomah®t...
     Oshche edno porazhenie, pomislya si Rumata. Zak®snyah.
     - Slushajte,  Reba  -  kaza  izvedn®zh  kralyat.  -  Ami  k®de e lekaryat?
Obeshchahte da mi dovedete lekarya sled obyada.
     - Tuk  e,  vashe velichestvo - kaza don Reba. - Zapovyadate da go povikam
li?
     - Dali zapovyadam? Razbira se! Ako i vas taka vi boleshe kolyanoto, shchyahte
da kvichite kato svinya!... Dovedete go tuk vednaga.
     Rumata  se oblegna na oblegalkata na stola i se prigotvi da gleda. Don
Reba  vdigna  r®ka  nad glavata si i shchrakna s pr®sti. Vratata se otvori i v
zalata  s  neprek®snati pokloni vleze preg®rben v®zrasten chovek s d®lgopola
mantiya,  ukrasena  s  risunki na sreb®rni payaci, zvezdi i zmii. Toj d®rzheshe
pod  mishnica  ploska  prod®lgovata  chanta.  Rumata  beshe  iznenadan, toj si
predstavyashe  Budah  s®vsem  drug.  Nev®zmozhno  beshe  m®drec®t i humanist®t,
avtor®t  na  vseobhvatniya  "Traktakt  za  otrovite"  da  ima  takiva shareshchi
bezcvetni  ochnchki,  raztreperani  ot  strah  ustni,  takava  zhalka  i mazna
usmivka.  No  toj  si  spomni  Gur  S®chinitelya.  Veroyatno  sledstvieto  nad
podoziraniya  irukanski  shpionin  si  struvashe  edin  literaturen razgovor v
kabineta  na  don  Reba.  Da  hvanesh  Reba  za  uhoto,  pomisli  si  toj  s
udovolstvie.  Da  go otm®knesh v zatvora. Da kazhesh na palachite: "Eto vi edin
irukanski  shpionin,  preoblechen kato nashiya slaven minist®r, kralyat zapovyada
da  razberete  ot  nego  k®de e istinskiyat minist®r, gledajte si rabotata i
gorko  vi,  ako toj umre, predi da e minala edna sedmica..." Toj dori zakri
liceto si s r®ka, za da ne go vidi nikoj. Kakvo strashno neshcho e omrazata...
     - Hajde,  hajde,  lekaryu,  ela  tuk - kaza kralyat. - Kak®v si kl'oshchav,
bratle! Hajde, klyakaj, klyakaj ti kazvam.
     Neshchastniyat Budah zapochnala priklyaka. Liceto mu se izkrivi ot uzhas.
     - Oshche, oshche - g®gneshe kralyat. - Oshche vedn®zh! Oshche! Ne te bolyat kolencata,
izlekuval si maj svoite kolenna. YA si pokazhi z®bite! Da-a, biva si gi. De i
az  da imah takiva... I r®cete ti gi biva, yaki sa. Zdrav si, zdrav si, nishcho
che si kl'oshchav... Hajde de, pilence, lekuvaj me, kakvo stoish...
     - Va-vashe   velichestvo...   ako   ob-bichate,  pokazhete  si  kracheto...
Kracheto... - chu Rumata i vdigna ochi.
     Lekaryat stoeshe na kolene pred kralya i vnimatelno machkashe kraka mu.
     - E...  e! - kaza kralyat. - Kakvo pravish! Ne me pipaj! Ako me lekuvash,
lekuvaj me!
     - Vsichko  mi  e yasno, vashe velichestvo - prom®rmori lekaryat i vze b®rzo
da rovi v chantata si.
     Gostite  prestanaha  da  d®vchat.  Aristokratite ot otdalecheniya kraj na
masata dori se ponadignaha i protochiha shii, izgaryajki ot lyubopitstvo.
     Budah izvadi ot chantata nyakolko kamenni shishenca, otpushi gi i mirishejki
gi edno po edno, gi naredi na masata. Posle vze chashata na kralya i ya nalya do
polovinata  s  vino.  Sled kato napravi i s dvete si r®ce nyakakvi znaci nad
chashata  i proshepna zaklinaniyata si, b®rzo izlya v®v vinoto vsichkite shishenca.
Iz  zalata  se  raznese  ost®r  miris na nishad®ren spirt. Kralyat svi ustni,
nadnikna  v chashata i kato izkrivi nos, pogledna k®m don Reba. Minist®r®t se
usmihna nas®rchitelno. Pridvornite zataiha d®h.
     Kakvo  pravi  toj  -  uchudeno  si  pomisli  Rumata - nali starec®t ima
podagra.  Kakva  kasha  zab®rka  tam? V traktata yasno e kazano: podpuhnalite
stavi  da se raztrivat s otvara ot tridnevna otrova ot byalata zmiya Ku. Mozhe
bi tova neshcho e za raztrivane?
     - Za  raztrivane  li  e?  -  popita kralyat, kato predpazlivo kimna k®m
chashata.
     - S®vsem   ne,  vashe  velichestvo  -  kaza  Budah.  Toj  veche  beshe  se
pookopitil. - Vzema se v®treshno.
     - V®treshno-o?  -  Kralyat  se  nadu  i  se otpusna na stola. - Ne zhelaya
v®treshno. Raztrivaj me.
     - Kakto  kazhete,  vashe velichestvo - pokorno kaza Budah. - No tryabva da
vi predupredya, che ot raztrivaneto nyama da ima nikakva polza.
     - Koj  znae  zashcho,  vsichki  raztrivat  - s pognusa kaza kralyat, - a ti
nepremenno tryabva da izleesh tazi mr®sotiya v mene.
     - Vashe  velichestvo  -  kaza  Budah,  kato  gordo  se  izpravi,  - tova
lekarstvo  e  poznato  samo  na  men!  Az izlekuvah s nego chichoto na hercog
Irukanski.  A p®k shcho se otnasya do raztrivachite, vashe velichestvo, nali te ne
vi izlekuvaha...
     Kralyat pogledna don Reba. Don Reba nas®rchitelno mu se usmihna.
     - Mr®snik  si  ti  -  kaza kralyat na lekarya s yadosan glas. - Selyandur!
Krastav  kl'oshchavec!  -  Toj  vze  chashata...  -  Kato  te prasna s chashata po
z®bite... - Toj nadnikna v neya. - Ami ako mi se povdigne?
     - SHCHe tryabva da povtorite, vashe velichestvo - t®zhno kaza Budah.
     - Dobre  togava,  bog  na  pomoshch!  -  kaza kralyat i podnese chashata k®m
ustata  si,  no  izvedn®zh  tolkova  ryazko  ya  dr®pna,  che  izlya  ot  neya na
pokrivkata.  -  YA  naj-napred pijni ti! Poznavam vi az vas, irukancite, vie
prodadohte sveti Mika na varvarite! Pij, ti kazvam!
     Budah s obidena fizionomiya vze chashata i pijna nyakolko gl®tki.
     - E, kak e? - popita kralyat.
     - Gorchi,  vashe  velichestvo - s®s spodaven glas kaza Budah. - No tryabva
da se pie.
     - Trya-abva,  trya-abva...  -  s®rdito izm®rmori kralyat. - I az znaya, che
tryabva. Daj tuk. YA vizh, dokopa se i izlochi polovinata chasha...
     Toj  ob®rna  chashata  navedn®zh.  Okolo  masata  se ponesoha s®chuvstveni
v®zdishki  i  izvedn®zh  vsichko  stihna. Kralyat stoeshe nepodvizhen s®s zyapnali
usta.  Ot  ochite  mu  ruknaha s®lzi. Toj bavno pochervenya, sled tova posinya.
Protegna  r®ka  nad  masata  i pripryano zashchraka s pr®sti. Don Reba b®rzo mu
p®hna edna solena krastavichka. Kralyat m®lchalivo zaprati krastavichkata v don
Reba i otnovo protegna r®ka.
     - Vino... - pros®ska toj.
     Nyakoj  se  spusna i mu podade kanata. Kralyat byasno v®rteshe ochi i shumno
g®ltashe.  CHervenite  strui  se stichaha po byaloto mu eleche. Kogato kanata se
izprazni, kralyat ya zaprati v Budah, no ne uluchi.
     - Mr®snik!  - kaza toj s neochakvan basov glas. - Zashcho me ubi? Malko vi
besiha! Da puknesh dano!
     Toj ml®kna i popipa kolyanoto si.
     - Boli! - prog®gna s predishniya si glas. - Pak boli!
     - Vashe  velichestvo - kaza Budah. - Za da ozdraveete nap®lno, tryabva da
piete raztvora vseki den naj-malko edna sedmica...
     V g®rloto na kralya neshcho izpiska.
     - V®n! - izkvicha toj. - Vsichki v®n!
     Pridvornite zaprekaturyaha stolovete i na t®lpa huknaha k®m vratata.
     - V®-®-®n! - divo reveshe kralyat, s®baryajki s®dovete ot masata.
     Rumata izskochi ot zalata, shmugna se zad nyakakva zavesa i zapochna da se
kiska.  Zad  s®sednata  zavesa  s®shcho  se  kiskaha  -  isterichno,  zad®hano,
pisklivo.




     Na  dezhurstvoto  v spalnyata na princa se post®pvashe v polunoshch i Rumata
reshi  da se otbie v k®shchi, za da vidi dali vsichko e v red i da se preobleche.
Vecherniyat  grad  go porazi. Ulicite byaha pot®nali v grobna tishina, kr®chmite
byaha  zatvoreni.  Po presechkite stoyaha i dr®nchaha zheleznite si or®zhiya grupi
shchurmovaci  s  fakli  v r®ce. Te m®lchaha i kato che li ochakvaha neshcho. Nyakolko
p®ti  te  priblizhavaha  do Rumata, vziraha se v nego i shchom go poznaeha, vse
taka  m®lchalivo  mu  praveha  p®t.  Kogato  do doma mu ostavaha petdesetina
krachki, podire mu se pom®kna nyakakva grupichka podozritelni lichnosti. Rumata
sprya,  udari  nozhnica  o  nozhnica  i lichnostite namaliha krachka, no v s®shchiya
moment  v  t®mninata izsk®rca zarezhdan arbalet. Rumata zab®rza napred, kato
se  pritiskashe  do  stenite,  napipa vratata, zav®rtya klyucha v bravata, kato
neprek®snato  chuvstvuvashe  g®rba  si  nezashchiten  i s v®zdishka na oblekchenie
nah®lta v antreto.
     V antreto  se  byaha  s®brali  vsichki slugi, v®or®zheni koj s kakvoto mu
padne.  Okaza  se,  che  veche  nyakolko p®ti bili praveni opiti da se izk®rti
vratata. Tova ne se haresa na Rumata. "Mozhe bi ne tryabva da hodya? - pomisli
si toj. - Dyavol go vzel princa."
     - K®de e baron Pampa? - popita toj.
     Uno, v®zbuden do kraen predel, s arbalet na ramo, otv®rna, che "baron®t
se  s®budil  oshche  na obyad, izpil vsichkiya razsol v k®shchata i otishel pak da se
veseli".  Sled tova, kato zashepna, mu s®obshchi, che Kira mnogo se bezpokoyala i
veche nyakolko p®ti pitala za gospodarya.
     - Dobre - kaza Rumata i zapovyada na slugite da se stroyat.
     Slugite  byaha shestima, bez gotvachkata, hora vreli i kipeli, sviknali s
ulichnite  sbivaniya.  Te,  razbira  se, nyama da se zalavyat s®s sivite, shche se
izplashat  ot  gneva na vsesilniya minist®r, no sreshchu dripl'ovcite ot noshchnata
armiya  shche  izd®rzhat,  oshche  poveche  che tazi noshch razbojnicite shche t®rsyat lesna
plyachka.  Dva  arbaleta, chetiri bojni bradvi, tezhki kasapski nozhove, zhelezni
shapki,  vratite  sa solidni, obkovani spored obichaya s zhelyazo... Ili mozhe bi
vse pak da ne otiva?
     Rumata  se  izkachi gore i vleze na pr®sti v stayata na Kira. Kira speshe
oblechena, svita na kravajche v®rhu neopravenoto leglo. Rumata postoya nad neya
s®s  svetilnika.  Da  otiva  ili da ne otiva? Uzhasno ne mu se hodeshe. Toj ya
zavi  s  edno  odeyalo,  celuna ya po buzata i se v®rna v kabineta. Tryabva da
otide.  Kakvoto  i  da  stava,  razuznavach®t  tryabva  da  b®de v cent®ra na
s®bitiyata.  I istoricite shche imat polza. Toj se usmihna. Svali ot glavata si
obr®cha,  grizhlivo  iztri  s  meka gyuderiya obektiva i otnovo go slozhi. Posle
povika  Uno  i  mu  por®cha  da mu donese voenniya kostyum i izl®skanata medna
kaska.  Pod  elecheto,  napravo  v®rhu potnika, nastr®hnal ot studenoto, toj
navleche metalnoplastmasova riza, napravena kato riznica ot halki (tukashnite
riznici  predpazvaha  dosta dobre ot mech i kinzhal, no arbaletnata strela gi
probivashe  otkraj  dokraj). Kogato zatyagashe formeniya poyas s metalni plochki,
toj kaza na Uno:
     - Slushaj,  malkiyat.  Na tebe imam naj-golyamo doverie. Kakvoto da stane
tuk,  Kira  tryabva  da ostane zhiva i nevredima. Neka k®shchata da izgori, neka
razgrabyat  vsichki  pari,  no ti mi zapazi Kira. Izvedi ya po pokrivite, prez
mazetata, kakto shchesh, no ya zapazi. Razbra li?
     - Razbrah - kaza Uno. - Ne izlizajte dnes...
     - Slushaj.  Ako  sled  tri  dni  ne  se v®rna, vzemi Kira i ya otkaraj v
sajvata,  v  H®lcashchata  gora. Znaesh li k®de e tova? Tam v H®lcashchata gora shche
namerish  Piyanata b®rloga, tova e edna k®shcha, namira se blizo do shoseto. Kato
pitash, shche ti ya pokazhat. Samo vnimavaj kogo pitash. Tam ima edin chovek, kazva
se otec Kabani. SHCHe mu razkazhesh vsichko. Razbra li?
     - Razbrah. No po-dobre e da ne izlizate...
     - I az s®m s®glasen. Ne moga: sluzhba... Hajde vnimavaj...
     Toj  lekichko  chukna momcheto po nosa i se usmihna v otgovor na negovata
nesr®chna  usmivka. Dolu toj proiznese kratka nas®rchitelna rech pred slugite,
izleze nav®ya i otnovo se ozova v t®mninata. Zad nego izdr®nchaha mandalata.
     Pokoite  na  princa  vsyakoga  sa  bili  ohranyavani losho. Mozhe bi t®kmo
zatova nikoj ne praveshe atentati na arkanarskite princove. A p®k osobeno ot
segashniya  princ  nikoj  ne  se  interesuvashe. Na nikogo na sveta ne mu beshe
pritryabvalo tova hilavo sineoko momche, koeto prilichashe na vseki drug, no ne
i na  bashcha si. Hlapeto se haresvashe na Rumata. V®zpitanieto mu se vodeshe ot
losho  po-losho i zatova toj beshe s®obrazitelen, ne beshe zhestok, ne mozheshe da
ponasya  - veroyatno instinktivno - don Reba, obichashe da si pee na visok glas
naj-razlichni  pesnichki  po  stihove  na  Curen  i da si igrae na korabcheta.
Rumata  izpisvashe  za nego ot metropoliyata knizhki s kartinki, razkazvashe mu
za  zvezdnoto  nebe  i  vedn®zh  za  vinagi  pokori  momcheto s prikazkata za
letyashchite  korabi.  Za Rumata, kojto ryadko se sreshchashe s deca, desetgodishniyat
princ  beshe  antipod na vsichki s®sloviya v tazi diva strana. T®kmo ot takiva
obiknoveni  sineoki  hlapeta,  ednakvi v®v vsichki s®sloviya, se razhdashe sled
tova  i  zhestokostta, i nevezhestvoto, i pokorstvoto, a nali v decata nyamashe
nito  sledi,  nito  priznaci ot tezi otvratitelni kachestva. Ponyakoga toj si
misleshe  kolko  hubavo shcheshe da b®de, ako ot planetata izchezneha vsichki hora
nad deset godini.
     Princ®t  veche beshe zaspal. Rumata prie dezhurstvoto - postoya zaedno s®s
smenyavashchiya se gvardeec kraj spyashchoto momche, kato praveshe slozhni, nalagani ot
etiketa  dvizheniya  s  izvadeni  mechove,  proveri  po  tradiciya  dali vsichki
prozorci  sa  zatvoreni, dali v celite pokoi goryat svetilnicite, v®rna se v
hola,  izigra  s®s  smenyashchiya  se gvardeec partiya na karti i se zainteresuva
kakvo  smyata blagorodniyat don za onova, koeto stavashe v grada. Blagorodniyat
don,  chovek  s  mnogo  um,  se  zamisli  d®lboko i izkaza predpolozhenie, che
prostiyat narod se gotvi da praznuva praznika na sveti Mika.
     Kogato  ostana  sam,  Rumata premesti stola do prozoreca, razpolozhi se
udobno  i zapochna da nablyudava grada. K®shchata na princa beshe na h®lm i denem
grad®t se vizhdashe ottuk chak do moreto. No sega vsichko beshe pot®nalo v mrak,
myarkaha  se  samo  razpr®snati kupchinki ogn'ove - tam, k®deto po presechkite
stoyaha   shchurmovacite  s  fakli  i  chakaha  signala.  Grad®t  speshe  ili  se
prestruvashe  na  zaspal.  Interesno  dali  zhitelite chuvstvuvaha, che nad tyah
nadvisva uzhasno neshcho? Ili i te kato mnogo umniyat blagoroden don smyataha, che
nyakoj  se  gotvi  da  praznuva praznika na sveti Mika? Dvesta hilyadi m®zhe i
zheni.  Dvesta  hilyadi  kovachi,  or®zhejnici,  mesari, galanteristi, zlatari,
domakini,  prostitutki, monasi, sarafi, vojnici, skitnici, oceleli knizhnici
se  v®rtyaha sega v dushnite, vmirisani na d®rvenici legla: spyaha, lyubeha se,
presmyataha  naum  pechalbite,  placheha,  sk®rcaha  s®s  z®bi ot zloba ili ot
obida...  Dvesta hilyadi dushi! Za prisheleca ot Zemyata v tyah imashe neshcho obshcho.
Sigurno  tova,  che  vsichki te bez izklyuchenie oshche ne byaha hora v s®vremenniya
smis®l  na dumata, a polufabrikati, slit®ci, ot koito samo k®rvavite vekove
shche izst®rzhat nyakoga istinskiya gord i svoboden chovek. Te byaha pasivni, alchni
i neveroyatno,  fantastichno  egoistichni. Psihologicheski te pochti vsichki byaha
robi  -  robi  na vyarata, robi na sebepodobnite si, robi na drebni strasti,
robi  na  koristolyubieto. I ako po silata na s®dbata nyakoj ot tyah se rodeshe
ili  staneshe  gospodar,  toj ne znaeshe kakvo da pravi s®s svobodata si. Toj
otnovo   b®rzashe   da   stane   rob   -   rob   na   bogatstvoto,   rob  na
protivoestestvenite  izlishestva,  rob  na pokvareni priyateli, rob na robite
si.  Po-golyamata chast ot tyah nyamaha nikakva vina. Te byaha prekaleno pasivni
i prekaleno   nevezhi.   Robstvoto   im   se  gradeshe  v®rhu  pasivnostta  i
nevezhestvoto,  a  pasivnostta  i nevezhestvoto neprek®snato razhdaha robstvo.
Ako  vsichki  te  byaha  ednakvi,  chovek tryabvashe da skr®sti r®ce i da izgubi
vsyakakva  nadezhda.  No  vse pak te byaha hora, nositeli na iskri ot razum. I
postoyanno  tu  tuk,  tu  tam  sred tehnite plastove plamvaha i se razgaryaha
plam®chetata  na  bezkrajno  dalechnoto  i neizbezhno b®deshche. Plamvaha v®preki
vsichko.  V®preki cyalata im prividna bezpoleznost. V®preki gneta. V®preki che
gi  gasyaha  s botushi. V®preki che ne byaha potrebni nikomu i che vsichki na toya
svyat  byaha protiv tyah. V®preki che v naj-dobriya sluchaj te mozheha da razchitat
samo na edno prezritelno s®zhalenie...
     Te  ne  znaeha,  che  b®deshcheto e na tyahna strana, che b®deshcheto bez tyah e
nev®zmozhno.  Ne znaeha, che v tozi svyat na strashnite prizraci ot minaloto te
sa edinstvenata realnost na b®deshcheto, che te sa ferment, vitamin v organizma
na  obshchestvoto.  Unishchozhete  tozi vitamin i obshchestvoto shche zagine, shche zapochne
socialen  skorbut,  muskulite  shche otslabnat, ochite shche izgubyat ostrotata si,
z®bite shche izpadat. Nito edna d®rzhava ne mozhe da se razviva bez nauka - shche ya
unishchozhat   s®sedite.   Bez  izkustvata  i  obshchata  kultura  d®rzhavata  gubi
sposobnostta  si  za  samokritika, zapochva da nas®rchava pogreshni tendencii,
zapochva  vsyaka sekunda da razhda licemeri i otrepki, da razviva u grazhdanite
konsumativnost  i samonadeyanost i v kraya na kraishchata s®shcho taka stava zhertva
na  po-blagorazumni  s®sedi. Mozhesh kolkoto si shchesh da presledvash knizhnicite,
da  zabranyavash  naukata,  da  unishchozhavash  izkustvoto,  no rano ili k®sno shche
tryabva da se sepnesh i s®s sk®rcane na z®bi da napravish p®t na vsichko, koeto
vlastolyubivite t®paci i nevezhi taka silno mrazyat.
     I tezi  sivi  hora,  koito  d®rzhat  vlastta,  kolkoto  i  da  prezirat
znanieto, ne mogat da napravyat nishcho protiv istoricheskata obektivnost, mogat
samo  da  ya  zabavyat, no ne i da ya sprat. Te prezirat znanieto i se boyat ot
nego, no vse pak neizbezhno stigat do izvoda, che tryabva da go nas®rchavat, za
da  se  zad®rzhat.  Rano  ili  k®sno  te  tryabva da razreshat universitetite,
nauchnite  druzhestva,  da  s®zdavat  izsledovatelski centrove, observatorii,
laboratorii,  da s®zdavat kadri, hora, koito mislyat i znayat, hora, kaito se
izpl®zvat  ot  kontrola  im,  hora  s®s s®vsem druga psihologiya, s®s s®vsem
drugi  potrebnosti,  a  tezi  hora ne mogat da s®shchestvuvat, oshche po-malko da
funkcionirat  v  predishnata  atmosfera  na  dolno  koristolyubie,  na drebni
interesi,  na  t®po  samodovolstvo i chisto pl®tski potrebnosti. Na tyah im e
potrebna  nova  atmosfera  -  atmosfera  na  vseobshcho  i vseobhvatno znanie,
propita  s  tvorchesko  naprezhenie,  potrebni  sa  im  pisateli,  hudozhnici,
kompozitori  i  sivite  hora,  koito  d®rzhat  vlastta, se prinuzhdavat da im
napravyat  i  tazi  otst®pka.  Kojto se inati, shche b®de pometen ot po-hitrite
protivnici  v  borbata  za  vlast,  no  kojto  pravi otst®pkata neizbezhno i
paradoksalno,  protiv volyata si, s tova sam si kopae groba. Zashchoto rastezh®t
na   kulturata  na  naroda  v  cyalata  j  shirota  -  ot  estestvenonauchnite
izsledvaniya  do  sposobnostta  da  se  v®zhishchava  ot  golyamata  muzika  - e
sm®rtonosna za nevezhite egoisti i fanatici... A sled tova nast®pva epoha na
gigantski  socialni s®treseniya, s®provozhdana ot nevizhdano predi razvitie na
naukata  i  sv®rzaniya s tova izklyuchitelno shirok proces na intelektualizaciya
na  obshchestvoto,  epoha,  kogato sivotata vodi poslednite si boeve, koito po
zhestokost   vr®shchat  chovechestvoto  k®m  srednovekovieto,  v  tezi  boeve  tya
pret®rpyava  porazhenie  i  v svobodnoto ot klasovo potisnichestvo obshchestvo tya
veche zavinagi izchezva kato realna sila.
     Rumata prod®lzhavashe da gleda pritihnaliya v mraka grad. Nyak®de tam, v®v
vonyashcha  staichka, sg®rchen v®rhu zhalkoto leglo, izgaryashe v treska osakateniyat
otec  Tara,  a  brat  Nanin  sedeshe kraj nego do ednokrakata masichka, piyan,
vesel  i  z®l,  i  zav®rshvashe  svoya  "Traktat na sluhovete", kato s naslada
maskirashe s shablonni frazi svoya yarosten prismeh nad siviya zhivot. Nyak®de tam
bezcelno  brodeshe  iz praznite razkoshni apartamenti Gur S®chinitelya i s uzhas
useshchashe,  che  v®preki vsichko ot d®noto na negovata razk®sana i smazana dusha
pod  napora  na  neshcho  neznajno se poyavyavat i nahluvat v s®znanieto mu yarki
svetove,  izp®lneni s®s zabelezhitelni hora i pok®rtitelni chuvstva. I nyak®de
tam  neznajno  kak prekarvashe noshchta prek®rsheniyat ot presledvaniyata, povalen
na  kolene doktor Budah, smazan, no zhiv... Bratya moi, pomisli si Rumata. Az
s®m  vash,  nie  sme  pl®t  ot  pl®tta  vi!  Toj  izvedn®zh  s  ogromna  sila
pochuvstvuva,  che  ne e nikak®v bog, kojto pazi v dlanite si svetulchicite na
razuma,  a  brat, kojto pomaga na brata si, sin, kojto spasyava bashcha si. "SHCHe
ubiya  don  Reba".  -  "Za kakvo?" - "Toj ubiva moite bratya". - "Toj ne znae
kakvo  v®rshi."  -  "Toj ubiva b®deshcheto." - "Ne e vinoven, toj e sin na svoya
vek."  -  "Toest ne znae, che e vinoven? No malko li drugi neshcha ne znae? Az,
az  znaya,  che e vinoven". - "Ami kakvo shche napravish s otec Cupik? Otec Cupik
bi  dal  milo za drago nyakoj da ubie don Reba. M®lchish? Mnozina shche tryabva da
b®dat  ubiti,  nali?"  - "Ne znaya, mozhe bi mnozina. Edin sled drug. Vsichki,
koito vdignat r®ka protiv b®deshcheto". - "Takova neshcho veche e imalo. Troveha s
otrova, hv®rlyaha samor®chno napraveni bombi. I nishcho ne se promenyashe". - "Ne,
promenyashe  se.  Taka  se s®zdavashe strategiyata na revolyuciyata". - "Ti nyamash
nuzhda  da  s®zdavash  strategiya na revolyuciyata. Na tebe prosto ti se iska da
ubivash."  -  "Da,  iska mi se." - "Ami umeesh li?" - "Vchera ubih dona Okana.
Oshche  kogato  otivah  pri  neya s pero nad uhoto, znaeh, che ubivam. S®zhalyavam
samo, che ubih bez polza. Taka che veche pochti sa me nauchili." - "No nali tova
e losho.  Opasno.  Pomnish  li Sergej Kozhin? A Dzhordzh Leni? A Sabina Kryuger?"
Rumata prekara dlan po vlazhnoto si chelo. Ej taka mislish, mislish, mislish i v
kraya na kraishchata izmislyash baruta...
     Rumata  skochi  i  otvori prozoreca. Kupchinite ogn'ove v t®mniya grad se
razdvizhiha,  razpadnaha  se  i se protochiha v®v verigi, tu se poyavyavaha, tu
izchezvaha  mezhdu nevidimite k®shchi. Nad grada se poyavi nyakak®v zvuk - dalechen
mnogoglasen  voj.  Plamnaha  dva  pozhara  i ozariha s®sednite pokrivi. Neshcho
zaplamtya  v  pristanishcheto.  S®bitiyata  byaha zapochnali. Sled nyakolko chasa shche
stane   yasno   kakvo   oznachava   s®yuz®t  mezhdu  sivite  i  noshchnata  armiya,
neestestveniyat  s®yuz  na  bakalite  i pladneshkite razbojnici, shche stane yasno
kakvo  celi  don Reba i kakva nova provokaciya e zamislil. Po-prosto kazano:
kogo  kolyat  dnes. Naj-veroyatno beshe zapochnalo golyamo klane, unishchozhavane na
v®zgordyaloto se sivo r®kovodstvo i mezhdu drugoto, iztreblenie na namirashchite
se  v  grada  baroni  i  naj-neudobnite  aristokrati. Kakvo li pravi Pampa,
pomisli si toj. Samo da ne spi, shche se ot®rve...
     No  ne  uspya da dov®rshi mis®lta si. Nyakoj s div vik zaudrya s yumruci po
vratata:  "Otvorete!  Dezhurniyat, otvorete!" Rumata vdigna mandaloto. Vturna
se  poluoblechen,  preblednyal  ot  uzhas chovek, sgrabchi Rumata za reverite na
elecheto i raztreperan zavika:
     - K®de e princ®t? Budah otrovi kralya! Irukanskite shpioni vdignaha bunt
v grada. Spasyavajte princa!
     Beshe  minist®r®t  na  dvora,  glupav i krajno predan chovek. Toj bl®sna
Rumata  i  se hv®rli v spalnyata na princa. ZHenite zapiskaha. A prez vratata
veche nah®ltvaha, vdignali r®zhdyasali bradvi, potnite mucunesti shchurmovaci s®s
sivi rubashki. Rumata izvadi mecha.
     - Nazad! - studeno kaza toj.
     Zad  g®rba  mu  ot  spalnyata  se chu k®so zadaveno ohkane. Losha rabota,
pomisli  si  Rumata.  Nishcho  ne razbiram. Toj otskochi v ®g®la i se zagradi s
masata.   Tezhko   dishashchite   shchurmovaci   izp®lniha   stayata.   S®braha   se
petnadesettina  dushi.  Otpred se prom®kna lejtenant s tyasna siva uniforma i
izvadena sabya.
     - Don  Rumata?  -  kaza  toj  zad®han.  -  Arestuvan  ste. Predajte si
mechovete.
     Rumata yazvitelno se razsmya.
     - Vzemete gi - kaza toj, kato hv®rli pogled k®m prozoreca.
     - Hvanete  go!  - kresna oficer®t. Petnadeset ohraneni mechoci s bradvi
ne sa tv®rde mnogo za chovek, vladeeshch bojni hvatki, koito shche stanat izvestni
tuk  edva  sled  tri  veka. T®lpata se yurna i se otdr®pna. Na poda ostanaha
nyakolko  bradvi,  dvama  shchurmovaci se sg®rchiha i predpazlivo pritiskajki do
koremite  izk®lchenite  si  r®ce,  se  prom®knaha  v  zadnite redici. Rumata
vladeeshe  s®v®rsheno vetrilnata zashchita, kogato pred napadatelite kato pl®tna
blestyashcha  zavesa  se  v®rti stomanata i izglezhda nev®zmozhno chovek da probie
tazi  zavesa.  SHCHurmovacite, zad®hani, nereshitelno se spoglezhdaha. Ot tyah se
noseshe ost®r miris na bira i luk.
     Rumata   otmesti  masata  i  pokraj  stenata  predpazlivo  tr®gna  k®m
prozoreca.  Nyakoj  ot zadnite redici hv®rli nozh, no ne uluchi, Rumata pak se
zasmya, slozhi krak na ramkata na prozoreca i kaza:
     - Ako se p®hnete oshche vedn®zh, shche rezha r®ce. Vie me poznavate...
     Poznavaha  go.  Mnogo dobre go poznavaha i nito edin ne se pomr®dna ot
myastoto  si  v®preki psuvnite i podkanyaniyata na oficera, kojto vprochem s®shcho
se   d®rzheshe  tv®rde  predpazlivo.  Rumata  se  izpravi  na  ramkata,  kato
prod®lzhavashe  da  zaplashva  s  mechovete  i  v s®shchiya moment ot t®mninata, ot
dvora,  v  g®rba  go  udari  tezhko kopie. Udar®t beshe strashen. Toj ne probi
metalnoplastmasovata  riznica,  no go butna ot ramkata i go s®bori na poda.
Rumata  ne  izpusna  mechovete,  no ot tyah veche nyamashe nikakva polza. Cyalata
paplach se hv®rli v®rhu nego. Sigurnno zaedno te tezhaha poveche ot ton, no si
precheha  i  toj  uspya  da se izpravi na kraka. Toj udari nyakogo s yumruk v®v
vlazhnite  ustni, drug izvryaka pod mishnicata mu kato zaek, udryashe s lakti, s
yumruci,  s  ramena  (otdavna ne beshe se chuvstvuval tolkova svobodno), no ne
mozha da gi ot®rsi ot sebe si. S ogromno usilie, vlachejki gramadata ot tela,
toj tr®gna k®m vratata, kato po p®tya se navezhdashe i otk®svashe vkopchilite se
v krakata mu shchurmovaci. Posle useti boleznen udar v ramoto i padna po gr®b,
pod  nego  se myataha pritisnatite, no otnovo stana, nanasyajki s vsichka sila
k®si udari, ot koito shchurmovacite, razmahvajki r®ce i kraka, tezhko se udryaha
v stenite;  pred  nego  veche  se  myarkashe poluzakritoto lice na lejtenanta,
vdignal  pred  sebe si izprazneniya arbalet, no v tozi moment vratata shiroko
se  otvori  i  nasreshcha  mu nah®ltaha novi potni mucuni. Hv®rliha v®rhu nego
mrezha, stegnaha na krakata mu v®zheta i go povaliha.
     Toj vednaga prestana da se brani, pesteshe silite si. Izvestno vreme go
t®pkaha  s  botushi,  kato s®sredotocheno, m®lchalivo i sladostrastno p®shkaha.
Posle  go  grabnaha  za  krakata  i  go povlyakoha. Kogato go m®kneha pokraj
raztvorenata  vrata  na  spalnyata,  toj  uspya  da  vidi minist®ra na dvora,
zakovan  s kopie na stenata, i kupchinata ok®rvaveni charshafi na krevata. "Ta
tova  e  prevrat  -  pomisli  si  toj.  - Gorkoto momche..." Pom®knaha go po
st®palata i togava toj zagubi s®znanie.




     Toj  lezheshe  na obrasnalo s treva v®zvishenie i gledashe oblacite, koito
pluvaha  po  visokoto  sin'o nebe. Beshe mu hubavo i udobno, no na s®sednoto
v®zvishenie   useshchashe   ostra   pronizvashcha  bolka.  Tya  beshe  izv®n  nego  i
s®shchevremenno  v®tre, osobeno v desniya h®lbok i v tila. Nyakoj kresna: "Da ne
e puknal?  Glavite  vi  shche  otk®sna!" I togava ot nebeto v®rhu nego se izlya
masa  ledena  voda.  Toj  naistina  lezheshe  i  gledashe  nebeto,  no  ne  na
v®zvishenie, a v lokva i nebeto ne beshe sin'o, a olovnocherno, ozareno otdolu
v cherveno.  "Nishcho  mu  nyama - kaza drug glas. - ZHiv e, bleshchi ochi". Znachi az
s®m  zhiv, pomisli si toj. Za mene govoryat. Az bleshchya ochi. No zashcho se k®lchat?
Da ne sa zabravili da govoryat choveshki?
     Do  nego  nyakoj  se  razm®rda  i tezhko zashlyapa iz vodata. Na nebeto se
poyavi cheren siluet na glava s ostrov®rha shapka.
     - Razv®rzhete  mi  krakata  - s®rdito kaza Rumata i useti ostra bolka v
razbitite  si  ustni.  Obliza  gi  s ezik. Ama che ustni, pomisli si toj. Ne
ustni, a mekici.
     Nyakoj  se  zalovi  za  krakata  mu, kato grubo gi d®rpashe i premyatashe.
Okolo nego horata si podmyataha tihichko:
     - Zdravata ste go razkrasili...
     - Kakvo  da pravim, za malko ne izbyaga... Omag'osan, strelite otskachat
ot nego...
     - Poznavah edin tak®v, s bradva da go biesh, nishcho mu ne stava.
     - Mozhe bi e bil selyanin...
     - Selyanin, razbira se...
     - Tujto. A p®k tozi e blagorodnik.
     - A,  m®tnata  da  vi vzeme... Edni v®zli ste nav®rzali, ne mozhe da se
opravi chovek... YA dajte og®n!
     - S nozha be.
     - Oh,  bratya,  oh,  ne  go  razv®rzvajte.  Da  ne zapochne otnovo da ni
mlati... Za malko ne mi smaza glavata.
     - I sega edva li shche zapochne...
     - Vie,  bratya, kakvoto shchete, ama az zdravata go udryah s kopieto. CHe az
riznici s®m probival.
     Vlastniyat glas ot t®mninata vikna:
     - Ej, skoro li shche sv®rshite?
     Rumata  useti, che krakata mu sa svobodni, napregna se i sedna. Nyakolko
nisichki shchurmovaci m®lchalivo go nablyudavaha kak se t®rkalya v lokvata. Rumata
stisna  chelyusti  ot  sram  i unizhenie. Pomr®dna pleshkite si: r®cete mu byaha
izviti  otzad,  no  taka,  che dori ne mozheshe da razbere k®de sa laktite mu,
k®de  sa  kitkite.  S®bra  vsichki  sili,  s®s  skok se izpravi i vednaga go
preryaza ostra bolka v h®lboka. SHCHurmovacite se zasmyaha.
     - Maj nyama da izbyaga - kaza edin.
     - Da, umoren e, m®tnata go vzela...
     - Kakvo, don, ne e priyatno, a?
     - Stiga  ste dr®nkali - kaza ot t®mninata vlastniyat glas. - Elate tuk,
don Rumata.
     Rumata  tr®gna  k®m  glasa,  chuvstvuvajki, che se klatushka nasam-natam.
Otnyak®de  izskochi  m®nich®k  chovechec  s  fakel i tr®gna otpred. Rumata pozna
myastoto:  edno ot bezbrojnite v®treshni dvorcheta na ministerstvoto za zashchita
na  koronata,  nyak®de  okolo  kralskite konyushni. Toj b®rzo se seti - ako go
povedat  nadyasno  -  znachi  v  Kulata, v zatvora. Ako go povedat nalyavo - v
kancelariyata.  Toj  tr®sna  glava.  Nishcho,  pomisli  si.  SHCHom s®m zhiv, shche se
preborim.  Sviha  nalyavo.  Nyama da b®de izvedn®zh, pomisli si Rumata. SHCHe ima
predvaritelno  sledstvie.  Strashno. SHCHom rabotata e stignala do sledstvie, v
kakvo  mogat da me obvinyat? Maj che e yasno. Pokanvaneto na otrovitelya Budah,
otravyane  na  kralya, zagovor protiv koronata... Mozhe bi ubijstvo na princa.
I, razbira se, shpionazh v polza na Irukan, Soan, varvarite, baronite, Svetiya
orden  i  prochee,  i prochee... Prosto mi e chudno, che oshche s®m zhiv. Znachi oshche
neshcho e namislila tazi bezcvetna g®ba.
     - Nasam  -  kaza  chovek®t  s vlastniya glas. Toj otvori nisichka vrata i
Rumata,  navezhdajki  se, vleze v prostorno, osveteno ot desetina svetilnici
pomeshchenie.   Po  sredata  v®rhu  ovehtyal  kilim  sedyaha  i  lezhaha  v®rzani
ok®rvaveni  hora.  Nyakoi  ot  tyah  byaha veche ili m®rtvi, ili v bezs®znanie.
Pochti  vsichkite  byaha  bosi,  s®s  s®drani  pizhami. Pokraj stenite, nehajno
opreni  na bradvite i alebardite, stoyaha chervendalesti shchurmovaci, svirepi i
samodovolni  -  pobediteli. Pred tyah se razhozhdashe nasam-natam s r®ce otzad
oficer,  s mech, s®s siv mundir, chiyato yaka beshe strashno zam®rsena. Sp®tnik®t
na Rumata, visok chovek s cheren plashch, otide pri oficera i mu poshepna neshcho na
uhoto.
     Oficer®t  kimna,  pogledna  s  interes  Rumata  i se skri zad p®strite
zavesi v protivopolozhniya kraj na stayata.
     SHCHurmovacite  s®shcho  taka  s  interes razglezhdaha Rumata. Edin ot tyah, s
podpuhnalo oko, kaza:
     - Hubavo kam®che ima don®t!
     - Kam®cheto e edin p®t - s®glasi se drug. - T®kmo za kralya. I obr®ch®t e
ot chisto zlato.
     - Sega nie sami sme si krale.
     - Da go svalim li, a?
     - Sti-i-ga  -  tiho kaza chovek®t s cherniya plashch. SHCHurmovacite iznenadani
vtrenchiha ochi v nego.
     - Koj li p®k oshche iska da ni se perchi? - kaza shchurmovak®t s podpuhnaloto
oko.
     CHovek®t s plashcha ne otgovori, ob®rna se g®rbom k®m shchurmovaka, otide pri
Rumata  i  zastana  do  nego. SHCHurmovacite zlobno go oglezhdaha ot glavata do
petite.
     - Maj  che  e  pop?  -  kaza shchurmovak®t s podpuhnaloto oko. - Ej, pope,
iskash li da te tropna?
     SHCHurmovacite  se  zasmyaha  na visok glas. SHCHurmovak®t s podpuhnaloto oko
premesti  bradvata ot ednata v drugata r®ka, plyu si na dlanite i tr®gna k®m
Rumata.  Oh,  sega  shche  mu dam da se razbere, pomisli si Rumata, kato bavno
otdr®pvashe nazad desniya si krak.
     - Kogo  s®m  bil  vinagi  - prod®lzhi shchurmovak®t, kato sprya pred nego i
zapochna  da  razglezhda  choveka  s  cherniya  plashch,  -  nali popovete, raznite
gramatici i kalfi. Nali...
     CHovek®t  s  plashcha  vdigna  r®ka  s dlan nagore. Pod tavana neshcho zv®nko
izdr®ncha. Z-®-n! SHCHurmovak®t s podpuhnaloto oko izpusna bradvata i se prosna
po  gr®b.  V  sredata  na cheloto mu st®rcheshe k®sa debela arbaletna strela s
g®sti  pera.  Stana  tiho.  SHCHurmovacite  zaotst®pvaha nazad, kato strahlivo
opipvaha  s  ochi  otdushnicite  po  tavana.  CHovek®t  s  plashcha  svali r®ka i
zapovyada:
     - Priberete tazi m®rsha, b®rzo!
     Nyakolko shchurmovaci se spusnaha, hvanaha ubitiya za krakata i za r®cete i
go  povlyakoha  nav®n.  Izzad  zavesata  izskochi siviyat oficer i im mahna da
dojdat.
     - Da v®rvim, don Rumata - kaza chovek®t s plashcha.
     Rumata  tr®gna  k®m zavesata, zaobikalyajki kupchinata plennici. Nishcho ne
razbiram,  misleshe  si  toj. Zad zavesata v t®mnoto go hvanaha, opipaha go,
sm®knaha ot poyasa mu praznite nozhnici i go izbutaha na svetlo.
     Rumata vednaga razbra k®de se e ozoval. Tova beshe poznatiyat mu kabinet
na  don Reba v lilavite pokoi. Don Reba sedeshe na s®shchoto myasto i v absoltno
s®shchata  poza,  napregnato izpraven, opryal lakti na masata i preplel pr®sti.
Ami  maj  starec®t  ima  hemoroidi,  ni v klin, ni v r®kav s®s s®zhalenie si
pomisli  Rumata. Vdyasno ot don Reba sedeshe otec Cupik, vazhen, s®sredotochen,
s®s  sviti  ustni.  Otlyavo sedeshe dobrodushno usmihvashch se shishko s kapitanski
otlichitelni  znaci  na  siviya mundir. V kabineta nyamashe nikak®v drug chovek.
Kogato Rumata vleze, don Reba tiho i druzhelyubno kaza:
     - A, priyateli, eto go i blagorodniya don Rumata.
     Otec  Cupik  napravi  prenebrezhitelna  grimasa, a shishkoto blagosklonno
zakima s glava.
     - Nash star i tv®rde posledovatelen nepriyatel - kaza don Reba.
     - SHCHom e nepriyatel, da se obesi - pregraknalo kaza otec Cupik.
     - A vasheto mnenie, brat Aba? - popita don Reba, kato lyubezno se navede
k®m shishkoto.
     - Vie  znaete...  Az maj... - brat Aba smuteno i kato dete se usmihna,
razpervajki  k®site si r®chichki. - Na mene maj, znaete li, mi e vse edno. No
mozhe  bi  vse  pak  da  ne  go  besim?  Mozhe bi tryabva da go izgorim, kakvo
smyatate, don Reba?
     - Da, mozhe bi - zamisleno kaza don Reba.
     - Nali  razbirate  - prod®lzhi ocharovatelniyat brat Aba, kato priyatelski
se  usmihvashe  na  Rumata.  -  Besyat se otrepkite, drebos®cite... A nie sme
dl®zhni da zapazim u naroda uvazhenieto k®m s®sloviyata. Vse pak toj e izd®nka
na  star  rod,  golyam irukanski shpionin... Irukanski, struva mi se, nali ne
gresha?  -  Toj  vze ot masata edno listche i se vzrya v nego s k®sogledite si
ochi. - Ah, toj bil i soanski... Oshche po-dobre!
     - Da go izgorim, shchom tryabva - s®glasi se otec Cupik.
     - Dobre - kaza don Reba. - Razbrahme se. Da go izgorim.
     - Vprochem smyatam, che don Rumata mozhe da oblekchi uchastta si - kaza brat
Aba. - Razbirate li me, don Reba?
     - Da si priznaya, ne nap®lno...
     - Imot®t!  Moj  blagoroden  don,  imot®t!  Rumatite  sa prikazno bogat
rod!...
     - Vie, kakto vinagi, ste prav - kaza don Reba.
     Otec  Cupik se prozya, zakrivajki ustata si s r®ka, i hv®rli pogled k®m
lilavite zavesi vdyasno ot masata.
     - Togava da zapochnem podred - s v®zdishka kaza don Reba.
     Otec  Cupik  vse  poglezhdashe  k®m  zavesata.  Toj yavno ochakvashe neshcho i
izobshcho  ne  se  interesuvashe ot razpita. Kakva e tazi komediya? - misleshe si
Rumata. - Kakvo znachi tova?
     - I  t®j, blagorodni don - kaza don Reba, kato se ob®rna k®m Rumata, -
shche  ni  b®de izklyuchitelno priyatno da chuem vashite otgovori na nyakoi v®prosi,
koito ni interesuvat.
     - Razv®rzhete mi r®cete - kaza Rumata.
     Otec  Cupik  trepna  i  s®s  s®mnenie  prehapa ustni. Brat Aba zapochna
otchayano da klati glava.
     - A?  - kaza don Reba i pogledna naj-napred brat Aba, a sled tova otec
Cupik.   -   Razbiram   vi,   priyateli.   Obache,  kato  se  vzemat  predvid
obstoyatelstvata,  za  koito  don  Rumata  veroyatno  se  doseshcha...  -  toj s
mnogoznachitelen pogled ogleda otdushnicite na tavana. - Razv®rzhete mu r®cete
- kaza toj, kato povishi glas.
     Nyakoj bezshumno se priblizhi otzad. Rumata useti kak nechii stranno meki,
lovki  pr®sti  se  dokosnaha do r®cete mu, chu sk®rcane ot proryazani v®zheta.
Brat  Aba  s  neochakvana za negovata p®lnota p®rgavina izm®kna izpod masata
ogromen  boen  arbalet  i  go  slozhi  pred sebe si v®rhu knizhata. R®cete na
Rumata padnaha kato v®zheta pokraj tyaloto mu. Toj pochti ne gi useshchashe.
     - I t®j, da zapochnem - bodro kaza don Reba. - Vasheto ime, rod, zvanie?
     - Rumata ot roda na Estorskite Rumati. Blagoroden dvoryanin do dvadeset
i vtoriya pradyado.
     Rumata  se  oz®rna,  sedna  na divana i zapochna da masazhira kitkite na
r®cete si. Brat Aba razv®lnuvano puhteshe i go vze na mushkata.
     - Bashcha vi?
     - Moyat  blagoroden  bashcha  e  imperski  s®vetnik,  predan sluga i lichen
priyatel na imperatora.
     - ZHiv li e?
     - Umrya.
     - Otdavna li?
     - Predi edinadeset godini.
     - Na kolko godini ste?
     Rumata  ne  uspya  da otgovori. Zad lilavata zavesa se chu shum, brat Aba
nedovolno se ob®rna. Otec Cupik zloveshcho usmihnat, bavno se nadigna.
     - Eto vi i krayat, dragi mi gospoda!... - zapochna toj veselo i zlorado.
     Izzad  zavesite  izskochiha  trima  dushi,  koito  Rumata naj-malko beshe
ochakval  da vidi tuk. Otec Cupik ochevidno s®shcho ne beshe gi ochakval. Byaha yaki
monasi  s cherni rasa s kachulki, nadveseni nad ochite. Te b®rzo i bezshumno se
spusnaha k®m otec Cupik i go hvanaha za laktite.
     - A... m-m-m-m... - prom®nka otec Cupik. Sm®rtna blednina pokri liceto
mu. Bez s®mnenie toj beshe ochakval s®vsem drugo neshcho.
     - Kakvo  smyatate, brat Aba? - spokojno popita dok Reba, kato se navede
k®m shishkoto.
     - Ami, razbira se! - reshitelno otv®rna brat Aba. - Bez s®mnenie!
     Don Reba napravi slabo dvizhenie s r®ka. Monasite povdignaha otec Cupik
i vse  taka  bezshumno st®pvajki, go iznesoha zad zavesata. Rumata s pognusa
se namr®shchi. Brat Aba pot®rka mekite si r®chichki i bodro kaza:
     - Vsichko mina idealno, kakvo mislite, don Reba?
     - Da,  ne e losho - s®glasi se don Reba. - Obache da prod®lzhim. Na kolko
godini ste, don Rumata?
     - Na trideset i pet.
     - Koga ste doshli v Arkanar?
     - Predi pet godini.
     - Otk®de?
     - Dotogava zhiveeh v Estor, v rodoviya si zam®k.
     - A kakva beshe celta na tova premestvane?
     - Obstoyatelstvata me prinudiha da napusna Estor. T®rseh stolica, ravna
po blyas®k s®s stolicata na metropoliyata.
     Po  r®cete  mu  naj-posle  polaziha  ogneni tr®pki. Rumata t®rpelivo i
uporito prod®lzhavashe da masazhira podpuhnalite si kitki.
     - I vse pak, kakvi byaha tezi obstoyatelstva? - popita don Reba.
     - Ubih na duel edin chlen ot imperatorskoto semejstvo.
     - Taka znachi? Kogo tochno?
     - Mladiya hercog Ekina.
     - Kakva beshe prichinata za duela?
     - ZHena - k®so kaza Rumata.
     U nego se poyavi chuvstvoto, che vsichkite tezi v®prosi nishcho ne znachat. CHe
tova  e vse s®shchata igra, kakvato beshe i obs®zhdaneto na nachina za ekzekuciya.
I trimata  chakat neshcho. Az chakam da prestanat da tr®pnat r®cete mi. Brat Aba
- glupak®t  -  chaka  koga  na  kolenete mu shche se izsipe zlatoto ot rodovata
s®krovishchnica  na  don  Rumata.  Don  Reba  s®shcho  chaka  neshcho... No monasite,
monasite!  Otk®de  se  vzeha  v  dvoreca  monasite? Otgore na vsichko takiva
sr®chni i otrakani momcheta.
     - Imeto na zhenata?
     Ama che v®prosi, pomisli si Rumata. Po-glupavi ne mogat da se izmislyat.
YA da opitam az da gi razm®rdam...
     - Dona Rita - otv®rna toj.
     - Ne ochakvah, che shche otgovorite. Blagodarya vi.
     - Vinagi na vashite uslugi.
     Don Reba se pokloni.
     - Sluchvalo li vi se e da hodite v Irukan?
     - Ne!
     - Uveren li ste!
     - Vie s®shcho.
     - Nie  iskame  istinata! - nazidatelno kaza don Reba. Brat Aba kimna s
glava. - Samo istinata.
     - Aha - kaza Rumata. - A na men mi se stori... - toj ml®kna.
     - Kakvo vi se stori?
     - Stori  mi  se,  che  vie  naj-veche  iskate da pipnete moya rodov imot.
Izobshcho  ne moga da si predstavya, don Reba, po kak®v nachin se nadyavate da go
poluchite?
     - Ami daritelnicata? - izvika brat Aba.
     Rumata se zasmya kolkoto se mozhe i po-nahalno.
     - Ti si glupak, brat Aba, ili kak ti beshe imeto... Vednaga si lichi, che
si  bakalin.  Nima ne ti e izvestno, che majorat®t ne podlezhi na predavane v
chuzhdi r®ce.
     YAvno beshe, che brat Aba zdravata se beshe razgnevil, no se sd®rzhashe.
     - Ne biva da razgovaryate s tak®v ton - meko kaza don Reba.
     - Nali  iskate  istinata?  - v®zrazi Rumata. - Eto vi istinata, cyalata
istina i samo istinata: brat Aba e glupak i bakalin.
     Obache brat Aba veche beshe se ovladyal.
     - Struva  mi  se,  che  se  otklonihme  -  kaza  toj s usmivka. - Kakvo
smyatate, don Reba?
     - Vie,  kakto  vinagi,  ste  prav. - Blagorodni don, ami ne vi li se e
sluchvalo da hodite v Soan?
     - Bil s®m v Soan.
     - S kakva cel?
     - Da posetya Akademiyata na naukite.
     - Stranna cel za edin mlad chovek s vasheto polozhenie.
     - Moj kapriz.
     - A poznavate li se s generalniya s®diya na Soan don Kondor?
     Rumata zastana nashchrek.
     - Toj e star priyatel na nasheto semejstvo.
     - Izv®nredno blagoroden chovek, nali?
     - Tv®rde pochtena lichnost.
     - A  na  vas  izvestno  li  vi  e, che don Kondor e uchastnik v zagovora
protiv negovo velichestvo?
     Rumata vdigna glava.
     - Zapomnete  vedn®zh  zavinagi,  don  Reba - kaza toj visokomerno. - Za
nas,  rodovoto dvoryanstvo ot metropoliyata, vsichki tezi soani i irukani, p®k
i Arkanar  sa  bili i shche si ostanat zavinagi vasali na imperskata korona. -
Toj premetna krak v®rhu krak i se izv®rna nastrani.
     Don Reba zamisleno go gledashe.
     - Vie bogat li ste?
     - Moga da kupya celiya Arkanar, no ne me interesuvat otpad®ci...
     Don Reba v®zd®hna.
     - Kr®v  kape  ot  s®rceto  mi  -  kaza  toj. - Da otrezha takava slavna
fidanka  ot  tak®v  slaven rod!... Bi bilo prest®plenie, ako ne go nalagashe
d®rzhavnata neobhodimost.
     - Po-malko mislete za d®rzhavnata neobhodimost - kaza Rumata - i poveche
mislete za sobstvenata si kozha.
     - Prav ste - kaza don Reba i shchrakna pr®sti.
     Rumata  b®rzo  napregna  i  otnovo otpusna muskulite si. Struva mi se,
tyaloto  mi  se  dvizhi.  Izzad zavesata otnovo izskochiha trima monasi. S vse
s®shchata  neulovima  b®rzina  i  tochnost,  koyato govoreshe za ogromen opit, te
zaobikoliha brat Aba, kojto prod®lzhavashe podlizurski da se usmihva, hvanaha
go i izviha r®cete mu otzad.
     - Oh,  oh, oh, oh!... - zapiska brat Abat. Debeloto mu lice se izkrivi
ot bolka.
     - Po-b®rzo, po-b®rzo, ne se bavete! - s otvrashchenie kaza don Reba.
     SHishkoto  byasno  se  s®protivlyavashe,  dokato  go  m®kneha k®m zavesata,
chuvashe  se  kak  kreshchi  i  piska,  sled  tova  izvedn®zh zareva s®s strashen,
neuznavaem  glas  i  vednaga  ml®kna.  Don  Reba  stana  i vnimatelno svali
strelata ot arbaleta. Rumata smayano go nablyudavashe.
     Don  Reba se razhozhdashe nasam-natam iz stayata i zamisleno se pochesvashe
po  g®rba  s  arbaletnata  strela.  "Dobre,  dobre - m®rmoreshe si toj pochti
nezhno.  - Prelestno..." Toj kato che li beshe zabravil za Rumata. Krachkite mu
stavaha  vse po-b®rzi, toj razmahvashe strelata kato dirigentska palka. Sled
tova  izvedn®zh ryazko sprya zad masata, zahv®rli strelata, vnimatelno sedna i
kaza, zasmyan do ushite:
     - Ama  kak  gi,  a?... Nikoj dori ne g®kna!... Mislya, che u vas taka ne
mogat...
     Rumata m®lcheshe.
     - Da-a-a  -  kaza don Reba provlecheno i zamechtano, - dobre - m®rmoreshe
si  toj  pochti  nezhno. - Prelestno!... E, kakvo p®k, sega da pogovorim, don
Rumata. A mozhe bi vie ne ste Rumata! I mozhe bi dori ne ste don? A?...
     Rumata ne otgovori, razglezhdashe go s interes. Bled, s cherveni zhilki na
nosa,  celiyat  treperi  ot v®zbuda i taka mu se shche da zavika, da zaplyaska s
r®ce:  "A  az znaya, a az znaya!" Nishcho ne znaesh, kuchi sine. I da uznaesh, nyama
da povyarvash. Hajde govori, govori, slusham te.
     - Slusham vi - kaza toj.
     - Vie  ne ste don Rumata - obyavi don Reba. - Vie ste samozvanec. - Toj
strogo  gledashe  k®m  Rumata.  - Rumata Estorski e umryal predi pet godini i
lezhi  v®v  familnata  grobnica na svoya rod. I svetcite otdavna sa uspokoili
negovata  metezhna  i  otkroveno kazano, ne mnogo chista dusha. Kakvo smyatate,
sami li shche si priznaete ili da vi pomognem?
     - Sam  shche  si  priznaya - kaza Rumata. - Kazvam se Rumata Estorski i ne
s®m sviknal da se s®mnyavat v dumite mi.
     SHCHe se opitam malko da te porazs®rdya, pomisli si toj. Boli me h®lbok®t,
inache shchyah da te pratya za sapun.
     - Vizhdam, che shche tryabva da prod®lzhim razgovora na drugo myasto - zloveshcho
kaza don Reba.
     S liceto  mu stavaha chudni promeni. Izchezna priyatnata usmivka, ustnite
mu se sviha v prava liniya. Stranno i bolezneno zam®rda kozhata na cheloto mu.
Da, pomisli si Rumata, ot tak®v chovek mozhe da se izplashi.
     - Hemoroidi li imate? - s®chuvstveno popita toj.
     V ochite  na  don Reba neshcho trepna, no izraz®t na liceto ne se promeni.
Toj se prestori, che ne e chul.
     - Losho   ste  izpolzuvali  Budah  -  kaza  Rumata.  -  Toj  e  otlichen
specialist. Beshe... - dobavi toj mnogoznachitelno.
     V bezcvetnite ochi otnovo neshcho trepna. Aha - pomisli si Rumata, - znachi
Budah e oshche zhiv... Toj se namesti po-udobno i obhvana s r®ce kolyanoto si.
     - Znachi otkazvate da si priznaete - reche don Reba.
     - Kakvo?
     - CHe ste samozvanec.
     - Uvazhaemi  Reba  -  kaza  Rumata  nastavnicheski.  -  Takiva  neshcha  se
dokazvat. Ta vie me obizhdate!
     Na liceto na don Reba se poyavi lyubeznost.
     - Dragi  mi  don  Rumata  -  kaza  toj. - Izvinyavajte, no zasega shche vi
naricham  s  tova  ime.  Znajte,  che  obiknoveno az nikoga nishcho ne dokazvam.
Dokazvat  go  tam,  v®v  Veselata  kula.  Za tazi cel si imam opitni, dobre
plateni  specialisti,  koito  s  pomoshchta  na  melachkata  na  sveti Mika, na
obuvkite  na  gospoda  boga,  na  r®kavicite na velikom®chenica Pata ili, da
rechem,  sedalkata...  e-e...  vinovat,  kresloto  na  Toc  Voina,  mogat da
dokazhat,  kakvoto  si pozhelaya. CHe ima bog i che nyama bog. CHe horata hodyat na
r®ce  i che horata hodyat na h®lboci. Razbirate li me? Mozhe bi vie ne znaete,
no  s®shchestvuva cyala nauka za poluchavane na dokazatelstva. Pomislete si sam:
zashcho  tryabva  da  dokazvam  onova, koeto sam znaya? Osven tova priznanieto s
nishcho ne vi zaplashva...
     - Men ne me zaplashva - kaza Rumata, - zaplashva vas.
     Izvestno vreme don Reba razmishlyavashe.
     - Dobre  -  kaza toj. - Ochevidno shche tryabva da zapochna vse pak az. Neka
razgledame  v  kakvo e ulichen don Rumata Estorski prez pette godini na svoya
zadgroben  zhivot  v  Arkanarskoto  kralstvo. A vie sled tova shche mi obyasnite
smis®la na vsichki tezi neshcha.
     - Ne  mi  se shche da davam prib®rzani obeshchaniya - kaza Rumata, - no shche vi
izslusham s interes.
     Don  Reba  vze  da  rovi  iz byuroto si, izm®kna blokche pl®tna hartiya i
vdignal vezhdi, go razgleda.
     - Tryabva  da  znaete  -  kaza  toj  s  druzhelyubna usmivka, - tryabva da
znaete, che az, minist®r®t za zashchita na arkanarskata korona, predprieh nyakoi
akcii protiv taka narechenite knizhnici, ucheni i drugi bezpolezni i vredni za
d®rzhavata  hora. Tezi akcii sreshchnaha stranno protivodejstvie. Dokato celiyat
narod  v  edinen ustrem, zapazvajki vernostta si k®m kralya, a taka s®shcho k®m
arkanarskite  tradicii,  s vsichki sili mi pomagashe - predavashe ukrilite se,
linchuvashe gi, posochvashe podozritelnite, ubyagnali moeto vnimanie, - v s®shchoto
vreme nyakoj neizvesten, no tv®rde energichen chovek izm®kvashe izpod nosa ni i
izprashchashe   zad  granicite  na  kralstvoto  naj-vazhnite,  naj-otyavlenite  i
otvratitelni  prest®pnici.  Taka ni se izpl®znaha bezbozhniyat astrolog Bagir
Kisenski; prest®pniyat alhimik Sinda, sv®rzan, kakto e dokazano, s nechistata
sila i s irukanskite vlasti; gadniyat pamfletist i smutitel na spokojstvieto
Curen i redica drugi po-malki po rang. Skri se nyak®de pob®rkaniyat mag'osnik
i mehanik  Kabani.  Nyakoj  poharchi  masa  zlato,  za da poprechi da se izlee
narodniyat gnyav sreshchu bogoomraznite shpioni i otroviteli, bivshite pridvorni i
znahari na negovo velichestvo. Nyakoj pri naistina fantastichni obstoyatelstva,
koito  ni karat otnovo da si spomnim za vraga na roda chelovecheski, osvobodi
ot aresta chudovishcheto na razvrata i razvratitel na narodnite dushi, glavatarya
na  selskiya bunt Arata G®rbaviya... - Don Reba sprya i kato m®rdashe kozhata na
cheloto  si,  mnogoznachitelno  pogledna  Rumata.  Rumata,  vdignal glava k®m
tavana,  zamechtano  se  usmihvashe.  Toj  beshe otvlyak®l Arata G®rbaviya. Beshe
doletyal  za  nego  s helikopter. Tova beshe napravilo strashno vpechatlenie na
strazhite.  Vprochem  na  Arata  s®shcho. I vse pak yunachaga s®m, pomisli si toj.
Hubava rabota sv®rshih.
     - Tryabva  da  znaete  -  prod®lzhi  don Reba, - che spomenatiyat glavatar
Arata  sega  skita nachelo na razbuntuvalite se krepostni selyani v iztochnite
oblasti na metropoliyata, proliva izobilno blagorodnicheska kr®v i ne izpitva
lipsa nito ot pari, nito ot or®zhie.
     - Vyarvam - kaza Rumata. - Toj vednaga mi se vidya mnogo smel chovek.
     - Znachi priznavate si? - vednaga kaza don Reba.
     - Kakvo? - uchudi se Rumata.
     Izvestno vreme te se gledaha pravo v ochite.
     - Prod®lzhavam  -  kaza don Reba. - Za spasyavaneto na tezi razvratiteli
na  dushite  vie,  don  Rumata,  po  moi  skromni  i nep®lni presmyataniya ste
poharchili naj-malko tri tovara zlato. Ne govorya, che pri tova vie naveki ste
se  oskvernili chrez obshchuvane s nechistata sila. Ne govorya s®shcho taka, che prez
cyaloto  vreme, otkakto se namirate v predelite na Arkanarskoto kralstvo, ne
ste  poluchili  ot  svoite  estorski vladeniya dori edna medna para, p®k i na
kakvo  osnovanie? Za kakvo tryabva da se snabdyava s pari edin pokojnik, dori
kogato  toj  e rodnina? No vasheto zlato! - Toj otvori edna kutiya, zatrupana
pod  knizhata na masata, i izvadi ot neya shepa zlatni moneti s profila na Pic
SHesti.
     - Samo  tova  zlato  e dostat®chno, za da vi izgorim na klada - zapiska
toj.  -  Tova e dyavolsko zlato! CHoveshki r®ce ne sa v s®stoyanie da izrabotyat
tak®v chist metal!
     Toj  pronizvashe  s  pogled  Rumata. Da, velikodushno si pomisli Rumata,
yunachaga,  tazi  rabota  maj  ne  ya doobmislihme. I maj toj pr®v ya zabelyaza.
Tryabva da se ima predvid. Reba izvedn®zh otnovo stihna. V glasa mu zapochnaha
da zvuchat s®chuvstveni bashchinski notki:
     - Izobshcho vie se d®rzhite tv®rde nepredpazlivo, don Rumata. Az postoyanno
taka  se  trevozheh  za  vas...  Vie ste tak®v duelist, tak®v kavgadzhiya! Sto
dvadeset i shest duela za pet godini! I nito edin ubit... V kraya na kraishchata
ot  tova  neshcho  mozheha  da se napravyat izvodi. Az naprimer gi napravih i ne
samo  az.  Tazi  noshch  naprimer  brat Aba - ne e hubavo da se govori losho za
pokojnici,  no toj beshe mnogo zhestok chovek, tryabva da si priznaya, che s m®ka
go  ponasyah...  Ta  brat  Aba  otdeli  za vasheto arestuvane ne naj-sr®chnite
bojci,  a  naj-debelite i silnite. I se okaza prav. Nyakolko izk®lcheni r®ce,
nyakolko  smazani  vratove,  izbitite  z®bi ne se vzemat predvid... i eto vi
tuk!  A  vie  ne  mozhehte  da  ne znaete, che se biete za zhivota si. Vie ste
majstor. Vie ste bez s®mnenie naj-dobriyat mech v imperiyata. Vie bez s®mnenie
ste  prodali dushata si na dyavola, zashchoto samo v ada mogat da se nauchat tezi
neveroyatni prikazni bojni hvatki. Gotov s®m dori da dopusna, che tova umenie
vi e dadeno pri uslovie da ne ubivate. Makar che mi e trudno da si predstavya
za  kakvo  mu  e  bilo  na  dyavola  takova  uslovie. No neka s tezi neshcha se
zanimavat nashite sholastici...
     Prek®sna  go  t®n®k pis®k, syakash kvicheshe prase. Toj nedovolno pogledna
k®m  lilavite  zavesi. Zad zavesite se bieha. CHuvaha se gluhi udari, pis®k:
"Pusnete  me!  Pusnete  me!"  -  i oshche nyakakvi pregraknali glasove, psuvni,
vikove  na  nerazbiraemo  narechie.  Sled  tova zavesata s tryas®k se sk®sa i
padna.  V kabineta nah®lta i padna na chetiri kraka nyakak®v chovek, pleshiv, s
ok®rvavena  brada, s divo okokoreni ochi. Izzad zavesata se podadoha ogromni
lapi,  sgrabchiha choveka za krakata i go pom®knaha obratno. Rumata go pozna.
Beshe Budah. Toj divo kreshcheshe:
     - Izmamiha me!... Izmamiha me!... Ta tova beshe otrova! Za kakvo!...
     Otvlyakoha  go  v  t®mnoto.  Nyakak®v chovek v cherni drehi b®rzo vdigna i
okachi  zavesata.  V  nast®pilata  tishina  zad zavesite se chuha otvratitelni
zvuci - nyakoj povr®shchashe. Rumata razbra.
     - K®de e Budah? - popita toj ryazko.
     - Kakto  vizhdate,  s  nego se e sluchilo nyakakvo neshchastie - otv®rna don
Reba, no si licheshe, che se smuti.
     - Ne me balamosvajte: K®de e Budah?
     - Ah,  don  Rumata - kaza don Reba, kato klateshe glava. Toj vednaga se
okopiti.  - Za kakvo vi e Budah? Da ne bi da vi e rodnina? Ta vie nikoga ne
ste go vizhdali.
     - Slushajte,  Reba!  -  kaza Rumata byasno. - Ne se sheguvam s vas! Ako s
Budah se sluchi neshcho, shche puknete kato kuche. SHCHe vi smazha.
     - Nyama da uspeete - b®rzo kaza don Reba. Toj beshe mnogo bleden.
     - Vie  ste  glupak,  Reba!  Vie  ste  opiten  intrigant,  no  nishcho  ne
razbirate.  Nikoga  prez zhivota si ne ste se zalavyali za takava opasna igra
kato sega. I dori ne podozirate tova.
     Don  Reba  se  svi  zad masata. Ochichkite mu goryaha kato v®glen. Rumata
chuvstvuvashe,  che  toj nikoga ne e bil tolkova blizko do sm®rtta. Kartite se
byaha  razkrili.  Reshavashe  se  koj  da  b®de  gospodar  v igrata. Rumata se
napregna,  gotov da skochi. Nikakvo or®zhie - nito kopieto, nito strelata, ne
ubiva  momentalno.  Tazi  mis®l yasno se cheteshe na fizionomiyata na don Reba.
Starec®t s hemoroidite iskashe da zhivee.
     - Kakvo   iskate   vs®shchnost   -   kaza   toj   plachlivo.   -  Sedyahme,
razgovaryahme...  ZHiv e vashiyat Budah, zhiv i zdrav. Toj tep®rva shche me lekuva.
Ne biva da se gnevite.
     - K®de e Budah?
     - V®v Veselata kula.
     - Toj mi tryabva.
     - Na mene s®shcho mi tryabva, don Rumata.
     - Slushajte,  Reba - kaza Rumata. - Ne me yadosvajte. I prestanete da se
prestruvate. Vie se strahuvate ot men. I dobre pravite. Budah prinadlezhi na
men. Razbirate li? Na men!
     Sega  te i dvamata stoyaha. Reba beshe strashen. Beshe posinyal, ustnite mu
treskavo m®rdaha, toj m®rmoreshe neshcho i pr®skashe slyunki.
     - Hlapak!  - izs®ska toj. - Ot nishcho ne se boya. Moga da vi smachkam kato
piyavica!
     Toj  izvedn®zh  se  ob®rna i dr®pna goblena, kojto viseshe zad g®rba mu.
Otkri se shirok prozorec.
     - Gledaj!
     Rumata  otide do prozoreca. Toj gledashe k®m ploshchada pred dvoreca. Veche
se zazoryavashe. K®m sivoto nebe se izdigashe dim®t na pozharite. Na ploshchada se
t®rkalyaha  trupove.  A  v  cent®ra  se  cherneeshe raven, nepodvizhen kvadrat.
Rumata se vzrya. Tova byaha konnici, zastanali v neveroyatno strojni redici, s
d®lgi  cherni  plashchove,  s  cherni  kachulki,  koito  skrivaha  ochite, s cherni
tri®g®lni shchitove na lyavata r®ka i s d®lgi piki v dyasnata.
     - Molya!  -  kaza  don  Reba  s  tenekien glas. Toj celiyat trepereshe. -
Smirenite  chada  gospodni,  konnicata  na  Svetiya  orden.  Noshches  slyazoha v
Arkanarskoto   pristanishche,   za  da  potushat  varvarskiya  bunt  na  noshchnite
razbojnici  na  Vaga Koleloto i glavozamayalite se bakali! Bunt®t e potushen.
Svetiyat  orden  vladee  grada  i  stranata,  zanapred  Arkanarska oblast na
ordena...
     Rumata  nevolno  se pochesa po tila. Taka znachi, pomisli si toj. Eto za
kogo  sa  prokarvali  p®t  neshchastnite bakali, Tova se kazva provokaciya! Don
Reba t®rzhestvuvashcho se smeeshe.
     - Oshche ne sme se zapoznali - s®s s®shchiya tenekien glas prod®lzhi toj. - Da
vi se predstavya: namestnik®t na svetiya orden v Arkanarska oblast, episkop i
boen magist®r, rab bozhi Reba!
     A mozhehme  da  se  dosetim, misleshe si Rumata. Tam, k®deto t®rzhestvuva
sivotata,  na vlast vinagi idvat chernite. Eh, istorici, m®tnite vi vzeli...
No toj slozhi r®ce otzad i se zalyulya na petite si.
     - Sega  s®m  umoron  -  kaza toj gnuslivo. - Iskam da spya. Iskam da se
izmiya s goreshcha voda i da se izchistya ot kr®vta i ligite na vashite glavorezi.
Utre...  po-tochno  dnes...  da rechem, edin chas sled izgreva shche se otbiya v®v
vashata kancelariya. Dotogava zapovedta za osvobozhdavaneto na Budah tryabva da
b®de gotova.
     - Te  sa  dvajset  hilyadi!  - izkreshchya don Reba, kato posochi s r®ka k®m
prozoreca.
     Rumata se namr®shchi.
     - Molya  vi  se,  malko  po-tiho  -  kaza  toj. - I zapomnete, Reba. Az
otlichno  znaya,  che  ne ste nikak®v episkop. Vizhdam vi kato na dlan. Vie ste
prosto  mr®sen  predatel  i  nesr®chen, evtin intrigant... - Don Reba obliza
ustnite si, ochite mu se izc®kliha. Rumata prod®lzhi: - Az s®m bezposhchaden. Za
vsyaka  podlost  po  otnoshenie  na men ili na moite priyateli shche otgovaryate s
glavata  si.  Mrazya  vi,  imajte  predvid.  S®glasen s®m da vn t®rpya, no shche
tryabva da se nauchite navreme da se mahate ot p®tya mi. Razbrahte li?
     Don Reba b®rzo kaza s umolitelna usmivka:
     - Iskam  samo  edno.  Iskam da b®dete s men, don Rumata. Ne moga da vi
ubiya. Ne znaya zashcho, no ne moga.
     - Strahuvate se - kaza Rumata.
     - Dobre, strahuvam se - s®glasi se don Reba. - Mozhe bi ste dyavol, mozhe
bi  ste  sin  bozhi,  koj vi znae? A mozhe bi ste chovek ot mog®shchite zadmorski
strani.  Kazvat,  che  imalo  takiva...  Az dori ne se opitvam da nadnikna v
bezdnata,  koyato  vi  e izhv®rlila. Glavata mi se v®rti i az chuvstvuvam, che
izpadam  v  eres.  No  az  s®shcho  moga da vi ubiya. Vseki moment. Dnes. Utre.
Vchera. Razbirate li?
     - Ne me interesuva - kaza Rumata.
     - Kakvo togava? Kakvo vi interesuva?
     - Nishcho  ne me interesuva - kaza Rumata. - Zabavlyavam se. Ne s®m dyavol,
ne  s®m  bog,  az  s®m ricaryat Rumata Estorski, vesel, blagoroden dvoryanin,
izp®lnen  s  kaprizi  i  predrazs®d®ci  i  sviknal  na  svoboda i v®v vsyako
otnoshenie. Zapomnihte li?
     Don  Reba  veche  beshe  se s®vzel. Izb®rsa se s k®rpichkata i priyatno se
usmihna.
     - Cenya  vashata  uporitost. V kraya na kraishchata vie s®shcho se stremite k®m
nyakakvi  ideali i az uvazhavam tezi ideali, makar i da ne gi razbiram. Mnogo
se  radvam,  che  se  razbrahme.  Mozhe  bi  nyakoga vie shche mi izlozhite svoite
v®zgledi  i  nikak  ne  e  izklyucheno da me nakarate da prerazgledam svoite.
Horata  sa  sklonni da pravyat greshki. Mozhe bi i az gresha i se stremya ne k®m
onazi  cel,  za koyato si struva da se raboti tolkova us®rdno i bezkoristno,
kakto  rabotya  az.  Az s®m chovek s shiroki v®zgledi ya s®vsem yasno moga da si
predstavya, che nyakoga mozhe da zapochna da rabotya ramo do ramo s vas.
     - Togava shche vidim - kaza Rumata i tr®gna k®m vratata. Ama che mekotelo!
- pomisli si toj. - I tova mi bilo s®trudnik. Ramo do ramo...

     Grad®t  beshe  skovan  ot  neponosim uzhas. CHervenikavoto utrinno sl®nce
mrachno  ozaryavashe  pustite  ulici, dimyashchite razvalini, izk®rtenite kepenci,
razbitite vrati. V prahta k®rvavo problyasvaha parcheta st®klo. Bezbrojni yata
vrani se spusnaha nad grada kato na golo pole. Na ploshchadite i po presechkite
po  dvama  i  po  trima  stoyaha konnici s cherni drehi - bavno se v®rtyaha na
sedlata  s  cyaloto  si  tulovishche  i  poglezhdaha  prez  prorezite  na  nisko
nahlupenite  kachulki.  Ot  nab®rzo zabitite st®lbove nad ugasnalite v®gleni
visyaha v®rhu verigi ov®gleni tela. Syakash v grada ne beshe ostanalo nishcho zhivo
- samo gracheshchite vrani i serioznite cherni ubijci.
     Rumata  mina polovinata p®t s®s zatvoreni ochi. Toj se zad®hvashe, silno
go boleshe prebitoto tyalo. Hora li sa tova ili ne sa hora? Kakvo choveshko ima
v tyah?  Ednite  gi kolyat napravo na ulicata, drugite sedyat v k®shchi i pokorno
chakat  reda  si.  I  vseki  si  misli:  kogoto  shchat, samo mene da ne pipat.
Hladnokr®vna  zhestokost  na  tezi, koito kolyat, i hladnokr®vno pokorstvo na
onezi, koito sa klani. Naj-strashnoto tuk e hladnokr®vieto. Deset dushi stoyat
primreli  ot  uzhas  i  pokorno  chakat.  A  idva  edin, izbira zhertvata si i
hladnokr®vno ya zakolva. Dushite na tezi hora sa p®lni s mr®sotii i vseki chas
pokorno  ochakvane  gi zam®rsyava vse poveche i poveche. I sega v tezi spotaeni
k®shchi nevidimo se razhdat podleci, donoschici, ubijci, hilyadi hora, skovani ot
strah  za  cyal  zhivot,  bezposhchadno  shche  uchat na strah decata si i decata na
decata  si. Ne moga poveche, povtaryashe si Rumata, oshche malko i shche se pob®rkam
i shche stana s®shchiyat, oshche malko i okonchatelno shche prestana da razbiram zashcho s®m
tuk...  Tryabva  da  se  naspya,  da  ne  gledam  vsichkite  tezi  neshcha, da se
uspokoya...
     "...  V  kraya  na  godinata  na Vodata - v edi-koya si godina po novoto
letobroene  -  centrobezhnite procesi v drevnata imperiya stanaha znachitelni.
Kato  se  v®zpolzuva ot tova, Svetiyat orden, kojto po s®shchestvo predstavlyava
interesite na naj-reakcionnite grupi ot feodalnoto obshchestvo, koito na vsyaka
cena  se  stremyaha  da  sprat  razlozhenieto..."  Ami  kak mirisheha goryashchite
trupove  na  st®lbovete,  znaete  li? Ami vizhdali li ste nyakoga gola zhena s
razpran  korem  da  lezhi sred uchilchnata prah? Ami vizhdali li ste gradove, v
koito  horata  m®lchat  i  grachat  samo vranite? Vie, oshche nerodeni momcheta i
momicheta,   pred   uchebniya   stereovizor   v   uchilishchata   na  arkanarskata
komunisticheska republika?
     Toj  udari s g®rdi neshcho tv®rdo i ostro. Pred nego stoeshe cheren konnik.
D®lgoto  kopie  s  shiroko, grizhlivo natocheno ostrie se zap®vashe v gr®dta na
Rumata. Konnik®t m®lchalivo go gledashe s chernite cepnatini na kachulkata. Pod
kachulkata  se  vizhdaha samo t®nkite ustni i m®nichkata bradichka. Tryabva neshcho
da  se  napravi  -  pomisli  si Rumata. No kakvo? Da go s®borya ot konya? Ne.
Konnik®t  zapochna  bavno  da  zamahva  s kopieto za udar. Ah, da!... Rumata
bavno vdigna lyavata si r®ka i dr®pna r®kava, za da otkrie zhelyaznata grivna,
koyato mu byaha dali na izlizane ot dvoreca. Konnik®t se vzrya, vdigna kopieto
i otmina.  "V  imeto  gospodne"  -  gluho  kaza toj s®s stranen akcent. "Da
preb®de  imeto  mu" - prom®rmori Rumata i mina pokraj drug konnik, kojto se
m®cheshe  da  dostigne  s  kopieto izkusno izryazana d®rvena figurka na veselo
dyavolche,  koyato st®rcheshe pod korniza na pokriva. Zad poluotvorenite kepenci
na  vtoriya etazh se myarna preblednyalo ot uzhas p®lno lice - veroyatno nyakoj ot
onezi bakali, koito samo predi tri dni na chasha bira v®ztorzheno revyaha: "Ura
za  don  Reba!"  - i s naslada slushaha topurkaneto na podkovanite botushi po
ulicite. Eh, sivota, sivota... Rumata izv®rna glava.
     A kakvo li stava v k®shchi? - spomni si izvedn®zh toj i zab®rza. Posledniya
kvartal  mina  pochti ticheshkom. K®shchata beshe zdrava. Na st®lbite sedyaha dvama
monasi.   Te   byaha  svalili  kachulkite  si  i  pripichaha  na  sl®nce  losho
izbr®snatite  si  glavi. Kogato go vidyaha, te stanaha. "V imeto gospodne" -
kazaha  te  v hor. "Da preb®de imeto mu" - obadi se Rumata. - Kakvo t®rsite
tuk?"  Monasite  se pokloniha, skr®stili r®ce na korema. "Vie se v®rnahte i
nie  si  otivame"  -  kaza  ediniyat.  Te  slyazoha  ot  st®lbite  i bavno se
otdalechiha, preg®rbeni i p®hnali r®ce v r®kavite. Rumata pogledna podire im
i si  spomni,  che  hilyadi p®ti beshe vizhdal po ulicite tezi smireni figuri s
d®lgopoli  cherni  rasa.  Samo  che  po-rano  v prahta sled tyah ne se vlacheha
nozhnicite  na  tezhkite  mechove. Prospahme, ah, prospahme! - pomisli si toj.
Istinsko  razvlechenie  za  blagorodnite  dogove  beshe da se lepnat za nyakoj
skitashch  monah  i  da  si  razkazvat  pokraj  nego  pikantni  istorii. A az,
glupak®t, se prestruvah na piyan, vlacheh se otzad, kikotih se s p®len glas i
tolkova se radvah, che imperiyata ne e zarazena pone ot religiozen fanatiz®m.
A kakvo mozheshe da se napravi? Da, kakvo mozheshe da se napravi?
     - Koj e tam? - popita drezgav glas.
     - Otvori, Muga, az s®m - kaza Rumata tiho.
     Izdr®nchaha  mandalata,  vratata  se  otkrehna  i  Rumata se prom®kna v
antreto.  Tuk vsichko si beshe, kakto vinagi, i Rumata s oblekchenie v®zd®hna.
Stariyat  pobelyal Muga, tresejki glava, s obichajnata si pochitelnost protegna
r®ka za kaskata i mechovete.
     - Kakvo pravi Kira? - popita Rumata.
     - Kira e gore - kaza Muga. - Tya e zhiva i zdrava.
     - Otlichno  -  kaza  Rumata,  kato  sm®kvashe  prezglava  prezramkite  s
mechovete. - A k®de e Uno? Zashcho toj ne me posreshcha?
     Muga vze mecha.
     - Uno e ubit - kaza toj spokojno. - Lezhi v stayata na slugite.
     Rumata zatvori ochi...
     - Uno ubit... - povtori toj. - Koj go ubi?
     I bez  da  dochaka  otgovor,  vleze  v stayata na slugite. Uno lezheshe na
masata,  zavit  do  kr®sta  s  charshaf. R®cete mu byaha skr®steni na g®rdite,
ochite  shiroko otvoreni, ustata, izkrivena ot grimasa. Okolo masata stoyaha s
navedeni glavi slugite i slushaha kak v ®g®la m®rmori edin monah. Gotvachkata
proplakvashe.  Rumata,  bez  da  svalya  ochi ot liceto na momcheto, zapochna da
otkopchava s neposlushni pr®sti yakata na elecheto si.
     - Mr®snici... - kaza toj. - Kakvi mr®snici sa vsichki!...
     Toj  se  olyulya,  otide  do  masata,  vzrya  se v m®rtvite ochi, povdigna
charshafa i vednaga otnovo go pusna.
     - Da,  k®sno - kaza toj. - K®sno... Beznadezhdno k®sno... Ah, mr®snici!
Koj go ubi? Monasite li?
     Toj  se  ob®rna  k®m  monaha,  dr®pna  go, izpravi go i se nadvesi nad
liceto mu.
     - Koj go ubi? - kaza toj. - Vashite li? Govori!
     - Ne sa monasite - tiho kaza zad g®rba mu Muga. - Sivite vojnici...
     Rumata  ot izvestno vreme prod®lzhavashe da se vzira v m®rshavato lice na
monaha,  v  negovite  bavno  razshiryavashchi se zenici. "V imeto gospodne..." -
izhriptya  monah®t.  Rumata  go  pusna,  sedna na pejkata v krakata na Uno i
zaplaka.  Toj  placheshe,  zakril lice s r®ce, i slushashe drezgaviya ravnodushen
glas  na Muga. Muga razkazvashe kak sled vtora strazha na vratata se pochukalo
v imeto  na  kralya  i  Uno  vikal  da ne otvaryat, no vse pak se nalozhilo da
otvoryat,  zashchoto sivite zaplashvali da zapalyat k®shchata. Te nahluli v antreto,
nabili  i  v®rzali  slugite,  a  sled tova tr®gnali po st®lbite nagore. Uno
stoyal  pred  vratata na pokoite i zapochnal da strelya s arbaletite. Imal dva
arbaleta  i  uspyal da strelya dva p®ti, no vedn®zh ne uluchil. Sivite hv®rlili
nozhove i Uno padnal. Te go sm®knali dolu i zapochnali da go t®pchat s kraka i
da go biyat s bradvite. No togava v k®shchata vlezli chernite monasi. Te s®sekli
dvama  sivi,  a  ostanalite  obezor®zhili,  metnali  im primki na shiite i gi
izvlekli nav®n.
     Glas®t  na  Muga ml®kna, no Rumata oshche d®lgo vreme sedya, opryal laktite
na  masata  v krakata na Uno. Posle tezhko se izpravi, iztri s r®ka s®lzite,
pokapali po nebr®snatata mu ot dva dni brada, celuna momcheto po izstinaloto
chelo i kato vlacheshe s m®ka krakata si, tr®gna nagore.
     Toj  beshe  polum®rt®v  ot  umora i pokrusa. Izkachi se t®j ili inache po
st®lbata,  mina  prez  gostnata,  dom®kna, se do krevata i s ohkane pohlupi
lice  na  v®zglavnicata. Doticha Kira. Toj beshe tolkova izterzan, che dori ne
mozhe  da j pomogne da go s®bleche. Tya mu svali botushite, sled tova, plachejki
nad   podpuhnaloto   mu   lice,   sm®kna   ot   nego   izpok®saniya  mundir,
metalno-plastmasovata riznica i pak se razplaka nad prebitoto mu tyalo. Edva
togava toj pochuvstvuva, che go bolyat vsichki kokali, kakto sled trenirovka po
pretovarvane.  Kira  go raztrivashe s®s syunger, napoen v ocet, a toj, bez da
otvarya  ochi,  s®skashe  prez  stisnatite si z®bi i m®rmoreshe: "A mozheh da go
prebiya... Do nego stoyah... S dva pr®sta da go udusha. ZHivot li e tova, Kira?
Da  se  mahnem ottuk... Tova e eksperiment s mene, a ne s tyah." Toj dori ne
zabelyazvashe,  che govori po ruski. Kira uplasheno go poglezhdashe s izc®klenite
si  ot  s®lzi  ochi i samo m®lchalivo go celuvashe po buzite. Posle tya go zavi
s®s  starite  charshafi  -  Uno  taka  i  ne se nakani da kupi novi - i otide
ticheshkom  dolu  da  mu  prigotvi  toplo  vino. A toj se svleche ot legloto i
ohkajki ot pronizvashchata tyaloto mu bolka, zashlyapa s bosi kraka k®m kabineta,
tam  otvori  sekretnoto  chekmedzhe na masata, porovi malko v aptechkata i vze
nyakolko  tabletki  sporamin.  Kogato  Kira se v®rna s dimyashcho kanche na tezh®k
sreb®ren  podnos,  toj  lezheshe  po  gr®b i sledeshe kak izchezva bolkata, kak
stihva  shum®t  v  glavata  mu i tyaloto mu se izp®lva s nova sila i bodrost.
Sled  kato izprazni kancheto, toj se pochuvstvuva s®vsem dobre, povika Muga i
naredi da mu prigotvi drehi.
     - Ne otivaj, Rumata - kaza Kira, - nedej hodi, ostani si v k®shchi.
     - Tryabva, malkata mi.
     - Strah me e, ostani si... SHCHe te ubiyat.
     - Kakvo  prikazvash?  Otk®de  nak®de shche me ubivat. Te vsichki se boyat ot
mene.
     Tya otnovo zaplaka. Placheshe tiho, plaho, syakash se strahuvashe, che toj shche
se razs®rdi. Rumata ya slozhi na kolenete si i zapochna da ya gali po kosite.
     - Naj-strashnoto  mina  -  kaza  toj.  -  I  posle, nali se gotvehme da
zaminavame ottuk...
     Tya se pritisna do nego i zamrya.
     Muga,  tresejki  glava, ravnodushno stoeshe do tyah i d®rzheshe pantalonite
na gospodarya si s®s zlatni zv®ncheta.
     - No predi tova tryabva da sv®rsha mnogo rabota tuk - prod®lzhi Rumata. -
Tazi noshch byaha ubiti mnogo hora. Tryabva da razbera koj e zhiv i koj e ubit. I
tryabva da pomogna da se spasyat onezi, koito shche b®dat ubiti.
     - A na teb koj shche ti pomogne?
     - SHCHastliv  e,  kojto  misli  za drugite... Osven tova na nas s tebe ni
pomagat silni hora.
     - Az  ne  moga  da mislya za drugite - kaza tya. - Ti edva se v®rna zhiv.
Nali  vizhdam,  tebe  sa te bili, a Uno go ubiha. Ami k®de sa gledali tvoite
silni hora? Zashcho ne im poprechiha da ubivat. Ne vyarvam... Ne vyarvam...
     Tya se opita da se izm®kne, no toj ya d®rzheshe zdravo.
     - Kakvo da se pravi - kaza toj. - Tozi p®t malko zak®snyaha. No sega te
otnovo  sledyat  kakvo  stava s nas i ni pazyat. Zashcho dnes ne mi vyarvash? Nali
vinagi  si  mi  vyarvala.  Sama vidya: az edva se v®rnah zhiv, a ya me pogledni
sega...
     - Ne  iskam  da te gledam - kaza tya, kato krieshe liceto si. - Ne iskam
pak da placha.
     - YA  vizh!  Nyakolko draskotinki! Dreboliya... Naj-strashnoto mina... Pone
za nas dvamata. No ima hora, mnogo dobri, zabelezhitelni, za koito tozi uzhas
oshche ne e sv®rshil. I az tryabva da im pomogna.
     Tya v®zd®hna d®lboko, celuna go po shiyata i polekichka se izm®kna.
     - Ela si dovechera - pomoli go tya. - SHCHe si dojdesh li?
     - Nepremenno!  -  razpaleno  kaza toj. - SHCHe si dojda po-rano i sigurno
nyama da s®m sam. CHakaj me za obed.
     Tya  se  dr®pna nastrani, sedna na stola i slozhila r®ce na kolenete si,
gledashe  kak  toj  se  oblicha.  Rumata,  m®rmorejki  si ruski dumi, navleche
pantalonite  s®s  zv®nchetata.  (Muga  vednaga klekna pred nego i zapochna da
zakopchava  mnogobrojnite  toki  i  kopcheta.) Obleche pak v®rhu chistiya potnik
blagoslovenata riznica i naj-posle kaza otchayano:
     - M®nichka moya, razberi me, tryabva da v®rvya. Kakvo da pravya? Ne moga da
ne otida!
     Tya izvedn®zh kaza zamisleno:
     - Ponyakoga ne moga da razbera zashcho ne me biesh.
     Rumata,  kojto  zakopchavashe  rizata  si  s  buhnali  dipli,  sprya kato
zakovan.
     - Kak taka, zashcho ne te biya? - smuteno popita toj. - Moga li da te biya?
     - Ti ne si samo dob®r, hubav chovek - prod®lzhavashe tya, bez da go slusha.
- Ti si s®shcho taka mnogo stranen chovek. Ti si kato angel... Kogato si s men,
stavam smela. Eto sega s®m smela... Nyakoga nepremenno shche te popitam za edno
neshcho. Ti - ne sega, a kogato vsichko mine - shche mi razkazhesh li za sebe si?
     Rumata  d®lgo  m®lcha.  Muga  mu  podade  oranzhevoto  eleche s chervenite
fl'ongi. Rumata s otvrashchenie go obleche i silno se stegna s kolana.
     - Da - kaza toj naj-posle, - nyakoga shche ti razkazha vsichko, malkata mi.
     - SHCHe  chakam  -  kaza  tya  seriozno.  -  A  sega  v®rvi i ne mi obr®shchaj
vnimanie.
     Rumata  otide pri neya, celuna ya silno po ustata s izranenite si ustni,
posle svali ot r®kata si zhelyaznata grivna i j ya podade.
     - Slozhi  ya  na lyavata si r®ka - kaza toj. - Dnes v k®shchi ne tryabva veche
da idvat, no ako dojdat, shche im pokazhesh tova.
     Tya gledashe podire mu i toj znaeshe tochno kakvo misli tya. Tya si misleshe:
"Ne  znaya, mozhe bi si dyavol ili sin bozhi, ili chovek ot prikaznite zadmorski
strani. No ako ne se v®rnesh, shche umra."
     I toj  j  beshe  bezkrajno  blagodaren,  che  m®lcheshe,  zashchoto  mu  beshe
neobichajno  trudno  da  tr®gne  -  syakash  se  hv®rlyashe  nadolu s glavata ot
izumrudeno sl®nchev bryag v®v vonyashcho blato.




     Rumata  se  prom®kvashe  k®m  kancelariyata  na arkanarskiya episkop prez
zadnite  dvorove.  Minavashe  kradeshkom prez tesnite dvorcheta na grazhdanite,
krivolicheshe  mezhdu  prostryano  da  s®hne  prane, prom®kvashe se prez dupki v
ogradite,  ostavyashe  po  r®zhdyasalite  gvozdei  razkoshni  pandelki i parcheta
sk®pocenni soanski danteli, tichashe na chetiri kraka mezhdu kartofenite lehi i
vse  pak  ne  uspya  da  se  izpl®zne ot bditelnoto oko na chernoto vojnstvo.
Kogato  vleze v edna tyasna kriva ulichka, koyato vodeshe k®m gradskoto bunishche,
toj se sbl®ska s dvama mrachni, pijnali monasi.
     Rumata  se  opita da gi zaobikoli, no monasite izm®knaha mechovete i mu
pregradiha  p®tya.  Rumata  se  hvana  za  dr®zhkite na mechovete, no monasite
izsviriha  s  pr®sti  -  vikajki  za  podkrepa.  Rumata vze da otst®pva k®m
dupkata,  ot  koyato  toku-shcho  se  beshe  izm®knal, no nasreshcha mu ot ulichkata
izvedn®zh  izskochi  m®nichkoto  p®rgavo  choveche  s nevzrachno lice. Dokosvajki
Rumata  s ramo, toj izticha pri monasite i im kaza neshcho, sled koeto monasite
vdignaha  rasa  nad  kl'oshchavite  si, obuti s lilavi gashchi kraka, ticheshkom se
otdalechiha  i  se  skriha  zad  k®shchite. M®nichkoto choveche, bez da se obr®shcha,
zasitni sled tyah.
     YAsno,  pomisli  si  Rumata.  SHpionin  telohranitel.  I dori ne se krie
mnogo.  Predvidliv  e  arkanarskiyat  episkop. Interesno ot kakvo oshche se boi
toj?  Ot  mene  ili za mene? Sled kato prosledi shpionina s ochi, toj svi k®m
bunishcheto.  Bunishcheto  sv®rshvashe  zad kancelariyata na bivsheto ministerstvo za
zashchita  na  koronata  i  veroyatno ne se ohranyavashe. Ulichkata beshe pusta. No
veche  se  chuvashe  tiho  sk®rcane  na  kepenci,  hlopaha  se  vrati, placheshe
pelenache,  chuvashe  se  boyazliv  shepot. Zad edin poluizgnil plet predpazlivo
nadnikna  iznemoshchyalo  m®rshavo  lice, pot®mnyalo ot nabiti sazhdi. V Rumata se
vtrenchiha dve uplasheni hl®tnali ochi.
     - Izvinyavajte,  blagorodni  don, mnogo izvinyavajte, nyama li da ni kazhe
blagorodniyat  don  kakvo  stava  v  grada?  Az  s®k kovach®t Kikus po pryakor
Kuciyat, tryabva da v®rvya v kovachnicata, a p®k me e strah.
     - Nedej  hodi  -  pos®vetva go Rumata. - Monasite ne se sheguvat. Kralya
veche  go nyama. Upravlyava don Reba, episkop na Svetiya orden. Taka che stoj si
mirno.
     Sled  vsyaka duma kovach®t pripryano kimashe, ochite mu se izp®lvaha s m®ka
i otchayanie.
     - Orden®t  znachi  -  prom®rmori  toj.  - Ah, chumata da... izvinyavajte,
blagorodni  don.  Orden®t...  sledovatelno...  Kakvo znachi tova? Sivite ili
p®k?
     - Ne,  ne  -  kaza Rumata, kato go razglezhdashe s lyubopitstvo. - Sivite
maj gi izpotrepaha. Tezi sa monasi.
     - Brej!  -  kaza  kovach®t.  -  Znachi  i  sivite... ama che orden! CHe sa
izpotrepali  sivite,  e  hubavo. Ami za nas, blagorodni don, kakvo smyatate?
Dali shche se prisposobim, a? K®m ordena, a?
     - Zashcho  ne?  - kaza Rumata. - I orden®t ima nuzhda ot yadene i piene. SHCHe
se prisposobite.
     Kovach®t se ozhivi.
     - I  az taka smyatam, che shche se prisposobim. Smyatam, che naj-glavnoto e -
nikogo ne pipaj, za da ne te pipat.
     Rumata poklati glava.
     - Ne e taka - kaza toj. - Tiya, koito ne pipat, naj-mnogo gi kolyat.
     - I  tova  e  vyarno - v®zd®hna kovach®t. - No kakvo da pravi chovek. Gol
s®m  kato  toyaga,  p®k  osem  sopolankovci se d®rzhat za pantalonite mi. Eh,
majka  mu  stara,  pone  da  byaha  zaklali moya majstor! Toj pri sivite beshe
oficer.  Kakvo smyatate, blagorodni don, mogat li da go zakolyat. Pet zh®ltici
imam da mu davam.
     - Ne  znaya  -  kaza  Rumata.  -  Mozhe  i da sa go zaklali. Ti po-dobre
pomisli za drugo, kovacho. Ti si gol kato toyaga, no takiva toyagi kato tebe v
grada sa okolo deset hilyadi.
     - E? - kaza kovach®t.
     - Pomisli si - s®rdito kaza Rumata i si tr®gna.
     Drug  p®t shche izmisli neshcho, rano mu e oshche da misli. A kato che li nyamashe
nishcho po-prosto ot tova: ako deset hilyadi takiva kovachi se razgnevyat, kogoto
si  iskat  mogat da napravyat na mekica. No vse oshche im lipsa gnyav. Imat samo
strah. Vseki za sebe si, bog za vsichkite.
     B®zovite hrasti v kraya na kvartala izvedn®zh se razm®rdaha i na ulicata
izp®lzya  don  Tameo. Kogato vidya Rumata, toj izvika ot radost, skochi i kato
se  olyulya silno, tr®gna nasreshcha mu, razperil k®m nego izcapanite si s pr®st
r®ce.
     - Moj  blagorodni don! - izvika toj. - Mnogo se radvam! Vizhdam, che vie
s®shcho otivate v kancelariyata?
     - Razbira  se,  blagorodni  don  -  otv®rna Rumata, kato lovko izbyagna
pregr®dkata.
     - Razreshavate li da se pris®edinya k®m vas, blagorodni don?
     - Ce go smyatam za chest, blagorodni don.
     Te  se pokloniha vzaimno. YAvno beshe, che don Tameo e zapochnal oshche vchera
i dosega  ne  mozhe  da  spre.  Toj  izm®kna ot ogromnite si zh®lti pantaloni
st®klena butilka.
     - ZHelaete li, blagorodni dom? - uchtivo mu predlozhi toj.
     - Blagodarya - kaza Rumata.
     - Rom!  -  zayavi  don  Tameo. - Istinski rom ot metropoliyata, dadoh za
nego cyala zh®ltica.
     Te  slyazoha  k®m  bunishcheto  i  zapushvajki  nosovete si, zakrachiha prez
kupishcha  otpad®ci,  umreli  kucheta  i smradlivi lokvi, koito g®mzhaha ot beli
chervei.  V utrinniya v®zduh se noseshe neprek®snato br®mchene na yata izumrudni
muhi.
     - CHudna  rabota  -  kaza  don Tameo, kato zatvaryashe butilkata. - Predi
nikoga ne s®m minaval ottuk.
     Rumata ne otgovori.
     - Don  Reba vinagi e predizvikval v®zhishchenie u men - kaza don Tameo. -
Byah  ubeden, che v kraya na kraishchata toj shche svali nishchozhniya monarh, shche prokara
novi  p®tishcha  za nas i shche ni otkrie blestyashchi perspektivi. - S tezi dumi toj
st®pi  v edna zh®ltozelena lokva, izpr®ska se celiyat i za da ne padne, hvana
se  za Rumata. - Da! - prod®lzhi toj, kogato st®pi na tv®rdo. - Nie, mladata
aristokraciya,  vinagi  shche  b®dem  s  don  Reba!  Nast®pi naj-setne zhelanoto
razvedryavane.  Predstavete  si,  don  Rumata,  veche cyal chas hodya po ulici i
gradini,  no ne sreshchnah nito edin siv. Izmetohme ot liceto na zemyata sivata
paplach  i  sega  v®v  v®zrodeniya Arkanar se disha priyatno i svobodno! Vmesto
grubite  bakali,  tezi  nahalni  prostaci i selenduri, ulicite sa p®lni s®s
slugi  gospodni.  Az vidyah, che nyakoi dvoryani veche otkrito se razhozhdat pred
domovete   si.  Sega  nyama  kakvo  da  se  strahuvat,  che  nyakoj  nevezha  s
boklukchijska  prestilka  shche  gi  opr®ska  s mr®snata si karuca. I veche nyama
nuzhda da si probivash p®t mezhdu vcherashnite kasapi i galanteristi. Oseneni ot
blagosloviyata  na  velikiya  Sveti  orden,  k®m  kojto  vinagi  s®m izpitval
naj-golyamo  uvazhenie  i,  nyama zashcho da kriya, istinska nezhnost, shche dostignem
nechuvan  razcvet,  kogato  nito  edin  selyanin  nyama  da posmee da pogledne
dvoryanin bez razreshenie, podpisano ot okr®zhniya inspektor na ordena. Az sega
nosya dokladna zapiska po tozi v®pros.
     - Otvratitelna smrad - yadosano kaza Rumata.
     - Da,  uzhasna  - s®glasi se don Tameo, zatvaryaj butilkata. - No zatova
p®k  v®v  v®zrodeniya  Arkanar se disha svobodno! I cenite na vinoto spadnaha
dva p®ti...
     Kogato veche stignaha, don Tameo presushi butilkata do d®no, zaprati ya v
prostranstvoto i izpadna v neobichajna v®zbuda. Dva p®ti padna, a vtoriya p®t
otkaza  da  se  izchisti  zayavyavajki, che e mnogo greshen, mr®sen po priroda i
zhelae  tak®v da si ostane dokraj. Toj vse zapochvashe na visok glas da citira
svoyata  dokladna  zapiska.  "Silno  kazano  -  v®zklicavashe  toj. - Vzemete
naprimer  tova  myasto, blagorodni donove: ta smradlivite selyaci... a? Kakva
mis®l!"  Kogato vlyazoha v zadniya dvor na kancelariyata, toj se stovari v®rhu
p®rviya sreshchnat monah i kato se zalivashe s®s s®lzi, zapochna da go moli da mu
prosti  grehovete.  Poluzadusheniyat monah yarostno se braneshe, opitvashe se da
izsviri  za  pomoshch,  no  don Tameo go hvana za rasoto i dvamata se povaliha
v®rhu  kupchina  bokluci.  Rumata  gi  ostavi  i otdalechavajki se, oshche d®lgo
chuvashe   zhalkoto   podsvirkvane   i   v®zglasite:  "Smradlivite  selyaci!...
bla-go-o-sloviya...  ot  vse  s®rce... nezhnost pitaeh, nezhnost, razbirash li,
selska mucuno?"
     Na  ploshchada  pred  vhoda  v syankata na kvadratnata Vesela kula beshe se
razpolozhil  otryad  monasi  pehotinci,  v®or®zheni  s®s strashni chepati toyagi.
Pribiraha  umrelite.  Ot utrinniya vyat®r na ploshchada se v®rtyaha strashni zh®lti
vihrushki. Pod shirokiya konusoviden pokriv na kulata, kakto vinagi, gracheha i
se karaha vrani, uvisnali nadolu s glavata ot shchr®knalite gredi. Kulata beshe
postroena predi dvesta godini ot pradyadoto na pokojniya kral izklyuchitelno za
voenni  nuzhdi.  Tya stoeshe v®rhu solidna trietazhna osnova, v koyato nyakoga se
pazeha hranitelni zapasi v sluchaj na obsada. Posle kulata beshe prev®rnata v
zatvor. No ot edno zemetresenie vsichki v®treshni steni se byaha s®borili i se
beshe  nalozhilo  zatvor®t  da  se  prenese  v  mazetata.  Na vremeto edna ot
arkanarskite  kralici  se  oplakala  na  svoya  povelitel,  che  ohkaniyata na
iztezavanite,  oglasyavashchi  okolnostta,  j  precheli  da  se  veseli. Nejniyat
carstven  s®prug  zapovyadal  ot  sutrin  do  vecher v kulata da sviri voenen
orkest®r.  Ottogava  kulata beshe poluchila segashnoto si ime. Tya otdavna veche
predstavlyavashe  prazen  kamenen  skelet, otdavna veche sledstvenite kilii se
byaha  premestili  v  novootkritite  naj-dolni  etazhi,  otdavna  veche tam ne
svireshe  nikak®v voenen orkest®r, a grazhdanite prod®lzhavaha da si ya narichat
Veselata kula.
     Obiknoveno  okolo  Veselata kula beshe pusto. No dnes tam careshe golyamo
ozhivlenie. K®m neya vodeha, karaha, vlacheha po zemyata shchurmovaci s izpok®sani
sivi  mundiri,  v®shlivi  skitnici, oblecheni s dripi, polugoli, izprishcheni ot
strah  grazhdani,  divo vieshchi prostitutki, karaha celi bandi mrachno oz®rtashchi
se  dripl'ovci  ot  noshchnata  armiya.  I  vednaga  ot  nyakakvi potajni izhodi
izm®kvaha s kuki trupove, tovareha gi na karuci i gi otkarvaha izv®n grada.
D®lgata  opashka ot dvoryani i zamozhni grazhdani, koyato st®rcheshe ot vratata na
kancelariyata, s®s strah i smut poglezhdashe k®m tazi strashna suetnya.
     V kancelariyata  puskaha  vsichki,  a  nyakoi  dori dokarvaha pod strazha.
Rumata  se prom®kna v®tre. Tam beshe zadushno kato na bunishche. Zad edna shiroka
masa,  otrupana s®s spis®ci, sedeshe chinovnik s zh®ltosivo lice s golyamo g®she
pero  zad shchr®knaloto uho. Poredniyat posetitel, olagorodniyat don Keu, naduto
virejki mustaci, kaza imeto si.
     - Svalete si shapkata - s bezizrazen glas kaza chinovnik®t, bez da vdiga
ochi ot knizhata.
     - Rod®t  Keu  ima  privilegiyata  da nosi shapka v pris®stvieto na samiya
kral - gordo zayavi don Keu.
     - Pred  ordena  nikoj  nyama  privilegii  -  s®s  s®shchiya bezizrazen glas
proiznese chinovnik®t.
     Don Keu zasumtya, izchervi se, no si svali shapkata. CHinovnik®t shareshe po
spis®ka s d®l®g zh®lt nok®t.
     - Don  Keu...  don  Keu...  -  m®rmoreshe toj. - Don Keu, Kralska ulica
N:12?
     - Da - s debel yadosan glas kaza don Keu.
     - N:485, brat Tibak.
     Brat  Tibak,  kojto  sedeshe  na  s®sednata  masa, p®len, pochervenyal ot
zhegata,  vze  da  t®rsi  sred  knizhata,  izb®rsa  potnata si pleshiva glava,
izpravi se i monotonno prochete:
     - "N:485  don  Keu,  Kralska  N:12,  za osk®rblenie na imeto na negovo
preosveshchenstvo  arkanarskiya  episkop  don  Reba, izv®rsheno na bal v dvoreca
po-minalata  godina, pris®zhdat se tri duzini pr®chki na golo po mekite chasti
i celuvane obuvkata na negovo preosveshchenstvo."
     Brat Tibak si sedna.
     - Minete  po  tozi  koridor  -  kaza  chinovnik®t  s bezizrazen glas, -
pr®chkite sa nadyasno, obuvkata nalyavo. Sledvashchiyat...
     Za  golyamo  uchudvane na Rumata don Keu ne protestira. Izglezhda na tazi
opashka  toj  beshe vidyal veche mnogo neshcha. Samo izp®shka, opravi s dostojnstvo
mustacite  si  i  se  otdalechi  po  koridora.  Sledvashchiyat,  tresyashchiyat se ot
tl®stina gigant don Pifa, veche stoeshe bez shapka.
     - Don  Pifa...  don  Pifa... - zaboboti chinovnik®t, sharejki s pr®st po
spis®ka. - Ulica Mlekarska N:2?
     Don Pifa izdade g®rlen zvuk.
     - Nomer petstotin i chetiri, brat Tibak.
     Brat Tibak otnovo se izb®rsa i otnovo se izpravi.
     - Nomer  petstotin i chetiri, don Pifa, Mlekarska 2, ne se e provinil s
nishcho pred negovo preosveshchenstvo, sledovatelno e chist.
     - Don  Pifa  -  kaza  chinovnik®t, - vzemete znaka za ochistenne. Toj se
navede,  izvadi  ot sand®ka, kojto stoeshe do stola, edna zhelyazna grivna i ya
podade  na  blagorodniya  Pifa.  - Nosete ya na lyavata r®ka, pokazvajte ya pri
p®rvo poiskvane ot voinite na Ordena. Sledvashchiyat...
     Don  Pifa  izdade  g®rlen  zvuk  i se otdalechi, razglezhdajki grivnata.
Rumata  ogleda  opashkata.  V  neya  imashe  mnogo  poznati  lica.  Nyakoi byaha
oblecheni,  kakto  vinagi,  bogato,  drugi  yavno  se praveha na po-bedni, no
vsichki  byaha zdravata izcapani s kal. Nyak®de po sredata na opashkata visoko,
za  da  go  chuyat  vsichki,  don Sera za treti p®t prez poslednite pet minuti
zayavyavashe: "Ne vizhdam zashcho p®k edin blagorodnik da ne poluchi nyakolko pr®chki
ot imeto na negovo preosveshchenstvo!"
     Rumata  pochaka,  dokato  sledvashchiyat b®de izpraten v koridora (toj beshe
izvesten  t®rgovec  na  riba, byaha mu opredelili pet pr®chki bez celuvane za
nev®ztorzhen  nachin  na  mislene),  prom®kna se do masata i grubo slozhi r®ka
v®rhu knizhata pred chinovnika.
     - Molya da me izvinite - kaza toj. - Tryabva mi zapoved za osvobozhdavane
na doktor Budah. Az s®m don Rumata.
     CHinovnik®t ne vdigna glava.
     - Don  Rumata... don Rumata... - zam®rmori toj, butna r®kata na Rumata
i zashari s nok®t po spis®ka.
     - Kakvo  pravish,  stara  mastilnice?  -  kaza  don Rumata. - Tryabva mi
zapoved za osvobozhdavane!
     - Don  Rumata... don Rumata... - Ochevidno tozi avtomat ne mozhe da b®de
spryan. - Ulica Kazandzhijska N:8. Nomer shestnadeset, brat Tibak.
     Rumata  chuvstvuvashe,  che zad nego vsichki byaha pritaili d®h. P®k i toj,
tryabva da si priznae, se smuti. Potniyat i pochervenyal brat Tibak stana.
     - Nomer  shestnadeseti,  don  Rumata,  Kazandzhijska  N:8,  za specialni
zaslugi   k®m   ordena   e   udostoen  s  osobena  blagodarnost  ot  negovo
preosveshchenstvo  i  shche  poluchi  zapoved  za osvobozhdavane na doktor Budah, s
kogoto da post®pi, kakto nameri za dobre - vizh list shesti - sedemnadeseti -
edinadeseti.
     CHinovnik®t  nezabavno izm®kna tozi list izpod spis®cite i go podade na
Rumata.
     - ZH®ltata  vrata  na vtoriya etazh, shesta staya, pravo po koridora, p®rvo
nadyasno, posle nalyavo - kaza toj. - Sledvashchiyat...
     Rumata  pogledna  lista.  Tova  ne  beshe zapovedta za osvobozhdavane na
Budah,  Beshe  razreshenie  da  poluchi  propusk  za petiya, specialen otdel na
kancelariyata,  k®deto  tryabvashe  da  vzeme  predpisanie  za sekretariata na
sekretniya otdel.
     - Kakvo si mi dal, dr®vnik? - popita Rumata. - K®de e zapovedta?
     - ZH®ltata  vrata,  vtoriya  etazh,  shesta staya, pravo po koridora, p®rvo
nadyasno, posle nalyavo - povtori chinovnik®t.
     - Pitam te k®de e zapovedta? - kresna Rumata.
     - Ne znaya... ne znaya... Sledvashchiyat!
     Nad  uhoto na Rumata se chu puhtene i neshcho meko i goreshcho se pritisna do
g®rba mu. Toj se dr®pna. Do masata otnovo se prom®kna don Pifa.
     - Ne vliza - kaza toj pisklivo. CHinovnik®t uchudeno go pogledna.
     - Ime? Zvanie? - popita toj.
     - Ne  vliza  - otnovo kaza don Pifa, kato d®rpashe grivnata, koyato edva
se beshe nap®hala na trite mu debeli pr®sta.
     - Ne  vliza...  ne  vliza...  - prom®rmori chinovnik®t i izvedn®zh b®rzo
dr®pna  k®m  sebe  si  debelata kniga, koyato se namirashe otdyasno na masata.
Knigata  imashe  zloveshch  vid  -  s  cherna mr®sna podv®rziya. Don Pifa nyakolko
sekundi  smayano  ya gleda, posle se dr®pna i bez da kazhe nito duma, b®rzo se
zap®ti  k®m  izhoda. V opashkata se vdigna gl®chka: "Ne se bavete, po-b®rzo!"
Rumata  s®shcho  se  dr®pna  ot  masata.  Ama  che  tresavishche,  pomisli si toj.
CHinovnik®t  zapochna da boboti v prostranstvoto: "Ako goreposocheniyat znak za
ochistenie  ne se hvashcha na lyavata kitka na ochisteniya ili ako ochisteniyat nyama
lyava  kitka  kato takava..." Rumata zaobikoli masata, p®hna dvete si r®ce v
sand®ka s grivnite, grabna kolkoto mozha i si tr®gna.
     - Ej, ej - bezizrazno mu podvikna chinovnik®t. - Na kakvo osnovanie?
     - V  imeto gospodne - mnogoznachitelno kaza Rumata, kato se ob®rna prez
ramo.  CHinovnik®t  i  brat  Tibak druzhno stanaha i nestrojno otv®rnaha: "Da
preb®de imeto mu". Opashkata gledashe podir Rumata s®s zavist i v®zhishchenie.
     Kogato  izleze  ot  kancelariyata,  Rumata bavno se zap®ti k®m Veselata
kula,  nanizvajki  po  p®tya  grivnite  na lyavata si r®ka. Grivnite izlyazoha
devet i na lyavata r®ka se pobraha samo pet. Drugite chetiri Rumata nadyana na
dyasnata  r®ka.  Arkanarskiyat episkop iskashe da me umori ot glad, misleshe si
toj.  Taya  nyama da ya b®de. Grivnite podr®nkvaha na vsyaka krachka, a v r®kata
si  Rumata  d®rzheshe  vnushitelniya  dokument  -  list shesti - sedemnadeseti -
edinadeseti,  ukrasen  s  raznocvetni  pechati.  Monasite, koito go sreshchaha,
peshaci  i  konnici,  b®rzo  se otbivaha ot p®tya. Sred t®lpata na pochtitelno
razstoyanie  tu se poyavyavashe, tu izchezvashe nevzrachniyat shpionin-telohranitel.
Rumata  bezmilostno shibashe zak®snelite s nozhnicite na mechovete si, prom®kna
se  do  vratite, revna zaplashitelno na spusnaliya se k®m nego strazhar i kato
mina  prez dvora, zapochnala sliza po hl®zgavite izlizani st®pala v ozareniya
ot  pusheshchite  fakli  polumrak.  Tuk  zapochvashe  svetaya  svetih  na  bivsheto
ministrestvo za zashchita na koronata - kralskiyat zatvor i sledstvenite kilii.
     V svodestite  koridori  na  vseki  deset  krachki  ot  r®zhdivo gnezdo v
stenata  st®rcheshe sm®rdyashch fakel. Pod vseki fakel v nisha, podobna na peshchera,
se  cherneeshe  vratichka  s  reshetesto  prozorche.  Tova  byaha  vhodovete  k®m
t®mnichnite pomeshcheniya, zatvoreni otv®n s tezhki zhelezni mandala. V koridorite
beshe  p®lno  s  hora. Bl®skaha se, tichaha, kreshchyaha, komanduvaha... Sk®rcaha
mandala, hlopaha se vrati, nyakogo bieha i toj kreshcheshe, nyakogo vlacheha i toj
se  op®vashe, m®cheha se da izm®knat edin ot kiliyata, no ne mozheha i toj divo
kreshcheshe:  "Ne  s®m az, ne s®m az!", i se vkopchvashe v s®sedite si. Licata na
monasite,  koito  sreshchashe, byaha seriozni do zhestokost. Vseki b®rzashe, vseki
v®rsheshe  nyakakva  vazhna d®rzhavna rabota. Opitvajki se da se orientira kakvo
stava,  Rumata bavno minavashe koridor sled koridor, slizashe vse po-nadolu i
po-nadolu.  V  dolnite  etazhi beshe po-spokojno. Ako se s®di po razgovorite,
tuk  polagaha izpit zrelostnicite ot Patriotichnoto uchilishche. Polugoli debeli
momchurlyaci  s  kozheni  prestilki stoyaha na grupi pred kiliite za iztezaniya,
prelistvaha  mr®snite  r®kovodstva i ot vreme na vreme otivaha da piyat voda
ot  edin  varel  s  kanche,  v®rzano  s verizhka. Ot kiliite se chuvaha uzhasni
pis®ci,   shum   ot   udari,   tezhko  mirisheshe  na  izgoryalo.  I  razgovori,
razgovori!...
     - Otgore  na kostotroshachkata ima edin tak®v vint, ta vze, che se schupi.
Ama  kakvo  s®m  vinoven  az? Toj me izrita. "Dr®vnik s dr®vnik, vika, idi,
vika, da ti udaryat pet po zadnika i pak ela..."
     - Ami  da  razberem  koj bie, mozhe da e nyakoj nash brat, student. Da se
razberem  predvaritelno,  da  s®berem  po  pet  grosha  ot  chovek i da mu gi
probutame...
     - Kogato ima mnogo tl®stini, ne tryabva da se nagoreshchyava z®bec®t, toj i
bez  tova  shche  si  izstine  v  slaninata.  Vzemi  shchipcite  i  lekichko mahni
slaninata...
     - Ami  nali  gospodnite  podnozhki  sa  za krakata, po-shiroki sa i sa s
klinove,  a  r®kavicite  na velikom®chenicata sa s vintove i sa specialno za
r®cete, razbra li?
     - Majtap,   bratya?   Vlizam,   gledam  -  koj  e  v®v  verigata?  Fika
CHervenokosiyat,  mesaryat ot nashata ulica, kogato bivashe piyan, vse mi d®rpashe
ushite. Dr®zh se, mislya si, sega az shche se poradvam...
     - A  Pekor  B®rnata,  otkakto  monasite sutrinta go otm®knaha, ne se e
v®rnal. I na izpit ne dojde.
     - Eh,  tryabvashe  da  mu prilozha melachkata, a az, glupak®t, udarih go s
pr®ta  po  h®lboka  i  mu  schupih  edno  rebro. Togava otec Kin me hvana za
kosata, ritna me s botush po opashkata, ama tolkova tochno, bratya, che iskri mi
izskochiha, strashno boli. "Kakvo pravish, be, vika, materiala mi razvalyash?"
     Gledajte,  gledajte, priyateli, misleshe si Rumata i bavno v®rteshe glava
tu nasam, tu natam. Tova ne e teoriya. Nikoj dosega ne e vizhdal takova neshcho.
Gledajte,  slushajte, filmirajte... i cenete, i obichajte, dyavol da vi vzeme,
svoeto  vreme  i navedete glavi pred pametta na onezi, koito sa minali prez
tova  neshcho! Vglezhdajte se v tezi mucuni - mladi, t®pi, ravnodushni, sviknali
na  vsyakakva zhestokost, no nedejte viri nos, vashite sobstveni pradedi ne sa
bili po-dobri...
     Zabelyazaha go. Desetki ochi, videli kakvo li ne, se vtorachiha v nego.
     - YA, gledajte edin don. Celiyat e preblednyal.
     - He... Znae se, che blagorodnicite ne sa sviknali...
     - V takiva sluchai, kazvat, tryabvalo da im se dava voda, no verizhkata e
k®sichka, nyama da stigne...
     - Golyamo chudo, shche se opravi...
     - Na  men  da  mi  padne  tak®v...  Tiya,  kakvoto gi pitash, tova shche ti
otgovoryat...
     - YA  po-tiho,  bratya,  che  kato  zamahne...  YA  kolko  grivni ima... I
dokument nosi.
     - Maj nas gleda... A da si stoim nastrana.
     Te  vkupom se mahnaha ot myastoto, otidoha v syankata i ottam poglezhdaha
s predpazlivite  si paeshki ochi. Hajde, stiga mi tolkova, pomisli si Rumata.
Toj ponechi da hvane za rasoto monaha, kojto preticha pokraj nego, no v s®shchiya
moment zabelyaza trima, koito ne b®rzaha, a byaha zaeti s rabota na myasto. Te
perdasheha s pr®chki palacha: ochevidno za nebrezhnost. Rumata otide pri tyah.
     - V imeto gospodne - tiho kaza toj, kato izdr®ncha s grivnite.
     Monasite ostaviha pr®chkite i se vzryaha.
     - Da preb®de imeto mu - kaza naj-visokiyat.
     - Otci - kaza Rumata, - ya me zavedete pri koridorniya nadziratel.
     Monasite se spogledaha. Palach®t p®rgavo izp®lzya i se skri zad varela.
     - A za kakvo ti e? - popita visokiyat monah.
     Rumata m®lchalivo podnese dokumenta do liceto mu, pod®rzha go malko i go
dr®pna.
     - A-ha - kaza monah®t. - E, dnes az s®m koridoren nadziratel.
     - Prekrasno  -  kaza Rumata i navi dokumenta na tr®bichka. - Az s®m don
Rumata. Negovo preosveshchenstvo mi podari doktor Budah. Idi mi go dovedi.
     Monah®t p®hna r®ka pod kachulkata i shumno se pochesa.
     - Budah?  -  kaza  toj koleblivo. - Koj beshe tozi Budah? Razvratitelyat
li?
     - Ne  -  kaza  drugiyat monah. - Razvratitelyat e Rudah. Nego go pusnaha
oshche prez noshchta. Otec Kin sam mu svali verigata i go izvede nav®n, a az...
     - Gluposti,  gluposti!  - net®rpelivo kaza Rumata, kato se potupvashe s
dokumenta po bedroto. - Budah. Kojto otrovi kralya.
     - A-a-a...  -  kaza  nadziratelyat. - Znaya go. No toj sigurno veche e na
kola...  Brat  Pika,  idi  vizh  v  dvanajseta kiliya. Ti li shche go izvedesh? -
popita toj Rumata.
     - Estestveno - kaza Rumata. - Toj e moj.
     - Togava  daj  dokumenta  tuk.  SHCHe  mi  potryabva.  -  Rumata mu podade
dokumenta.
     Nadziratelyat  go  pov®rtya  malko  v  r®cete si, razglezhdajki pechatite,
posle kaza s v®zhishchenie:
     - Gledaj kak pishat horata! Ti, don, postoj nastrani, pochakaj, che imame
malko rabota... E, ami k®de izchezna onzi?
     Monasite zapochnaha da se oz®rtat, t®rsejki proviniliya se palach.
     Rumata  se  otdr®pna. Monasite izm®knaha palacha izzad varela, tr®shnaha
go  pak na poda i zapochnaha seriozno, bez izlishna zhestokost da go perdashat.
Sled  5-6  minuti  izzad  zavoya se pokaza izprateniyat monah, kojto vodeshe s
v®zhence s®vsem pobelyal starec s t®mni drehi.
     - Eto  vi  go Budah! - radostno izvika monah®t oshche otdalech. - I ne bil
na kol tozi Budah, a zhiv i zdrav si e! Vyarno, malko e pootslabnal, izglezhda
otdavna stoi gladen...
     Rumata tr®gna nasreshcha im, izmk®na v®zheto ot r®ce te na monnaha i svali
primkata ot shiyata na stareca.
     - Vie li ste Budah Irukanski? - popita toj.
     - Da - kaza starec®t, kato go gledashe pod vezhdi.
     - Az s®m Rumata, v®rvete sled men i ne izostavajte. - Rumata se ob®rna
k®m monasite. - V imeto gospodne - kaza toj.
     Nadziratelyat  se  izp®na  i kato svali pr®chkata, otv®rna leko zad®han:
"Da preb®de imeto mu."
     Rumata  pogledna  k®m  Budah i vidya, che starec®t se d®rzhi za stenata i
edva stoi.
     - Zle  mi  e - kaza toj s boleznena usmivka. - Izvinyavajte, blagorodni
don.
     Rumata  go  hvana  pod  r®ka i go povede. Kogato monasite se skriha ot
pogleda  im, toj sprya, izvadi ot ampulata edna tabletka sporamin i ya podade
na Budah. Budah v®prositelno go pogledna.
     - Gl®tnete ya - kaza Rumata. - Vednaga shche vi olekne.
     Budah,  kojto vse oshche se opirashe na stenata, vze tabletkata, ogleda ya,
pomirisa  ya,  vdigna  kosmatite  si  vezhdi, sled tova vnimatelno ya slozhi na
ezika si i ya smukna nyakolko p®ti.
     - G®ltajte, g®ltajte - s usmivka kaza Rumata.
     Budah pregl®tna.
     - M-m-m... - proiznese toj. - Smyatah, che znaya za lekarstvata vsichko. -
Toj  zam®lcha, s®sredotochen v®v vpechatleniyata si ot tabletkata. - M-m-m-m! -
kaza  toj.  - Interesno! Da ne e sushen dalak ot gligana ¬? No ne, nyama vkus
na gnilo.
     - Da v®rvim - kaza Rumata.
     Te  tr®gnaha  po  koridora, izkachiha se po st®lbishcheto, minaha oshche edin
koridor,  izkachiha  se  po  oshche  edno  st®lbishche  i  togava Rumata sprya kato
zakovan.  Edin  poznat  debel  rev  oglasi  t®mnichnite  svodove.  Nyak®de  v
d®lbinite  na  zatvora  reveshe  s  p®lna  sila, sipeshe chudovishchni proklyatiya,
psuvashe  boga,  svetcite, p®k®la, Svetiya orden, don Reba i mnogo drugi neshcha
negoviyat        s®rdechen        priyatel        baron        Pampa       don
Bau-no-Suruga-no-Gattano-Arkanara.  Vse  pak  hvana  se baron®t, pomisli si
Rumata  s  razkayanie.  S®vsem byah zabravil za nego. A toj ne bi zabravil za
mene... Rumata b®rzo svali ot r®kata si dve grivni, nahluzi gi na m®rshavite
kitki na doktor Budah i kaza:
     - Kachete  se  gore,  no ne izlizajte nav®n. CHakajte me nyak®de vstrani.
Ako se lepnat za vas, pokazhete grivnite i se dr®zhte dr®zko.
     Baron  Pampa  reveshe  kato  atomohod  v  polyarna m®gla. SHumnoto eho se
noseshe   pod   svodovete.   Horata  v  koridorite  zamr®zvaha  na  myasto  i
blagogovejno  se  oslushvaha s®s zyapnali usta. Mnozina praveha svetiya znak s
paleca  si,  otp®zhdajki  nechistata  sila.  Rumata  sleze  ticheshkom po dvete
st®lbi,  s®baryajki  sreshchnatite monasi, probi si p®t s nozhnicite na mechovete
prez  t®lpata  ot zrelostnici i s ritnik raztvori vratata na kiliyata, koyato
se  og®vashe ot reva. V trepkashchata svetlina na faklite toj vidya svoya priyatel
Pampa: mog®shchiyat baron beshe razp®nat gol na stenata s glavata nadolu. Liceto
mu  beshe pochervenyalo ot nahlulata kr®v. Zad malka ednokraka masichka sedeshe,
zapushil  ushi,  preg®rben  chinovnik; l®snaliyat ot pot palach, kojto myazashe na
z®bolekar, roveshe v edin zhelezen legen dr®nchashchite si instrumenti.
     Rumata grizhlivo zatvori vratata, otide zad palacha i go udari po tila s
dr®zhkata  na mecha. Palach®t se ob®rna, hvana se za glavata i sedna v legena.
Rumata izm®kna mecha ot nozhnicite i razseche masata s knizhata, na koyato sedesh
chinovnik®t.  Vsichko  beshe nared. Palach®t sedeshe v legena i slabo h®lcashe, a
chinovnik®t  mnogo  p®rgavo  izbyaga  na chetiri kraka v ®g®la i se sgushi tam.
Rumata   otide   pri  barona,  kojto  s  radostno  lyubopitstvo  go  gledashe
otdolu-nagore,  hvana  se za verigite, koito d®rzhaha krakata na barona, i s
dve  d®rpaniya gi iztr®gna ot stenata. Sled tova vnimatelno slozhi krakata na
barona  na  poda.  Baron®t  zam®lcha,  zamr®zna v stranna poza, sled tova se
dr®pna i osvobodi r®cete si.
     - Moga li da povyarvam - otnovo zatreshchya toj, kato v®rteshe naletite si s
kr®v  ochi,  -  che  tova  ste  vie,  moj  blagorodni priyatelyu?! Naj-posle vi
namerih!
     - Da,  az s®m - kaza Rumata. - Da se mahame ottuk, priyatelyu, tuk ne vi
e myastoto.
     - Bira!  -  kaza  barok®t.  -  Tuk  nyak®de imashe bira. - Ton tr®gna iz
kiliyata,  kato  vlacheshe ostat®cite ot verigite i ne prestavashe da dr®nchi. -
Cyala  noshch tichah iz grada! Dyavol da go vzeme, kazaha mi, che ste arestuvan, i
az  izpotrepah  masa  narod! Byah ubeden, che shche vi namerya v tozi zatvor!!! I
eto che vi namerih.
     Toj  otide pri palacha i go bishna kato prah zaedno s legena. Pod legena
se  pokaza  bure.  Baron®t izk®rti s yumruk d®noto, vdigna go, navede go nad
sebe  si  i  protegna glava. Birata s klokochene poteche v g®rloto mu. Ama che
prelest  -  misleshe si Rumata i nezhno gledashe k®m barona. - Prilicha na bik,
na  bezmoz®chen  bik,  no  nali  me e t®rsil, iskal e da me spasi, sigurno e
dosh®l  tuk v zatvora da me t®rsi sam... Ne, ima hora i v tozi svyat, proklet
da e... No golyam k®smet imahme!
     Baron®t  presushi  bureto  i go zaprati v ®g®la, k®deto shumno trepereshe
chinovnik®t. V ®g®la se izpiska.
     - Hajde  -  kaza  baron®t,  kato b®rsheshe bradata si s dlan. - Sega s®m
gotov da v®rvya sled vas. Nali nyama nishcho che s®m gol?
     Rumata se ogleda, otide pri palacha i go izt®rsi ot prestilkata.
     - Zasega vzemete tova - kaza toj.
     - Prav  ste - kaza baron®t i prepasa prestilkata okolo kr®sta si. - SHCHe
b®de neudobno da se yavya pri barokesata gol...
     Te  izlyazoha  ot  kiliyata.  Nito  edin chovek ne se reshi da im pregradi
p®tya. Koridor®t opustyavashe na dvadesetina krachki pred tyah.
     - Vsichkite  shche  gi  razperdushinya  -  reveshe  baron®t. - Te zavzeli moya
zam®k!  I  slozhili  tam  nyakak®v  si otec Arima! Ne znaya chiya otec e toj, no
k®lna  se  v  boga, decata mu skoro shche ostanat siracheta. Dyavol da go vzeme,
priyatelyu,  ne namirate li, che tuk tavanite sa strashno niski, izpodraskah si
temeto...
     Te  izlyazoha  ot  kulata.  Pred  ochite  im se myarna i pot®na v t®lpata
shpionin®t-telohranitel.  Rumata  dade  znak  na  Budah  da v®rvi sled nego.
T®lpata  pred  vratite  se razdeli kato razsechena s mech. CHuvashe se kak edni
vikat, che e izbyagal vazhen d®rzhaven prest®pnik, a drugi vikaha "Eto go goliya
dyavol, znamenitiya estorski palach-razchekvach".
     Baron®t izleze na sredata na ploshchada i sprya, mr®shchejki se ot sl®nchevata
svetlina. Tryabvate da b®rzat. Rumata b®rzo se ogleda.
     - Tuk nyak®de beshe moyat kon - kaza baron®t. - Ej, vie tam! Konya!
     Pri  konev®rza,  k®deto  stoyaha  konete  na  ordenskata  kavaleriya, se
zasuetiha.
     - Ne tozi! - kresna baron®t. - Onzi, siviyat na butovete!
     - V  imeto  gospodne!  -  s®s  zak®snenie  vikna Rumata i vze da svalya
prezglava prezramkata s desniya mech.
     Izplashenoto monahche s izcapano raso dovede na barona konya.
     - Dajte  mu  neshcho, don Rumata - kaza baron®t, kato tezhko se kachvashe na
sedloto.
     - Stoj, stoj! - zavikaha pri kulata.
     Prez  ploshchada,  razmahvajki  toyagi,  tichaha  monasi.  Rumata podade na
barona mecha.
     - B®rzajte, barone - kaza toj.
     - Da  -  kaza  Pampa.  -  Tryabva  da b®rzam. Tozi Arima shche mi razgrabi
izbata.  SHCHe vi chakam u doma utre ili v drugi den, priyatelyu. Kakvo da predam
na baronesata?
     - Celunete r®kata j - kaza Rumata. Monasite byaha veche s®vsem blizko. -
Po-b®rzo, po-b®rzo, barone!
     - No vie v bezopasnost li ste? - s bezpokojstvo popita baron®t.
     - Da, dyavol da go vzeme, da! Napred!
     Baron®t podkara konya v galop pravo sreshchu t®lpata monasi. Nyakoj padna i
se  t®rkulna, drug zavryaka, vdigna se prah, zatopurkaha kopita po kamennite
plochi  i  baron®t  izchezna.  Rumata  gledashe po ulichkata, k®deto s®borenite
sedyaha  i  tresyaha  glavi  kato  pob®rkani, kogato edin mazen glas kaza nad
uhoto mu:
     - Blagorodni don, ne vi li se struva, che si pozvolyavate tv®rde mnogo?
     Rumata  se ob®rna. V liceto mu s malko presilena usmivka s®sredotocheno
gledashe don Reba.
     - Tv®rde mnogo li? - na svoj red popita Rumata. - Ne mi e poznata tazi
duma "tv®rde". - Toj izvednzh si spomni za don Sera. - Izobshcho ne vizhdam zashcho
edin blagoroden don da ne pomogne na drug v neshchastie.
     Pokraj  tyah,  nasochili  piki,  tezhko preletyaha konnici - da presledvat
barona. Na liceto na don Reba neshcho se promeni.
     - Dobre  de  -  kaza  toj. - Da ne govorim za tova... O, az vizhdam tuk
ucheniya  doktor  Budah...  Vie izglezhdate mnogo dobre, doktore. SHCHe tryabva da
napravya  reviziya  na  svoya  zatvor.  D®rzhavnite prest®pnici, dori kogato sa
pusnati na svoboda, ne tryabva da izlizat ot zatvora - tryabva da gi iznasyat.
     Doktor  Budah  tr®gna  kato  slyap k®m nego. Rumata b®rzo zastana mezhdu
tyah.
     - Vprochem, don Reba - kaza toj, - kak se otnasyate k®m otec Arima?
     - K®m  otec  Arima  li?  -  don  Reba vdigna visoko vezhdi. - Prekrasen
voenen. Zaema viden post v moyata eparhiya. A kakvo ima?
     - Kato  veren  sluga  na vashe preosveshchenstvo - s ostro zloradstvo kaza
Rumata,  kato  se  pokloni - b®rzam da vi s®obshchya, che mozhete da smyatate tozi
viden post za vakanten.
     - No zashcho?
     Rumata  pogledna  k®m  ulichkata,  k®deto  zh®ltata  prah oshche ne beshe se
razpr®snala. Don Reba s®shcho pogledna natat®k. Liceto mu stana zagrizheno.

     Beshe  veche  k®sno  sledobed, kogato Kira pokani blagorodniya gospodar i
negoviya  uchen  priyatel  na  masata. Doktor Budah, izmit, preoblechen v chisti
drehi,  staratelno  izbr®snat,  izglezhdashe tv®rde vnushitelno. Dvizheniyata mu
byaha  bavni  i p®lni s dostojnstvo, umnite mu sivi ochi gledaha druzhelyubno i
dori  snizhoditelno.  Naj-napred  toj  se  izvini na Rumata, che izbuhnal na
ploshchada. "No vie tryabva da me razberete - kaza toj. - Tova e strashen chovek.
V®rkolak,  kojto  se  e  poyavil  na  tozi svyat samo po bozhiya greshka. Az s®m
lekar,  no  ne  me  e  sram da si priznaya, che ako mi padne sluchaj, na drago
s®rce  bih  go  um®rtvil.  CHuvah,  che kralyat bil otroven, i sega razbiram s
kakvo  e otroven (Rumata naostri ushi). Tozi Reba dojde pri mene v kiliyata i
poiska da mu napravya otrova, koyato dejstvuva v prod®lzhenie na nyakolko chasa.
Razbira  se,  otkazah.  Toj me zaplashi s iztezaniya - izsmyah se v liceto mu.
Togava  tozi  negodnik  vikna palachite i te mu dovedoha ot ulicata desetina
momcheta  i  momicheta,  naj-mnogo  do  deset godini. Toj gi naredi pred men,
otvori  moyata  torba  s  bilkite  i zayavi, che shche opitva v®rhu decata vsichki
bilki pored, dokato ne nameri tazi, koyato mu tryabva. Eto taka e bil otroven
kralyat, don Rumata..." Ustnite na Budah zapochnaha da potrepervat, no toj se
ovladya.  Rumata,  delikatno  izvil glava nastrani, kimashe. YAsno, misleshe si
toj.  Vsichko e yasno. Kralyat ne bi vzel ot r®cete na svoya minist®r dori edna
krastavichka.  I mr®snik®t e probutal na kralya nyakak®v dreben sharlatanin, na
kogoto  za izlekuvaneto na kralya e bila obeshchana titlata pridvoren znahar. N
sega  mi  e  yasno  zashcho  Reba  tolkova se zaradva, kogato az go izoblichih v
kralskata spalnya. Trudno e bilo da se izmisli po-udoben nachin da se probuta
na  kralya tozi l®zhe-Budah. Cyalata otgovornost padashe v®rhu Rumata Estorski,
irukanskn  shpionin  i zagovornik. M®nicheta sme, pomisli si toj. V Instituta
tryabva  specialno da se v®vede kurs po feodalno intrigantstvo. I uspeh®t da
se ocenyava s rebi. Naj-dobre e, razbira se, s decirebi. Vprochem k®de ti...
     Ochevidno  doktor  Budah  veche  beshe mnogo gladen. Obache toj uchtivo, no
reshitelno  otkaza  mesnata  hrana i udostoi s vnimanieto si samo salatite i
palachinkite  s  konfityur.  Toj izpi chasha estorsko i ochite mu zablestyaha, na
buzite  mu  se  poyavi zdrava rumenina. Rumata ne mozha da yade. Pred ochite mu
prashchyaha  i  pusheha chervenite fakli, otvsyak®de mirisheshe na izgoryalo meso i v
g®rloto  mu beshe zasednala buca kolkoto yumruk. Zatova, dokato chakashe gost®t
da  se  nahrani,  toj  stoeshe  do  prozoreca  i uchtivo razgovaryashe, bavno i
spokojno, za da ne prechi na gosta da d®vche.
     Grad®t  postepenno  ozhivyavashe.  Na  ulicata se poyaviha hora, glasovete
stavaha  vse  po-visoki,  chuvashe  se zv®n na chukcheta i tryas®k na d®rvo - ot
pokrivite  i  stenite  se svalyaha ezicheskite izobrazheniya. Edin debel pleshiv
bakalin prekara kolichka s b®chva bira - da ya prodava na ploshchada po dva grosha
chashata.  Grazhdanite se prisposobyavaha. V®v vhoda otsreshcha, choplejki nosa si,
prikazvashe  s  m®rshavata  hazajka m®nichkiyat shpionin telohranitel. Posle pod
prozoreca  minaha  koli,  natovareni chak do vtoriya etazh. Rumata otnachalo ne
razbra  kakvi  sa tezi koli, a sled tova vidya posinelite i pocherneli r®ce i
kraka, koito st®rchaha pod rogozkite, i b®rzo sedna na masata.
     - S®shchnostta  na  choveka  -  d®vchejki  bavno,  govoreshe  Budah  -  e  v
udivitelnata  mu  sposobnost  da  svikva s vsichko. Nyama v prirodata neshcho, s
koeto  chovek®t  ne  mozhe  da  svikne. Nito konyat, nito kucheto, nito mishkata
pritezhavat  tova  kachestvo. Veroyatno kogato bog e s®zdaval choveka, toj se e
doseshchal  na  kakvi  m®ki  go  obricha  i  mu  e  dal ogromen zapas ot sili i
t®rpenie.  Trudno  mi e da kazha dali tova e hubavo ili losho. No ako chovek®t
nyamashe  tova  t®rpenie  i  izdr®zhlivost,  vsichki  dobri  hora otdavna da sa
zaginali  i  na  sveta da sa ostanali loshite i bezdushnite. Ot druga strana,
navik®t  da  t®rpyat  i da se prisposobyavat prevr®shcha horata v nemi dobicheta,
koito ne se otlichavat ot zhivotnite po nishcho osven po anatomiyata si i dori gi
prev®zhozhdat  po  bezzashchitnost.  I vseki nov den razhda nov uzhas, novo zlo i
nasilie...
     Rumata pogledna Kira. Tya sedeshe sreshchu Budah, ne svalyashe pogled ot nego
i go  slushashe,  podpryala  buza na yumrucheto si. Ochite j byaha t®zhni: izglezhda
beshe j mnogo zhal za horata.
     - Veroyatno  ste  prav, uvazhaemi Budah - kaza Rumata. - No vzemete men.
Az  s®m  obiknoven  blagoroden  don  (po  visokoto chelo na Budah se poyaviha
br®chki,  ochite  mu  uchudeno  i veselo se okokoriha), bezkrajno mnogo obicham
uchenite  hora,  tezi  aristokrati  na duha. No ne moga da razbera zashcho vie,
pazitelite i edinstvenite pritezhateli na visshi znaniya, ste taka beznadezhdno
pasivni?  Zashcho  bezropotno  pozvolyavate  da  vi  prezirat,  da vi hv®rlyat v
t®mnica,  da  vi  izgaryat  na klada? Zashcho otk®svate smis®la na svoya zhivot -
natrupvaneto  na znaniya - ot prakticheskite nuzhdi na zhivota - borbata protiv
zloto?
     Budah otstrani ot sebe si praznata chiniya ot palachinki.
     - Zadavate  mi stranni v®prosi, don Rumata - kaza toj. - Zabavno e, che
s®shchite  v®prosi  si  zadavashe  blagorodniyat  don  Gug,  kamerdiner na nashiya
hercog?  Poznavate  li se s nego? Taka si i pomislih... Borba s®s zloto! No
kakvo  e  zlo?  Vseki  e  svoboden  da  razbira tova po svoj nachin. Za nas,
uchenite,  zloto  se krie v nevezhestvoto, no c®rkvata uchi, che nevezhestvoto e
blago,  a  cyaloto  zlo  idva  ot  znanieto. Za zemedeleca zlo sa dan®cite i
sushite,  a  za  t®rgoveca  na z®rneni hrani sushata e dobro. Za robite zlo e
piyaniyat  i zhestok gospodar, za zanayatchiyata - alchniyat lihvar. Kakvo togava e
zloto,  protiv  koeto  tryabva  da  se borim, don Rumata? - Toj t®zhno ogleda
slushatelite.  -  Zloto  e  neunishchozhimo. Nikoj chovek ne e sposoben da namali
kolichestvoto mu v sveta. Toj mozhe donyak®de da podobri sobstvenata si s®dba,
no  vinagi  za smetka na vloshavaneto na s®dbata na drugite. I vinagi shche ima
krale,  poveche  ili  po-malko  zhestoki, baroni, poveche ili po-malko divi, i
vinagi shche ima prost narod, kojto shche izpitva v®zhishchenie k®m svoite potisnici
i omraza  k®m  svoya osvoboditel. I samo zatova, zashchoto rob®t mnogo po-dobre
razbira  svoya  gospodar,  dori  naj-zhestokiya,  otkolkoto  svoya osvoboditel,
zashchoto  vseki  rob otlichno si predstavya sebe si na myastoto na gospodarya, no
malcina  si  predstavyat  sebe  si  na  myastoto na bezkoristniya osvoboditel.
Takiva sa horata, don Rumata, i tak®v e nashiyat svyat.
     - Svet®t  neprek®snato  se  promenya, doktor Budah - kaza Rumata. - Nie
znaem, che e imalo vreme, kogato ne e imalo krale...
     - Svet®t ne mozhe da se promenya vechno - v®zrazi Budah, - zashchoto nishcho ne
e vechno,  dori promenite... Nie ne poznavame zakonite na s®v®rshenstvoto, no
rano ili k®sno s®v®rshenstvoto se postiga. Poglednete naprimer kak e uredeno
nasheto obshchestvo. Kak radva okoto tazi yasna, geometricheski pravilna sistema!
Dolu sa selyanite i zanayatchiite, nad tyah dvoryanstvoto, posle duhovenstvoto i
naj-posle kralyat. Kak vsichko e premisleno, kakva trajnost, kak®v harmonichen
red!  Kakvo tryabva da se promenya v tozi idealen kristal, s®zdaden ot r®cete
na  nebesniya zlatar? Nyama po-solidni sgradi ot piramidalnite, shche vi go kazhe
vseki  obrazovan  arhitekt. - Toj pouchitelno vdigna pr®st. - Z®rnoto, koeto
se  izsipva  ot  chuvala,  ne  se  narezhda  v  raven  sloj, no obrazuva taka
narechenata  konusovidna  piramida. Vsyako zr®nce se d®rzhi za drugoto, stremi
se  da  ne  se  t®rkulne  nadolu.  Taka  e i s chovechestvoto. Ako to iska da
predstavlyava  neshcho  cyalostno,  horata  tryabva  da  se d®rzhat edin za drug i
neizbezhno da obrazuvat piramida.
     - Nima vie seriozno smyatate tozi svyat za s®v®rshen - uchudi se Rumata. -
Sled sreshchata s don Reba, sled zatvora...
     - Mladi  mi priyatelyu, ami razbira se! Na men mnogo neshcha v tozi svyat ne
mi  haresvat, mnogo neshcha bih iskal da vidya drugi... No kakvo da se pravi? V
ochite  na  visshite sili s®v®rshenstvoto izglezhda drugoyache, ne kakto v moite.
Kak®v  smis®l  ima d®rvoto da se s®rdi, che ne mozhe da se dvizhi, makar che to
sigurno  bi  se  radvalo,  ako  mozheshe da byaga s vsichki sili ot bradvata na
d®rvarya?
     - Ami kakvo shche kazhete, ako mogat da se izmenyat visshite prednachertaniya?
     - Na tova sa sposobni samo visshite sili...
     - No vse pak predstavete si, che ste bog...
     Budah se zasmya.
     - Ako mozheh da si predstavya, che s®m bog, shchyah da stana bog!
     - Dobre, ami ako imate v®zmozhnost da pos®vetvate boga?
     - Vie  imate  bogato  v®obrazhenie - s udovolstvie kaza Budah. - Tova e
hubavo.  Gramoten  li ste? Prekrasno. Az s udovolstvie bih se pozanimaval s
vas.
     - Vie  me  laskaete...  No vse pak kakvo bihte pos®vetvali vsemog®shchiya?
Kakvo,  spored  vas,  bi tryabvalo da napravi vsemog®shchiyat, za da kazhete: eto
sega svet®t e dob®r i hubav?...
     Usmihvajki  se  odobritelno, Budah se oblegna na stola i slozhi r®ce na
kolenete si. Kira lyubopitno go gledashe.
     - Dobre togava - kaza toj, - eto. Bih kazal na vsemog®shchiya: "S®zdatelyu,
ne  znaya tvoite planove, mozhe bi ti dori ne smyatash da pravish horata dobri i
shchastlivi.  Pozhelaj  go!  Tolkova  lesno  e  da se napravi to! Daj na horata
dostat®chno hlyab, meso i vino, daj im pokriv i drehi. Neka izcheznat glad®t i
nuzhdata, a zaedno s tyah i vsichko, koeto razdelya horata."
     - I tova li e vsichko - popita Rumata.
     - Smyatate, che e malko?
     Rumata poklati glava.
     - Bog  bi  vi  otv®rnal:  "Horata  nyama  da imat polza ot tova. Zashchoto
silnite  v®v  vashiya  svyat  shche otnemat ot slabite onova, koeto s®m im dal, i
slabite, kakto predi, shche si ostanat bedni."
     - SHCHe pomolya boga da zashchiti slabite. "Vrazumi zhestokite upravnici" - shche
mu kazha az.
     - ZHestokostta  e  sila.  Ako  izgubyat svoyata zhestokost, upravnicite shche
izgubyat silata si i drugi zhestoki shche gi zamenyat.
     Budah prestana da se usmihva.
     - Nakazhi  zhestokite - tv®rdo kaza toj, - ta silnite la izgubyat zhelanie
da proyavyavat zhestokost k®m slabite.
     - CHovek®t  se razhda slab. Toj stava silen, kogato naokolo mu nyama drug
po-silen  ot  nego.  Kogato  b®dat nakazani zhestokite sred silnite, tyahnoto
myasto shche b®de zaeto ot silnite sred slabite. S®shcho zhestoki. Togava shche tryabva
da se nakazvat vsichki, a az ne iskam tova.
     - Ti po-dobre vizhdash, vsemog®shchi. Napravi togava prosto taka, che horata
da poluchavat vsichko i da ne si otnemat onova, koeto ti si im dal.
     - I  ot  tova  horata  nyama  da imat polza - v®zd®hna Rumata, - zashchoto
kogato poluchat vsichko darom, bez m®ka, ot moite r®ce, te shche zabravyat truda,
shche  izgubyat  vkus k®m zhivota i shche se prev®rnat v moi domashni zhivotni, koito
shche b®da prinuden zanapred vechno da hranya i oblicham.
     - Ne  im  davaj  vsichko  navedn®zh!  - razpaleno kaza Budah. - Davaj im
po-malko i postepenno!
     - Postepenno horata sami shche si vzemat vsichko, koeto im potryabva.
     Budah nelovko se zasmya.
     - Da,  vizhdam,  che  ne e tolkova prosto - kaza toj. - Az kato che li ne
byah  mislil  po-rano  za takiva neshcha... Struva mi se, nie s vas razgledahme
vsichko.  Vprochem  - toj se navede napred - ima oshche edna v®zmozhnost. Napravi
taka,  che horata naj-mnogo da obichat truda i znanieto. Trud®t i znanieto da
stanat edinstven smis®l na tehniya zhivot!
     Da,  nie  s®shcho  imahme  namerenie da opitame tova - pomisli si Rumata.
Masovata  hipnoindukciya,  pozitivnata remoralizaciya. Hipnoizl®chiteli na tri
ekvatorialni sp®tnika...
     - Bih  mog®l  da  napravya  i  tova - kaza toj. - No struva li si da se
lishava  chovechestvoto  ot  negovata istoriya? Struva li si da se podmenya edno
chovechestvo  s  drugo?  Nyama li tova da b®de s®shchoto, kakto da se iztrie tova
chovechestvo ot liceto na zemyata i na negovo myasto da se s®zdade novo?
     Sb®rchil  chelo,  Budah m®lcheshe i obmislyashe. Rumata chakashe. Nav®n otnovo
zhalno zask®rcaha kolite. Budah tiho produma:
     - Togava,  gospodi,  zalichi  ni ot liceto na Zemyata i ni s®zdaj otnovo
po-s®v®rsheni...  ili  oshche po-dobre ostavi ni i ni pozvoli da v®rvim po svoya
p®t.
     - S®rceto  mi  e  izp®lneno  s  zhal  - bavno kaza Rumata. - Ne moga da
napravya tova.
     I togava toj vidya ochite na Kira. Kira go gledashe s uzhas i nadezhda.




     Sled  kato ostavi Budah da si pochine, predi da tr®gnat na dalechen p®t,
Rumata  otide v kabineta si. Dejstvieto na sporamina sv®rshvashe i toj otnovo
se  chuvstvuvashe  umoren  i  razbit,  otnovo go zabolyaha nat®rtenite mesta i
izk®lchenite  mu  kitki zapochnaha da se poduvat. Tryabva da pospya, misleshe si
toj, nepremenno da pospya i da se sv®rzha s don Kondor. Tryabva da se sv®rzha i
s patrulniya dirizhab®l, neka s®obshchyat v Bazata. I da precenim kakvo da pravim
sega, i mozhem li da napravim neshcho i kakvo shche stane, ako nishcho veche ne uspeem
da napravim.
     V kabineta  na  stola  do  pisalishcheto sedeshe preg®rben, slozhil r®ce na
visokite  oblegalki,  edin  cheren  monah  s nisko nahlupena kachulka. Lovko,
pomisli si Rumata.
     - Koj si ti? - umoreno popita toj. - Koj te pusna?
     - Dob®r  den,  blagorodni  don  Rumata  -  kaza  monah®t,  kato  svali
kachulkata si.
     Rumata poklati glava.
     - Lovko!  Udivitelno!  - kaza toj. - Dob®r den, slaven Arata. Zashcho ste
tuk? Kakvo se e sluchilo?
     - Vsichko  e  kakto vinagi - kaza Arata. - Armiyata se razpr®sna, vsichki
delyat  zemyata,  nikoj  ne  shche da v®rvi na yug. Hercog®t s®bira nedoklanite i
skoro  shche  izbesi  moite  selyani  s  krakata nagore pokraj estorskoto shose.
Vsichko e kakto vinagi - povtori toj.
     - YAsno - kaza Rumata.
     Toj se stropoli na kushetkata, p®hna r®ce pod glavata si i se zagleda v
Arata.  Predi  dvadeset  godini,  kogato Anton si e pravil modelcheta i si e
igral  na  Vilhelm  Tel,  tozi  chovek  se e narichal Arata Krasiviya i togava
veroyatno s®vsem ne e bil tak®v, kak®vto e sega.
     Na  velikolepnoto  visoko  chelo  na  Arata Krasiviya ne go e imalo tova
grozno   lilavo   klejmo   -   to   se  poyavilo  sled  bunta  na  soanskite
korabostroiteli,  kogato  tri hilyadi goli robi zanayatchii, dokarani nasila v
soanskite  korabostroitelnici  ot  vsichki kraishcha na imperiyata i izm®cheni do
zagubvane na instinkta za samos®hranenie, v edna burna noshch se iztr®gnali ot
pristanishcheto, minali prez celiya Soan, ostavyajki podire si trupove i pozhari,
i bili posreshchnati v pokrajninite ot oblechena v broni imperska pehota.
     I estestveno  Arata  Krasiviya  e  bil s dve zdravi ochi. Dyasnoto e bilo
izvadeno    pri   edin   yunashki   udar   na   baronski   bozdugan,   kogato
dvadesethilyadnata  selska  armiya,  presledvajki  iz metropoliyata baronskite
druzhini,  se  sbl®skala v otkrito pole s pethilyadnata imperatorska gvardiya,
bila  svetkavichno  razsechena  na  dve,  obkr®zhena  i izpot®pkana ot ostrite
podkovi na bojnite kamili...
     I sigurno  Arata  Krasiviya e bil stroen kato topola. G®rbicata i noviya
si  pryakor  toj  poluchil sled vilarskata vojna v Ubanskoto hercogstvo, prez
devet  moreta  ottuk,  kogato  sled  sedem  godini chuma i susha chetiristotin
hilyadi  zhivi  skeleti  izpotrepali  s  vili  i koprali dvoryanite i obsadili
hercog  Ubanski  v  negovata  rezidenciya;  i  hercog®t,  chijto  slab  um se
razm®rdal  ot  neopisuem uzhas, dal na podanicite si proshka, namalil petorno
cenata  na  spirtnite  napitki  i  obeshchal svoboda; a kogato Arata vidyal, che
vsichko  e veche sv®rsheno, molil, nastoyaval, zaklinal gi da ne se poddavat na
izmamata,  bil hvanat ot atamanite, koito smyatali. che ne biva da se byaga ot
dobroto, prebit s zhelezni pr®chki i hv®rlen da umre v edna pomijna yama.
     A tazi  masivna zhelyazna grivna na dyasnata mu kitka ya imashe sigurno oshche
ot  vremeto,  kogato  se  e  narichal Krasiviya. Kitkata mu e bila zakovana s
veriga za vesloto na edna piratska galera i Arata raznitil verigata, udaril
s tazi grivna po slepoochieto kapitan Ega Lyubovnika, zavladyal koraba, a sled
tova  i  cyalata  piratska  armada  i  se opital da s®zdade svobodna moryashka
republika...  I  cyalata  tazi  iniciativa  zav®rshila s edna k®rvava piyanska
vakhanaliya,  zashchoto  togava Arata bil mlad, ne znael da mrazi i smyatal che e
dostat®chna samo svobodata, za da se prev®rne rob®t v bog...
     Toj  beshe  profesionalen  buntovnik, otm®stitel po bozhiya milost, dosta
ryadko  sreshchana figura prez Srednite vekove. Ponyakoga istoricheskata evolyuciya
razhda  takiva shchuki i gi puska v socialnite virove, za da ne dremyat debelite
sharani,  koito nzpoyazhdat planktona po d®noto... Arata beshe tuk edinstveniyat
chovek,  k®m  kogoto  Rumata  ne  izpitvashe nito omraza, nito s®zhalenie. I v
svoite  treskavi s®nishcha na zemen zhitel, prekaral pet godini v kr®v i smrad,
toj  chesto  se  vizhdashe kato Arata, minal prez vsichki p®k®li na vselenata i
poluchil  za tova visokoto pravo da ubiva ubijcite, da izm®chva palachite i da
predava predatelite...
     - Ponyakoga mi se struva - kaza Arata, - che vsichki nie sme bezsilni. Az
s®m  veche  glavatar  na  buntovnicite  i  znaya,  che  cyalata  mi  sila  e  v
neobiknovenata  mi  zhiznesposobnost.  No  tazi  sila  ne  pomaga  na  moeto
bezsilie.  Moite pobedi po v®lsheben nachin se prevr®shchat v porazheniya. Bojnite
mi  drugari stavat moi vragove, naj-hrabrite byagat, naj-vernite me predavat
ili  umirat.  I  az nyamam nishcho drugo osven golite si r®ce. A s goli r®ce ne
mozhesh  da  dostignesh  pozlatenite  idoli,  koito  se  kriyat zad krepostnite
steni...
     - Kak popadnahte v Arkanar? - popita Rumata.
     - Dojdoh s korabite na monasite.
     - Vie ste poludeli. Tolkova lesno mogat da vi poznayat.
     - Samo  ne  sred  t®lpata  ot  monasi. Polovinata oficeri na Ordena sa
naludnichavi  i sakati kato mene. Sakatite sa ugodni bogu. - Toj se usmihna,
kato gledashe Rumata v liceto.
     - I kakvo smyatate da pravite? - popita Rumata, navezhdajki ochi.
     - Kakto vinagi. Az znaya kakvo predstavlyava Svetiyat orden: nyama da mine
i godina,  i  arkanarskiyat narod shche izleze ot dupkite si s bradvi da se bie
na  ulicata.  I shche gi poveda az, za da biyat onezi, koito tryabva, a ne da se
biyat pomezhdu si i da izbivat vsichki nared.
     - SHCHe vi tryabvat li pari? - popita Rumata.
     - Da, kakto vinagi. I or®zhie... - Toj pom®lcha, posle kaza malko mazno:
- Don Rumata, pomnite li kolko byah ogorchen, kogato nauchih koj ste? Az mrazya
popovete  i  mi  e  mnogo  nepriyatno,  che tehnite l®zhlivi prikazki izlyazoha
verni.   No  edin  beden  buntovnik  tryabva  da  izvlicha  polza  ot  vsichki
obstoyatelstva.  Popovete  kazvat,  che  bogovete  vladeeli  m®lniite...  Don
Rumata,  na  men  mnogo  sa  mi potrebni m®lnii, za da razbivam krepostnite
steni.
     Rumata  d®lboko  v®zd®hna.  Sled  chudnoto spasenie s helikoptera Arata
nastojchivo poiska obyasnenie. Rumata se opita da mu razkazhe za sebe si, dori
mu pokaza na noshchnoto nebe Sl®nceto - m®nichka, edva zabelezhima zvezdichka. No
buntovnik®t  razbra  samo  edno:  prokletite popove sa pravi, zad nebesnata
tv®rd naistina zhiveyat bogove, vseblagi i vsemog®shchi. I ottogava toj svezhdashe
vseki  svoj  razgovor  s rumata do edno: bozhe, shchom kato s®shchestvuvash, daj mi
svoyata sila, zashchoto tova e naj-dobroto, koeto mozhesh da napravish.
     I vseki  p®t  Rumata  ili  ne otgovaryashe, ili prehv®rlyashe razgovora na
druga tema.
     - Don Rumata - kaza buntovnik®t, - zashcho ne iskate da np pomognete?
     - Edin  moment  - kaza Rumata. - Izvinyavajte, no bih iskal da znaya kak
ste vlezli v k®shchata?
     - Ne  e vazhno. Nikoj osven mene ne znae tozi p®t. Ne go usukvajte, don
Rumata. Zashcho ne iskate da ni dadete vashata sila?
     - Da ne govorim za toaa.
     - Ne,  shche  govorim. Az ne s®m vi kanil. Nikoga nikomu ne s®m se molil.
Vie sam dojdohte pri mene. Ili prosto ste reshili da se pozabavlyavate?
     Trudno e da b®desh bog, pomisli si Rumata. Toj kaza t®rpelivo:
     - Nyama  da  me razberete. Az dvadeset p®ti se opitvam da vi obyasnya, che
ne  s®m  bog,  no vie ne povyarvahte. I nyama da povyarvate zashcho ne moga da vi
pomogna s or®zhie...
     - Imate li m®lnii?
     - Ne moga da vi dam m®lnii.
     - CHuval  s®m  go  veche dvajset p®ti - kaza Arata. - Sega iskam da znaya
zashcho!
     - Povtaryam vi: nyama da razberete.
     - Opitajte se da mi obyasnite.
     - Kakvo smyatate da pravite s m®lnii?
     - SHCHe  izgorya  tazi  pozlatena  paplach  kato d®rvenici, vsichki do edin.
Celiyat  im  proklet  rod do dvanajsto kolyano. SHCHe zalicha ot liceto na zemyata
tehnite  kreposti. SHCHe izgorya tehnite armii i vsichki, koito gi zashchishchavat ili
podkrepyat.  Mozhete  da  ne  se  trevozhite,  vashite m®lnii shche sluzhat samo na
dobroto i kogato na zemyata ostanat samo osvobodenite robi i nastane mir, az
shche vi v®rna m®lniite i nikoga veche nyama da vi gi iskam.
     Arata  ml®kna,  tezhko  dishajki.  Liceto mu beshe pot®mnyalo ot nahlulata
kr®v.  Toj  sigurno  veche  vizhdashe  obhvanatite  ot  plam®ci  hercogstva  i
kralstva.  I  kupishchata obgoreni tela sred razvalinite. I ogromnite armii na
pobeditelite, koito v®ztorzheno revat: "Svoboda! Svoboda!"
     - Ne  -  kaza  Rumata.  -  Nyama  da  vi  dam m®lnii. Bi bilo greshka...
Pom®chete  se  da mi povyarvate, az vizhdam po-dalech ot vas. - Arata slushashe s
klyumnala  glava.  Rumata stisna pr®sti. - SHCHe vi priveda samo edin argument.
Toj  e  nishchozhen  v sravnenie s glavniya, zatova p®k vie shche go razberete. Vie
ste  zhiznesposoben,  slavni  Arata, no s®shcho ste sm®rten i ako zaginete, ako
m®lniite  preminat  v  drugi r®ce, veche ne takiva chisti kato vashite, togava
dori az se uzhasyavam, kato si pomislya kak mozhe da sv®rshi vsichko toza.
     Te  d®lgo m®lchaha. Posle Rumata izvadi ot dolapa kana estorsko i yadene
i go  slozhi  pred gosta. Bez da vdiga ochi, Arata zapochna da chupi hlyaba i da
si pijva vino. Rumata useshchashe stranno chuvstvo na boleznena razdvoenost. Toj
znaeshe,  che  e  prav.  I  v®preki  tova  tazi  pravota  po stranen nachin go
unizhavashe  pred Arata. Arata yavno go prev®zhozhdashe s neshcho i ne samo nego, a
vsichki,  koito  byaha doshli nekaneni na tazi planeta i izp®lneni ot bezsilno
s®zhalenie,  nablyudavaha  strashnoto  kipenie  na nejniya zhivot ot razredenite
visoti  na  bezstrastnite  hipotezi  i  na  chuzhdiya tuk moral. I za pr®v p®t
Rumata  si pomisli: nishcho ne mozhe da se pridobie, bez da se zagubi - nie sme
bezkrajno  po-silni  ot  Arata  v  nasheto  carstvo  na dobroto. I bezkrajno
po-slabi ot Arata v negovoto carstvo na zloto...
     - Vie  ne  bivashe  da slizate ot nebeto - kaza vedn®zh Arata. - V®rnete
se, otk®deto ste doshli. Vie samo ni vredite.
     - Ne e taka - meko kaza Rumata. - V®v vseki sluchaj nikomu ne vredim.
     - Ne, vredite. Vnushavate bezpochveni nadezhdi...
     - Na kogo?
     - Na men. Vie otslabihte moyata volya, don Rumata. Po-rano az se nadyavah
samo  na  sebe si, a sega vie napravihte taka, che az chuvstvuvam vashata sila
zad  g®rba  si.  Po-rano  az  se  d®rzhah  v®v  vseki boj taka, syakash tova e
posledniyat  mi  boj.  A sega zabelyazah, che se pazya za drugi boeve, koito shche
b®dat  reshavashchi,  zashchoto  vie shche vzemete uchastie v tyah... Mahnete se ottuk,
don  Rumata,  v®rnete  se  na nebeto i nikoga veche ne idvajte. Ili ni dajte
vashite  m®lnii, ili pone vashata zhelyazna ptica, ili pone izvadete mechovete i
zastanete nachelo.
     Arata ml®kna i otnovo protegna r®ka k®m hlyaba. Rumata gledashe pr®stite
mu,  ostanali  bez  nokti.  Predi  dve  godini lichno don Reba s®s specialno
prisposoblenie  beshe iztr®gnal noktite mu. Ti oshche ne znaesh vsichko - pomisli
si Rumata. - Oshche se uteshavash s mis®lta, che si obrechen na porazhenie samo ti.
Oshche  ne znaesh kolko beznadezhdno e tvoeto delo. Oshche ne znaesh, che vrag®t e ne
tolkova  izv®n  tvoite  vojnici,  kolkoto v®tre v tyah. Ti mozhe bi shche svalish
Ordena  i  v®lnata  na  selskiya bunt shche te izhv®rli na arkanarskiya tron, shche
sravnish  s®s  zemyata  dvoryanskite  zam®ci,  shche  udavish baronite v Proliva i
v®stanaliyat  narod  shche ti otdade vsichki pochesti kato na velik osvoboditel i
ti  shche  b®desh  dob®r  i  m®d®r  - edinstveniyat dob®r i m®d®r chovek v tvoeto
kralstvo.  I ot dobrota shche zapochnesh da razdavash zemya na svoite s®ratnici. A
za  kakvo im e na tvoite s®ratnici zemya bez krepostni selyani? I koleloto shche
se  zav®rti  v  obratna  posoka.  I  dobre  shche b®de, ako uspeesh da umresh ot
sobstvena  sm®rt  i  da  ne  vidish kak se poyavyavat novi grafove i baroni ot
tvoite  vcherashni  verni bojci. Tova veche se e sluchvalo, moj slavni Arata, i
na Zemyata, i na tvoyata planeta.
     - M®lchite?  -  kaza  Arata.  Toj  otmesti  chiniyata i smete s r®kava na
rasoto  trohite  ot masata. - Nyakoga imah priyatel - kaza toj. - Sigurno ste
chuvali  za nego - Vaga Koleloto. Zapochnahme zaedno. Posle toj stana bandit,
noshchen kral. Az ne mu prostih izmyanata i toj go znaeshe. Mnogo mi e pomagal -
ot  strah i ot korist. No nikoga ne pozhela da se v®rne: imashe si svoi celi.
Predi  dve  godini negovite hora me predadoha na don Reba... - Toj pogledna
pr®stite  si  i gi svi v yumruk. - A tazi sutrin az go spipah v arkanarskoto
pristanishche... V nashata rabota ne mozhe da ima priyateli napolovina. Priyatelyat
napolovina  e  vinagi  napolovina  vrag. - Toj stana i nahlupi kachulkata na
ochite si. - Zlatoto na predishnoto myasto li e, don Rumata?
     - Da - bavno kaza Rumata, - na predishnoto.
     - Togava shche tr®gvam. Blagodarya vi, don Rumata.
     Toj  bezshumno mina prez kabineta i izchezna zad vratata. Dolu v antreto
slabo izdr®ncha mandaloto.




     V Piyanata  b®rloga  beshe  sravnitelno  chisto,  pod®t grizhlivo izmeten,
masata  izt®rkana  do  byalo,  v k'oshetata za aromat byaha slozheni v®rzopcheta
gorski  trevi i lapad. Otec Kabani blagoprilichno sedeshe na malkata skamejka
v ®g®la,  trezven i tih, slozhil izmitite si r®ce na kolenete. Dokato chakaha
Budah  da  zaspi,  govoreha za drebolii. Budah, sednal na masata do Rumata,
s®s  snizhoditelna  usmivka slushashe lekomislenoto d®rdorene na blagorodnite
donove i ot vreme na vreme silno potrepvashe ot dryamkata. Hl®tnalite mu buzi
plamtyaha  ot  konskata doza tetraluminal, koyato nezabelyazano beshe slozhena v
pitieto  mu. Starec®t beshe mnogo v®zbuden i zaspivashe trudno. Net®rpeliviyat
don  Gug  svivashe  i  razpuskashe  pod  masata  edna kamilska podkova, obache
zapazvashe veseliya i neprinuden izraz. Rumata roneshe hlyab i s umoren interes
nablyudavashe  kak  don  Kondor  postepenno  se  izp®lva s zhl®ch; pazitelyat na
golemite  pechati  nervnicheshe,  zashchoto  zak®snyavashe  za  izv®nrednoto  noshchno
zasedanie  na Konferenciyata na dvanadesette t®rgovci, posveteno na prevrata
v Arkanar, na koyato toj tryabvashe da b®de predsedatel.
     - Moi  blagorodni  priyateli!  -  zvuchno  kaza naj-setne Budah, stana i
padna v®rhu Rumata.
     Rumata grizhlivo go preg®rna prez ramenata.
     - Zaspa li? - popita don Kondor.
     - Do  sutrinta nyama da se s®budi - kaza Rumata, vdigna Budah na r®ce i
go otnese na legloto na otec Kabani. Otec Kabani produma s®s zavist:
     - Na  doktora znachi mozhete da slagate, a na otec Kabani znachi ne mozhe,
vredno bilo. Losho se poluchava!
     - Imam chetv®rt chas - kaza don Kondor na ruski.
     - Na  men  mi  stigat  i  pet  minuti - otv®rna Rumata, edva sd®rzhajki
razdraznenieto si. - I az tolkova mnogo vi govorih za tezi neshcha po-rano, che
mi  stigat  samo  minuti.  V  p®lno  s®otvetstvie  s  bazisnata  teoriya  za
feodalizma  -  toj  yarostno  pogledna  don  Kondor  pravo  v  ochite  - tazi
naj-obiknovena  proyava na grazhdanite protiv baronstvoto - toj hv®rli pogled
k®m  don Gug - se prev®rna v provokacionna intriga na Svetiya orden i dovede
do  prevr®shchaneto  na Arkanar v baza na feodalno-fashistkata agresiya. Nie tuk
si   bl®skame   glavite   i  naprazno  se  opitvame  da  vkarvame  slozhnata
protivorechiva zagad®chna figura na nashiya orel don Reba v edin red s Rishel'o,
Neker,  Tokugava  Ieyasu, Monko, a toj se okaza dreben huligan i glupak! Toj
predade  i  prodade  vsichko,  koeto  mozheshe,  zaplete  se  v sobstvenite si
nachinaniya,  uplashi se do sm®rt i hukna da se spasyava pri Svetiya orden. Sled
polovin  godina  nego shche go zakolyat, a Orden®t shche ostane. Prosto me e strah
da  si predstavya kakvi shche b®dat posledicite za Zadprolivieto, a sled tova i
za  cyalata  imperiya.  V®v  vseki  sluchaj  cyalata  dvadesetgodishna  rabota v
imperiyata  otide  nahalost.  Pri  Svetiya  orden  trudno  mozhe da se raboti.
Veroyatno  Budah  e  posledniyat  chovek, kogoto az spasyavam. Nyama da ima veche
kogo da spasyavam. Sv®rshih.
     Don Gug naj-posle schupi podkovata i zaprati polovinkite v ®g®la.
     - Da,  nedogledahme  - kaza toj. - A mozhe bi ne e chak tolkova strashno,
Antone!
     Rumata samo go pogledna.
     - Tryabvashe da premahnesh don Reba - kaza izvedn®zh don Kondor.
     - Toest kak taka da go "premahna"?
     Na liceto na don Kondor plamnaha cherveni petna.
     - Fizicheski! - ryazko kaza toj.
     Rumata si sedna.
     - Toest da go ubiya?
     - Da.  Da!  Da! Da!!! Da go ubiesh! Da go otvlechesh! Da go svalish! Da go
zatochish!  Tryabvashe  da dejstvuvash! Ne da se s®vetvash s dvama glupaci, koito
b®kel ne razbiraha kakvo stava.
     - A s®shcho b®kel ne razbiram.
     - Ti pone chuvstvuvashe.
     Vsichki m®lchaha.
     - Neshcho  kato Barkanskoto klane li e? - tihichko popita don Kondor, kato
gledashe vstrani.
     - Da, neshcho podobno, no po-organizirano.
     Don Kondor prehapa ustni.
     - Sega veche k®sno li e da go premahvame - kaza toj.
     - Bezsmisleno  e  -  kaza  Rumata. - P®rvo, shche go premahnat bez nas, a
vtoro, izobshcho ne neobhodimo. Toj e pone v r®cete mi.
     - Po kak®v nachin?
     - Strahuva  se  ot mene. Doseshcha se, che zad men stoi sila. Dori veche mi
predlagashe s®trudnichestvo.
     - Taka li? - prom®rmori don Kondor. - Togava kyama smis®l.
     Don Gug kaza, leko zaekvajki:
     - Vie, drugari, seriozno li gi govorite tezi neshcha?
     - Koi tochno? - popita don Kondor.
     - Ami  tezi?...  Da go ubiete, fizicheski da go premahnete... Da ne ste
pob®rkani.
     - Blagorodniyat don e udaren v petata - tihichko kaza Rumata.
     Don Kondor bavno otseche:
     - Pri izv®nredni obstoyatelstva efektni sa samo izv®nrednite merki.
     Don Gug m®rdashe ustni i poglezhdashe tu ediniya, tu drugiya.
     - V-vie...  Vie  znaete  li  dok®de shche stignete taka? - produma toj. -
V-vie razbirate li dok®de shche stignete taka, a?
     - Molya  ti  se,  uspokoj se - kaza don Kondor. - Nishcho nyama da stane. I
stiga  zasega  s  tezi neshcha. Kakvo shche pravim s Ordena? Predlagam blokada na
Arkanarska oblast. Vasheto mnenie, drugari? I po-b®rzo, che nyamam vreme.
     - Az  oshche  nyamam  nikakvo  mnenie  -  v®zrazi  Rumata.  -  A Pashka oshche
po-malko.  Tryabva  da  se pos®vetvame s Bazata. Tryabva da se orientirame. A
sled sedmica da se sreshchnem i reshim.
     - S®glasen s®m - kaza don Kondor i stana. - Da v®rvim.
     Rumata metna Budah na ramo i izleze ot k®shchata. Don Kondor im sveteshe s
fenerche.  Te  otidoha  pri  helikoptera  i  Rumata  slozhi  Budah na zadnata
sedalka.  Don  Kondor,  kato  dr®ncheshe  s  mecha  i se zaplitashe v plashcha, se
pokateri na pilotskata sedalka.
     - Nyama  li  da me otkarate do doma? - popita Rumata. - Iskam naj-posle
da se naspya.
     - SHCHe  te otkaram - trosnato otv®rna don Kondor. - No po-b®rzo, molya ti
se.
     - Sega  shche  se  v®rna - kaza Rumata i izticha v k®shchata. Don Gug vse oshche
sedeshe  na  masata i zagledan pred sebe sp, t®rkashe bradata si. Otec Kabani
stoeshe do nego i govoreshe:
     - Taka  stava  vinagi,  priyatelche.  Kolkoto poveche se staraesh, po-losho
izliza...
     Rumata grabna nakup mechovete i prezramkite.
     - Ostani  si s®s zdrave, Pashka - kaza toj. - Ne se yadosvaj, prosto sme
umoreni i razdrazneni.
     Don Gug poklati glava.
     - Vnimavaj,  Antone  -  produma toj, - vnimavaj mnogo! Za chicho Sasha ne
govorya. Toj e tuk otdavna, nyama tep®rva da go promenyame. No ti...
     - Spi  mi  se,  nishcho  drugo - kaza Rumata. - Otec Kabani, ako obichate,
vzemete  konete  mi  i  gi  otvedete pri baron Pampa. Tezi dni shche otida pri
nego.
     Otv®n  tihichko  izbr®mchaha  perkite.  Rumata mahna s r®ka i izskochi ot
k®shchata.  Pod yarkata svetlina na farovete na helikoptera gigantskite paprati
i belite  d®neri  na  d®rvetata  izglezhdaha  stranni  i  strashni. Rumata se
pokateri v kabinata i hlopna vratichkata.
     V kabinata  mirisheshe  na  ozon,  na  kozhena  tapiceriya i odekolon. Don
Kondor  vdigna  mashinata i uvereno ya podkara nad Arkanarskoto shose. Sega ne
bih mog®l taka, s leka zavist si pomisli Rumata. Otzad mirno mlyaskashe nas®n
stariyat Budah.
     - Antone  -  kaza  don  Kondor,  -  ne  bih  iskal...  m-m...  da b®da
netaktichen i nedej misli, che... m-m... se b®rkam v lichnite ti raboti.
     - Slusham vi - kaza Rumata. Toj vednaga se doseti za kakvo stava duma.
     - Nie  sme  razuznavachi  -  kaza  don  Kondor. - I vsichko sk®po, koeto
imame,  tryabva da b®de ili daleche na Zemyata, ili v®tre v nas. Za da ne mozhe
da ni se otneme i da se vzeme kato zalozhnik.
     - Za Kira li govorite? - popita Rumata.
     - Da, momcheto mi. Ako vsichko, koeto znaya za don Reba, e istina, trudna
i opasna  rabota  e  da  go  d®rzhish v r®cete si. Razbirash kakvo iskam da ti
kazha...
     - Da, razbiram - kaza Rumata. - SHCHe se pom®cha da izmislya neshcho.

     Te  lezhaha  v  t®mnoto  i  se d®rzhaha za r®ce. V grada beshe tiho, samo
ponyakoga  nyak®de nablizo zlobno cvileha i udryaha s kopita kone. Ot vreme na
vreme  Rumata  se  unasyashe  v  dryamka  i  vednaga se s®buzhdashe, zashchoto Kira
zatajvashe d®h - nas®n toj silno j stiskashe r®kata.
     - Sigurno mnogo ti se spi - kaza Kira shepneshkom. - Spi.
     - Ne, ne, razkazvaj, slusham te.
     - Neprek®snato zaspivash.
     - Vse  pak  te slusham. Vyarno e, che mnogo s®m umoren, no oshche poveche s®m
se razt®zhil za tebe. ZHal mi e da spya. Razkazvaj, mnogo mi e interesno.
     Tya  blagodarno  pot®rka nos o ramoto mu i go celuna po buzata i otnovo
zapochna  da  razkazva, che tazi vecher doshlo edno s®sedsko momche, izpratil go
bashcha  j.  Bashcha  j  bil na leglo. Izgonili go ot kancelariyata i na sboguvane
zdravata go nabili s pr®chki. Naposled®k toj izobshcho nishcho ne yadyal, samo piel,
stanal  bil  celiyat  sin i treperel. Momcheto j kazalo s®shcho, che si bil dosh®l
brat  j  -  ranen,  no  vesel i piyan, s nova uniforma. Dal pari na bashcha si,
pijnal  si  s nego i pak zaplashval, che shcheli vsichkite da razkatayat. Sega bil
lejtenant  v  nyakak®v specialen otryad, dal kletva za vyarnost na Ordena i se
gotvel da prieme c®rkoven san. Bashcha j ya molel zasega v nikak®v sluchaj da ne
idva  v  k®shchi.  Brat  j zaplashval, che shche si razchisti smetkite s neya, zashchoto
zhiveela s blagorodnik, chervenokosa mr®snica...
     Da,  misleshe si Rumata, estestveno, nyama da si hodi v k®shchi. I tuk s®shcho
v nikak®v  sluchaj  ne  biva  da  ostava.  Ako s neya se sluchi neshcho... toj si
predstavi, che s neya se e sluchilo neshcho losho i celiyat stana kato ot kam®k.
     - Spish li? - popita Kira.
     Toj se s®budi i raztvori r®ka.
     - Ne, ne... A drugo kakvo si pravila?
     - Ami  podredih ti staite. Uzhasen haos e pri tebe. Namerih edna kniga,
s®chinena  ot  otec  Gur.  Razkazva  se  kak  edin  blagoroden princ obiknal
prekrasna,  no diva devojka otv®d planinite. Tya bila s®vsem diva i mislela,
che  toj  e  bog.  N  v®preki tova mnogo go obichala. Posle gi razdelili i tya
umryala ot m®ka.
     - Tova e zabelezhitelna kniga - kaza Rumata.
     - Az dori plakah, vse mi se struvashe, che e za nas s tebe.
     - Da,  za nas e. I izobshcho za vsichki hora, koito se obichat. No nas nyama
da ni razdelyat.
     Naj-bezopasno  bi  bilo  na Zemyata, pomisli si toj. No kakvo shche pravish
tam  bez  men?  I kakvo shche pravya az tuk sam? Moga da pomolya Anka da ti b®de
priyatelka.  No  kakvo  shche  pravya  az  tuk bez teb? Ne, na Zemyata shche otletim
zaedno.  Az shche karam koraba, a ti shche sedish do men i az vsichko shche ti obyasnya.
Za  da ne se strahuvash ot nishcho. Za da obiknesh Zemyata i nikoga da ne t®guvash
za  svoyata  strashna  rodina,  zashchoto tova ne e tvoyata rodina. Zashchoto tvoyata
rodina te otritna. Zashchoto ti si se rodila hilyada godini predi svoeto vreme.
Dobra,  vyarna,  samootverzhena,  bezkoristna. Takiva kato tebe sa se razhdali
prez  vsichki  epohi  ot k®rvavata istoriya na nashite planeti. Svetli i chisti
dushi,   koito   ne  poznavat  omrazata,  ne  priemat  zhestokostta.  ZHertvi.
Bezpolezni  zhertvi.  Mnogo  po-bezpoleznk  ot  Gur  S®chinitelya ili Galilej.
Zashchoto  takiva  kato  tebe  dori  ne sa borci. Za da b®dat borci, tryabva da
mrazyat. A vie t®kmo tova ne umeete. Taka kakto i nie sega...
     ... Rumata pak zadryama i vednaga vidya Kira, che stoi na kraya na ploskiya
pokriv  na  S®veta  s  degraviator  na  poyasa  i veselata, prismehulna Anka
net®rpelivo ya buta k®m hilyada i petstotin metrovata propast.
     - Rumata - kazva Kira. - Strah me e.
     - Ot kakvo, malka moya?
     - Vse m®lchish, m®lchish. Strahuvam se...
     Rumata ya pritegli do sebe si.
     - Dobre  -  kaza  toj. - Sega az shche govorya, a ti vnimatelno me slushaj.
Daleche,  mnogo  daleche  zad sajvata se izdiga strashen, neprist®pen zam®k. V
nego  zhivee  veseliyat,  dob®r  i  smeshen  baron  Pampa, naj-dobriyat baron v
Arkanar. Toj ima krasiva i nezhna zhena, koyato mnogo obicha trezviya Pampa i ne
mozhe da ponasya piyaniya...
     Toj  ml®kna i se oslusha. CHu chatkane na mnogo kopita po ulicata i shumno
dishane  na  mnogo  hora  i  kone.  "Tuk  li  beshe?"  - popita grub glas pod
prozoreca, "Maj tuk..." - "Sto-oj". Po st®lbite na preddverieto zatopurkaha
tokove  i vednaga sled tova nyakolko yumruka zaudryaha po voatata. Kira trepna
i se pritisna do Rumata.
     - CHakaj, malka moya - kaza toj i otmetna odeyaloto.
     - Za men idvat - kaza Kira shepneshkom. - Znaeh si az!
     Rumata s m®ka se osvobodi ot r®cete na Kira i se spusna k®m prozoreca.
"V  imeto gospodne! - revyaha otdolu. - Otvaryaj! Ako schupim vratata, po-losho
shche  b®de."  Rumata  vdigna  shchorata  i  v  stayata  nahlu poznatata tancuvashcha
svetlina  na  faklite.  Dolu  topurkaha mnogo konnici - mrachni cherni hora s
ostrov®rhi  kachulki.  Rumata  nyakolko  sekundi  gleda  nadolu, posle ogleda
chercheveto na prozoreca. Spored tukashniya obichaj, to beshe zakovano nepodvizhno
v ramkata.  Rumata  napipa  v  t®mninata  mecha i udari s dr®zhkata st®kloto.
Parchetata se posipaha s®s zv®n.
     - Ej, vie! - kresna toj. - Da ne vi e omr®znal zhivot®t?
     Udarite v®v vratata stihnaha.
     - Vse  shche  zab®rkat kasha ~ tiho kaza nyakoj dolu. - Stopanin®t si bil v
k®shchi.
     - Ami kakvo ni interesuva?
     - Interesuva ni, zashchoto s mecha po-dob®r ot nego nyama.
     - A p®k vikaha, che bil zaminal i nyamalo da se v®rne do sutrinta.
     - Uplashihte li se?
     - Ne sme se uplashili, no za nego nyamame nikakvo narezhdane. Da ne bi da
go ubiem...
     - SHCHe  go  v®rzhem.  SHCHe  go  osakatim  i  shche  go v®rzhem. Ej, koj e tam s
arbaletite?
     - Da ne ni osakati toj...
     - Nishcho, nyama da ni osakati. Vsichki znayat, che e dal obet da ne ubiva.
     - SHCHe vi izbiya kato kucheta - kaza Rumata s®s strashen glas.
     Kyara se pritisna do nego. Toj chuvashe kak s®rceto j ludo bie. Otdolu se
chu pregraknala komanda: "CHupete, bratya! V imeto gospodne!" Rumata se ob®rna
i pogledna  Kira  v  liceto.  Tya go gledashe kato predi, s uzhas i nadezhda. V
suhite j ochi tancuvaha otblyas®cite ot faklite.
     - Kakvo,  malka  moya  -  kaza  toj  nezhno.  - Uplashi li se? Ot tazi li
sbirshchina  se  uplashi?  V®rvi  se  oblichaj.  Nyamame veche rabota tuk... - Toj
zab®rzano navlichashe metalnoplastmasovata riznica. - Sega shche gi progonya i shche
si otidem. SHCHe otidem pri Pampa.
     Tya  stoeshe do prozoreca i gledashe nadolu. CHervenite blyas®ci podskachaha
po  liceto  j.  Dolu  treshcheshe  i  ehteshe. S®rceto na Rumata se svi ot zhal i
nezhnost.  SHCHe  gi  prop®dya  kato  kucheta, pomisli si toj. Navede se i vze da
t®rsi  vtoriya  mech,  a  kogato  otnovo  se  izpravya, Kira veche ne stoeshe do
prozoreca. Tya bavno se svlichashe na poda, vkopchila se za perdeto.
     - Kira! - izvika toj.
     Edna  arbaletna  strela  beshe  probila  g®rloto  j,  druga st®rcheshe ot
g®rdite  j.  Toj ya vze na r®ce i ya prenese na krevata. "Kira..." - povika ya
toj.  Tya  izh®rka  i  se  izp®na. "Kira..." - kaza toj. Tya ne otgovori. Toj
postoya malko nad neya, posle vze mechovete, bavno sleze po st®lbite v antreto
i zachaka da padne vratata...




     - A posle? - popita Anka.
     Pashka  otmesti  ochi, potupa nyakolko p®ti s dlan po kolyanoto si, navede
se i protegna r®ka da otk®sne yagodite do krakata si. Anka chakashe.
     - Posle...  -  prom®rmori  toj. - Nikoj izobshcho ne znae kakvo e stanalo
posle,  Anka.  Toj  ostavil predavatelya v k®shchi i kogato k®shchata plamnala, na
patrulniya dirizhab®l razbrali, che stava neshcho losho i vednaga se otpravili k®m
Arkanar.  Za  vseki  sluchaj hv®rlili nad grada blokcheta s®s s®notvoren gaz.
K®shchata veche dogaryala. Otnachalo se ob®rkali, ne znaeli k®de da go t®rsyat, no
posle videli... Toj se zap®na. - S edna duma, vizhdalo se nak®de otiva.
     Pashka ml®kna i vze da hv®rlya yagodite edna po edna v ustata si.
     - E? - tihichko kaza Anka.
     - Otishli v dvoreca... I tam go namerili.
     - Kak?
     - Ami...  spyal.  I  vsichki naokolo... s®shcho... lezheli... Nyakoi speli, a
drugi...  taka...  Namerili tam i don Reba... - Pashka b®rzo pogledna Anka i
otnovo  otmesti  ochi.  -  Vzeli  Anton, razbira se, otkarali go v Bazata...
Razbirash li, Anka, toj nishcho ne razkazva. Sega toj izobshcho govori malko.
     Anka  stoeshe  mnogo bleda i izpravena gledashe nad glavata na Pashka k®m
polyankata  pred  k®shchichkata. Borovete shumyaha i leko se poklashchaha, po sin'oto
nebe bavno pluvaha oblaci.
     - A kakvo stana s momicheto? - popita tya.
     - Ne znaya - suho kaza Pashka.
     - Slushaj, Pasha - kaza Anka. - Mozhe bi ne bivashe da idvam tuk?
     - Ne, zashcho? Mislya, che toj shche ti se zaradva...
     - A  na  men  vse  mi  se  struva,  che  toj se krie nyak®de v hrastite,
nablyudava ni i chaka az da si otida.
     Pashka se usmihna.
     - Ami! - kaza toj. - Anton nyama da stoi v hrastite. Prosto ne znae, che
si tuk. Kakto vinagi, lovi nyak®de riba.
     - A s tebe kak se d®rzhi?
     - Nishcho osobeno. T®rpi me. No ti si drugo neshcho...
     Te pom®lchaha.
     - Anka - kaza Pashka. - Pomnish li anizotropnoto shose?
     Anka smr®shchi chelo.
     - Kakvo shose?
     - Ednoposochnoto. Tam viseshe "stop"-a. Pomnish li, byahme trimata?
     - Pomnya. Anton kaza, che bilo ednoposochno.
     - Anton  togava mina pod "stop"-a, a kogato se v®rna, kaza, che nameril
vdignat  v®v  v®zduha  most  i  skelet  na  fashist,  prikovan  s  veriga za
kartechnicata.
     - Ne pomnya - kaza Anka. - I kakvo ot tova?
     - Az  sega  chesto  si spomnyam tova shose - kaza Pashka. - Kato che li ima
nyakakva  vr®zka... SHoseto beshe ednoposochno kato istoriyata. Nazad ne mozhe da
se v®rvi. A toj tr®gna. I se nat®kna na prikovaniya skelet.
     - Ne te razbiram. Kakvo obshcho ima tuk prikovaniyat skelet?
     - Ne znaya - prizna si Pashka. - Taka mi se struva.
     Anka kaza:
     - Ti  ne  mu  pozvolyavaj  mnogo  da  misli.  Postoyanno mu govori neshcho.
Nyakakvi gluposti. Za da spori.
     Pashka v®zd®hna.
     - I  sam  go  znaya.  No  kakvo  go  interesuvat  moite gluposti?... SHCHe
poslusha,  shche  se  usmihne  i shche kazhe: "Ti, Pasha, posedi tuk, a az shche ida da
poskitam".  I  shche  otide.  A  az  sedya...  V  nachaloto  kato  glupak  hodeh
nezabelyazano sled nego, a sega samo sedya i chakam.
     Anka  izvedn®zh  se  izpravi.  Pashka  se  ob®rna i s®shcho stana. Anka s®s
zataen  d®h  gledashe  kak  prez  polyankata  k®m  tyah  idva Anton - ogromen,
shirokopleshchest,  s®s  svetlo,  nezagoryalo  lice.  Nishcho  v  nego  ne  beshe se
promenilo, toj vinagi si e bil malko mrachen. Anka tr®gna nasreshcha mu.
     - Anka - kaza toj nezhno. - Anka, sk®pa moya...
     Toj protegna k®m neya ogromnite si r®ce. Tya plaho se ustremi k®m nego i
vednaga  se  dr®pna. Na pr®stite mu imashe... No tova ne beshe kr®v, a prosto
sok ot yagodi.

     OCR: Mandor

Last-modified: Sat, 10 Aug 2013 18:40:33 GMT